Toen het begin dit jaar in Davos over de wederopbouw van Gaza ging, viel de naam Yakir Gabay. De ideeën van deze vastgoedontwikkelaar, met ook veel panden in Nederland, zijn inmiddels door Trump omarmd. Wie is deze man, die het lot van de Gazanen mede gaat bepalen?
zijn economieredacteuren voor de Volkskrant. Van den Eerenbeemt schrijft veel over vastgoed, Persson over de wereld van het grote geld en corruptie.
De naam komt uit het niets. Vastgoedbelegger Jared Kushner heeft net op de schermen van het World Economic Forum in Davos een simpel plattegrondje tevoorschijn getoverd dat een masterplan voor de Gazastrook moet heten – hij bedankt zijn schoonvader Donald Trump voor de ‘inspiratie’ – als hij een naam laat vallen die niet iedereen goed kan verstaan. De naam was nog niet eerder te horen op dit wereldtoneel, ook al behoort die toe aan, in de woorden van Kushner, ‘een van de succesvolste vastgoedontwikkelaars en briljantste mensen’ die hij kent, een man die dit bovendien allemaal om niet doet.
Yakir Gabay is de naam. Dit is zíjn masterplan.
Gabay is een van de elf leden van het nieuwe uitvoerend comité voor Gaza, de Gaza Executive Board, dat zich gaat bezighouden met wat de reconstructie van de Gazastrook wordt genoemd. Gabay is een Israëliër van 59 jaar die de afgelopen twintig jaar een enorm vastgoedimperium heeft opgebouwd, en een vermogen van 3,6 miljard euro, volgens zakenblad Forbes. Nu mag hij dus, op de een of andere manier, het platgebombardeerde Gaza gaan veranderen in een profijtelijke vastgoeddroom.
De glanzende, golvende lijnen van de woontorens in het ontwerp zijn in de hoofden van deze projectontwikkelaars geen fata morgana. Ontwapen Hamas, bouw huizen en bedrijven, en dan komen vrede en welvaart vanzelf, is hun filosofie. Over de eigendomsrechten van de grond geen woord.
Yakir Gabay is rijk geworden met het kopen, verbeteren en verhuren van vastgoed. Een aanzienlijk deel van zijn miljarden heeft hij verdiend in Nederland, met kantoorgebouwen van Amsterdam tot Maastricht – de huurders ervan zijn bedrijven, universiteiten, gemeenten en overheidsdiensten als de immigratiedienst IND. Ook wie een huisje huurt bij Center Parcs draagt bij aan de onderneming van Gabay, aan de rijkdom die hem het netwerk heeft opgeleverd dat hem nu in Gaza heeft gebracht.
Gabay begint al kort na de bloedige aanslagen van Hamas van 7 oktober 2023 na te denken over ‘de dag erna’, schrijft de centrumrechtse Israëlische krant The Jerusalem Post in een recent artikel. Israël is nog maar net begonnen met het bombarderen van Gaza of de vastgoedman peinst al over de mogelijkheden die een tabula rasa biedt. Met mijn talenten kan ik de werkelijkheid veranderen, dacht Gabay volgens de krant, die hem sprak in Davos, maar niet letterlijk citeert.
De Amerikaanse president liet een jaar geleden al doorschemeren dat hij het oorlogsgebied graag zou ombouwen tot een ‘Rivièra van het Midden-Oosten’, voor de ‘volkeren van de wereld’. Die schetsen werden toen afgedaan als trumpiaanse hersenkronkels. Nu blijken die ideeën over de reconstructie en wederopbouw van Gaza afkomstig uit de koker van Gabay. Inmiddels zijn ze in de officiële twintig punten van het vredesplan van Trump beland.
Een glimmende toekomst, vrij letterlijk gefundeerd op een met de grond gelijkgemaakt Gaza. De plannenmakers beschrijven de 68 miljoen ton puin als iets wat nog moet worden opgeruimd. Dat er naar schatting nog tienduizend van de zeventigduizend omgekomen Gazanen onder het puin liggen, is daarbij vooral een operationeel probleem.
De eerste plaatjes van dit nieuwe Gaza werden gegenereerd door AI. Gabay daarentegen is, net als Trump, Kushner en andere sleutelfiguren, een mens – die het lot van bijna twee miljoen Gazanen mede gaat bepalen. Hoe verdiende hij zijn miljarden? Hoe kwam hij in contact met Kushner en Trump? En hoe machtig heeft Trump zich gemaakt, met zijn onlangs opgerichte Vredesraad?
Gabay heeft een historische band met het gebied. Zijn voorouders weken in de 17de eeuw uit van Spanje naar wat nu Israël is. Zijn overgrootvader was landeigenaar in het huidige Gaza, dan nog onder Britse heerschappij. Na gewelddadige confrontaties tussen Palestijnen en Joden verhuist hij naar Jeruzalem, waar hij in 1942 sterft. Dat zijn achterkleinzoon nu zijn kans grijpt in de Gaza Executive Board, heeft volgens de populaire Israëlische nieuwssite Ynetnews ‘grote symbolische betekenis’ voor de familie. ‘De cirkel is rond.’
Zijn ouders waren hoge functionarissen in Israël. ‘Mijn ouders waren bekend, maar niet rijk’, zegt Gabay over hen. Ze werkten beiden bij het ministerie van Justitie, zijn vader werd later lid van de Israëlische delegatie voor de Verenigde Naties. Hun zoon blijft politiek lang afzijdig. Hij studeert economie en finance aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Bij Bank Leumi leert hij grote ondernemers kennen. ‘Al snel merkte ik dat zij ook niet geniaal waren. Ze hadden alleen de moed om te ondernemen.’
Na de aankoop van een beleggingsbedrijf voor een van die cliënten wordt hij als beloning aangesteld als directeur van dat bedrijf, met een fors aandelenpakket. Dat vormt zijn startkapitaal. Een zakenpartner wijst hem op de enorme mogelijkheden in Berlijn. De stad ligt er tien jaar na de val van de Muur nog verpauperd bij. Gabay ziet een kans om echt fortuin te maken. In combinatie met de sterke Duitse industrie kan het daar alleen maar beter gaan, voorziet hij.
Met zijn eerste miljoenen en krediet van een aantal Israëlische geldschieters doet hij na zijn aankomst in 2004 in Berlijn zijn eerste aankoop. Het zijn 33 deels leegstaande woningen, in de vervallen wijk Schöneberg. Gabay breidt zijn bezit koortsachtig snel uit. Ook in andere Duitse steden koopt hij kantoren, hotels en duizenden woningen. Ook neemt hij al snel enkele panden over in Rotterdam en Amsterdam.
In 2006 heeft hij geluk, memoreert hij later in het Duitse Manager Magazin. Een grote investeerder neemt zijn nieuwe bezit over, vlak voor het uitbreken van de financiële crisis. Die brengt tal van grote vastgoedbedrijven in de problemen, precies op het moment dat Gabay bulkt van het geld. Hij koopt op grote schaal weer vastgoed in, wederom voor soms, volgens hem, ‘beangstigend’ lage prijzen.
Zijn bedrijven worden juridisch en fiscaal gestald in Luxemburg, inclusief zijn aankopen in Nederland. Gabay heeft zich gevestigd op Cyprus, waar hij een tweede paspoort heeft gekregen: zijn ticket tot Europa. De twee landen staan bekend om hun lage belastingtarieven voor ondernemingen en vermogen, en dus ook op inkomsten uit verhuur. De keuze voor Luxemburg noemt Gabay later zelf ‘simpelweg gebruikelijk voor internationale investeerders’.
In 2012 brengt hij zijn bedrijf Grand City (woningen) naar de Duitse aandelenbeurs, in 2015 volgt Aroundtown (kantoren). Hij verkoopt veel van zijn eigen aandelen, maar blijft voor 15 procent eigenaar en prominent lid van de raad van advies. Met de opbrengst gaat hij aan de slag in andere landen, zoals de Verenigde Staten, waar hij duizenden woningen in Florida koopt.
Daar, in de Verenigde Staten, leert hij rond 2015 Jared Kushner kennen, die het vastgoedimperium van zijn vader bestiert. Ze zijn concurrenten, maar ook collega’s – je weet nooit wanneer je elkaar als partner nodig kunt hebben.
Never waste a good crisis, lijkt zijn devies. Als bijvoorbeeld in Londen de prijzen dalen door onrust over een mogelijke Brexit, koopt hij daar een groot pakket woningen. Na het stilvallen van het toerisme door de coronapandemie tikt hij goedkoop een groot hotel in New York op de kop.
Hij ontwikkelt zich ook steeds meer van pandjesbaas tot ontwikkelaar. In de VS en op Cyprus laat hij betonmolens draaien voor grote multi-useprojecten, waarin hij appartementen combineert met bedrijfsgebouwen. In Griekenland is hij betrokken bij de aanleg van een energiecentrale en datacenter.
De laatste tijd investeert Gabay met zijn familiefonds Yellowstone Group steeds meer in techbedrijven. In Nederland neemt hij met Aroundtown deel aan de start-up Reavant AI. Die Haarlemse specialist in vastgoeddata kreeg onlangs nog 350 duizend euro groeigeld van het Innovatiefonds Noord-Holland, waarbij naast de provincie ook de twee universiteiten van Amsterdam zijn betrokken.
In Nederland verhuurt zijn Aroundtown inmiddels ongeveer een half miljoen vierkante meter aan kantoorruimte op meer dan veertig locaties. De huurders zijn vaak solide partijen die lange huurcontracten afsluiten. De gemeente Amsterdam huurt voor Stadsdeelkantoor West een groot deel van het Bruggebouw boven ringweg A10. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) huurt 14 duizend vierkante meter van een groot kantoor in Den Bosch. Ook het Init-gebouw in Amsterdam, waar de uitgever van deze krant jarenlang huurder was, is van Aroundtown.
De Universiteit van Amsterdam huurt een groot kantoorgebouw in stadsdeel Zuidoost, voor haar ondersteunende diensten. Ook de universiteiten van Utrecht en Maastricht staan onder contract, met respectievelijk een campusgebouw en een dienstenkantoor. De universiteiten behoren tot de plekken in Nederland waar, naast de grote Rode Lijn-demonstraties, veel Gaza-protest plaatsvond. Universiteit Maastricht gaf in september een studiebeurs aan vijf studenten uit Gaza.
Intussen windt Gabay zich op over pro-Palestijnse studentenprotesten op de Amerikaanse universiteiten. Tot 7 oktober 2023 hield Gabay afstand van de politiek: hij stemde niet eens, weet The Jerusalem Post. Maar inmiddels wordt hij omschreven als een echte ‘havik’. Met een appgroepje van tientallen andere pro-Israëlische miljardairs houdt hij contact met de Israëlische regering om ‘het narratief’ over de Israëlische verwoesting van Gaza te veranderen, zo onthult The Washington Post in 2024. In een reactie wees Gabay opnieuw op de wreedheden van Hamas. Het gezelschap maant de burgemeester van New York om politie in te zetten tegen pro-Palestijnse demonstranten op de Columbia-universiteit.
Gabay wordt voorzitter van het jaarlijkse New Yorkse gala van de Israeli-American Council (IAC), een belangrijke lobbyclub voor Israël. Op het galadiner staan de leden één voor één op om een bedrag tot honderdduizenden dollars te beloven, onder meer voor campagnesteun aan pro-Israëlische Amerikaanse politici. Gabay deelt het voorzitterschap met Miriam Adelson, de weduwe van vastgoedbaas Sheldon Adelson, een fervente zionist en de gulste donateur aan Donald Trump tijdens zijn eerste presidentscampagne. Op zo’n IAC-evenement ontmoet Gabay de aanstaande president voor het eerst.
Gabay heeft dan al contacten met het Witte Huis van Joe Biden, maar met de regering-Trump, waarin Gabays vastgoedvriend Kushner een belangrijke informele rol speelt, klikt het pas echt. Dat ‘model’ past beter, zegt hij tegen The Jerusalem Post. De harde hand, de taal van zakenmannen. En zo belanden zijn Gaza-schetsen bij Trump, de man die vredesonderhandelingen ‘doet’ alsof het vastgoedtransacties zijn.
Daartoe richt Trump een nieuw vehikel op, dat hem grote zeggenschap over Gaza geeft. En Gabay verzorgt het masterplan.
Want als Trump op 29 september 2025 in Washington zijn vredesplan voor Gaza uiteenzet, lanceert hij daartoe een Vredesraad (Board of Peace), waarvan hij voorzitter wordt. Die machtige rol, met vetorecht over alle beslissingen en benoemingen, geeft hij zichzelf niet als president, maar als privépersoon. Hij mag de functie altijd blijven vervullen, ook als hij ooit weer alleen vastgoedondernemer is.
Opmerkelijk genoeg wordt dit nieuwe, door Trump opgezette internationale orgaan in november door de VN zelf goedgekeurd. Zo heeft Trumps Vredesraad maximale legitimiteit gekregen maar minimale invloed van de VN, oordeelt de gezaghebbende denktank Chatham House. De Vredesraad heeft onder meer het mandaat om een eigen troepenmacht te stationeren. Critici beschouwen dat als een gevaarlijke stap in de ondermijning van de VN, waarmee Trump al langer bezig is.
Gabay krijgt een plek in de Gaza Executive Board, het uitvoerend comité dat verantwoordelijk wordt voor de ‘reconstructie’ van het verwoeste gebied, dat onder de Vredesraad komt te hangen, met veel van dezelfde mensen erin, zoals Kushner, vastgoedbelegger Marc Rowan en vastgoedbelegger annex onderhandelaar Steve Witkoff, plus vertegenwoordigers van Arabische landen. Opvallend: ook Sigrid Kaag treedt toe, de voormalige VN-gezant voor vrede in het Midden-Oosten, en daarvoor VN-coördinator voor humanitaire hulp en reconstructie in Gaza. Er zitten geen Gazanen in de Gaza-raad. Er is nog wel een Palestijnse technocratische bestuurslaag, maar die is ondergeschikt aan Gabays Executive Board.
Volgens Kushner is ontwapening van Hamas een absolute voorwaarde om aan de slag te gaan (over de honderden doden door toedoen van Israël na het ingaan van het staakt-het-vuren repte hij niet). Maar intussen is men op zijn aandringen in het zuiden van de Gazastrook wel al begonnen met het ruimen van puin. Dit moet de eerste fase van het plan mogelijk maken: de bouw van New Rafah, een stad waar vooral werklui moeten gaan wonen. Daarna zouden ook andere blokken kunnen worden gebouwd.
‘In het Midden-Oosten doen ze dit in twee, drie jaar’, aldus Kushner in Davos. In totaal moet het zogeheten Project Sunrise zo’n 112 miljard dollar gaan kosten, schreef The Wall Street Journal in december. Kushner wil ‘ergens in de komende weken’ een bijeenkomst in Washington organiseren voor geïnteresseerde investeerders.
‘Ik ben in mijn hart een vastgoedman, en het gaat altijd om de locatie’, zei Trump in Davos. ‘Kijk naar de locatie aan zee, kijk naar dit prachtige stuk grond, en wat dat zou kunnen zijn voor zo veel mensen.’
Welke mensen dat zijn, is de vraag. In het masterplan is lang niet genoeg plek ingetekend voor alle Palestijnen die nu nog in Gaza wonen. Niet alle vernietigde steden keren terug op de kaart. En de 180 luxe torens die in de laatste fase in een smalle strook langs de kust moeten verrijzen, lijken in niets op de cafés, restaurantjes en openbare stranden die voor de oorlog voor vermaak zorgden.
Hij doet het allemaal om niet, zei Gabay in januari in Davos tegen omstanders, maar blijft dat zo? Hij zag kansen in een noodlijdend Berlijn, in de financiële crisis van 2008, in de onzekerheid rond de Brexit en in de corona-uitbraak in 2020. Is Gaza de volgende kans?
Typerend voor zijn denken is een uitspraak in 2024, als Gabay gespreksleider is op een congres in New York van Israëlische techondernemers. In de sessie over vastgoedtech is de sfeer strijdbaar, is te zien in het videoverslag. Een van de ondernemers vertelt dat hij de afgelopen maanden als militair in Gaza vocht, maar nu weer terug is bij zijn bedrijf. Een bloeiend Israëlisch bedrijfsleven is volgens hem een even belangrijke ‘fuck you’ naar alle critici van zijn land.
Investeerder Gabay zegt trots op hem te zijn. Zijn devies: ‘Er is een crisis, maar er is ook een kans om Israël te steunen en tegelijkertijd een superieur rendement op investeringen te behalen.’
Sigrid Kaag antwoordde niet op een verzoek van de Volkskrant om toelichting op haar lidmaatschap van de Gaza Executive Board, waarin zij als functionaris van de Verenigde Naties zitting heeft naast onder anderen Kushner en Gabay. Kaag gaf afgelopen zomer haar rol als VN-gezant voor vrede in het Midden-Oosten op. Gabay noch zijn Aroundtown-bedrijven in Duitsland en Nederland antwoordden op verzoeken van de Volkskrant om een reactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant