Van Berlijn tot Barolo, van boek tot film en van museum tot park en een heuse ‘steensoep’: gevierd jazzzangeres Fay Claassen gidst de lezer langs haar ultieme favorieten.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en jazz.
Plannen om eens een album met vooral eigen werk te maken waren er al jaren, maar Fay Claassen (56) werd steeds te veel door andere zaken in beslag genomen om haar wens te verwezenlijken. Dat krijg je er natuurlijk van als je al decennia lang geldt als een van onze beste jazzzangeressen. Iemand met zo’n glasheldere stem die zo prachtig klassieke jazzliedjes (standards) naar zich toe kan trekken, en zo knap de scat-kunst beheerst. Iemand die door elk bigbandorkest of ensemble wordt uitgenodigd voor een tourtje, een gastoptreden of een albumbijdrage.
Maar hoe dierbaar het standaard jazzrepertoire haar ook is, het werd ook weleens tijd om haar eigen verhaal te doen. Dat is te horen op het eind vorig jaar uitgebrachte album Soulprint, dat ze met haar inmiddels vertrouwde liveband in december al met optredens onder de aandacht bracht.
In Nijmegen, waar de korte tournee begon, vertelt Claassen dat het er ‘nu maar eens van moest komen’. Op veel albums in haar omvangrijke discografie stonden wel een of twee eigen liedjes, maar op Soulprint schreef ze negen van de tien liedjes met haar bandleden: toetsenist Karel Boehlee, gitarist Peter Tiehuis, bassist Theo de Jong en drummer Martijn Vink.
Fraai materiaal dat in Nijmegen werd gespeeld met veel ruimte voor korte improvisaties, die door een soepel scattende Claassen aan elkaar werden verbonden.
‘Ik ben zo blij met mijn band, we spelen al lang samen en zijn ook echt vrienden’, zegt Claassen, die al jaren met haar Duitse echtgenoot, musicus Paul Heller, in Keulen woont. ‘Maar ook de bandleden hebben veel andere werkzaamheden, zoals spelen in het Metropole Orkest. Het viel niet mee de agenda’s op elkaar af te stemmen.’
Claassen is ook te horen op het vorig jaar uitgekomen album The Second Time Around, waarop het Jazz Orchestra of the Concertgebouw werk van jazzgigant Oliver Nelson uitvoert. Claassen vervult naast Anna Serierse en Esther van Hees de rol van Rita Reys. ‘Ik vond dat echt een enorme eer, die plaat die zij zestig jaar geleden samen maakten is voor mij echt iconisch. En ik voelde ook wel de druk haar versie recht te doen.’
Misschien lag de lat nog wel hoger toen ze vorig jaar de hoofdrol vertolkte in het theaterprogramma Fay Sings Barbra Streisand. ‘Zij is een icoon en vroeger een groot vocaal voorbeeld geweest voor mij. Ik moet haar ook niet na willen doen, dat kan helemaal niet. Ik kan niet nog hoger en harder zingen met meer en langere noten. Maar het moet wel herkenbaar Barbra blijven.’
De show werd een succes. Vorig jaar werden er 23 voorstellingen van Fay Sings Barbra Streisand gegeven en deze maand volgt een reprise met 16 shows. De voorstelling was haar eigen idee. ‘Theaters zeggen al gauw: Fay trekt die zaal niet op eigen kracht vol. Dus je moet met een thema komen.’
De voorstelling werd geschreven en geregisseerd door Karin Bloemen en Marnix Busstra. ‘En ik wilde altijd al iets met Mike Boddé doen. Echt iemand met een kartelrandje die wel muzikaal integer is. Ik had alleen niet gedacht dat dit iets voor hem zou zijn. ‘Ik vind Barbra Streisand niet zo interessant’, zei hij toen ik hem vroeg. ‘Maar ik vind jou wel erg gaaf.’ Hij was zo’n tournee uit zichzelf nooit begonnen, maar hij ging er vol in en schreef een liedje The Little Girl in Me dat ik heel mooi vind passen tussen alle Streisandliedjes.
‘In dat liedje laat Mike Streisand zeggen dat ze weet dat ze door haar perfectionisme vaak een draak kan zijn, maar dat komt door het kleine meisje dat in haar gebleven is en zich altijd groot wil houden. Ik vind dat heel mooi bedacht.’
De fascinatie voor Streisand ontstond onder meer door het beroemde popalbum Guilty (1980) ‘al is die plaat wel wat glad’ en de film A Star Is Born (1976). ‘Dat kinderlijke en die lossigheid spraken me aan en natuurlijk het briljante in haar zang. Altijd precies op toon maar ook op een manier dat het je echt raakt. In haar stem resoneert iets van haar wezen en die frequentie raakt je. Dat is ook wat ik belangrijk vind in muziek. Daarom doe ik deze tribute. Dat je stem een snaar kan raken bij mensen is heel bijzonder.’
‘Mijn eerste muzikale jeugdliefde was Earth, Wind & Fire. Echte partymuziek. Vooral dat groovy werk vond ik prachtig. Ik leerde hun liedjes kennen toen ik 8 was, ze hadden ook hits als Fantasy, maar dat vond ik wat glad. Ik hield meer van diepe nummers als Can’t Hide Love.
‘Ik maak nog weleens playlists voor feestjes en als ik dan even wat anders mag opzetten, hoor je Al Jarreau-classics, The Commodores, 80’s dansmuziek en Jamiroquai. Maar niets raakte me zo diep als Earth, Wind & Fire.
‘Ik zag ze gek genoeg pas voor het eerst toen ik 28 was, op North Sea Jazz en dacht echt: wow, niet te geloven dat ik daar zo lang mee gewacht heb.’
‘Er moet natuurlijk wel wat jazz staan in dit lijstje. Ella Fitzgerald is een favoriet van wie ik het scatten heb geleerd. Zij zong niet zo doorleefd, waar veel mensen van houden. Juist dat frisse en lichte dat ze tot het einde in haar stem hield, is zo bijzonder.
‘How High the Moon op de plaat Ella in Berlin is zo geweldig omdat zij echt reageert op de sfeer in de zaal. Haar solo wordt steeds vrijer en beweegt zich in een sneller tempo. Ongelooflijk zoals ze haar skills laat horen.
‘Die lange solo bleek weer een voorbeeld te zijn voor Sarah Vaughan. Ze citeerde soms Ella’s hele solo en improviseerde daar een hele tekst bij. Ik vind dit een mooi voorbeeld van grote zangeressen die elkaar wederzijds cool vinden en elkaars solo’s gebruiken in hun eigen kunst. Heel mooi, die wederzijdse knipogen in de jazz.’
‘Ik lees graag filosofische boeken. Het mogen ook best spirituele boeken zijn, maar niet te vaag. Ik heb bijvoorbeeld heel veel van Jiddu Krishnamurti gelezen, waaronder Innerlijke eenvoud en De wereld dat ben jij.
‘Wat ik ook erg kan aanbevelen, is Glucoserevolutie, dat ik in het Duits las. Het is een wetenschappelijk boek over gezondheid. Dat vind ik dus ook interessant, dat daarin helemaal tot op de moleculen wordt gekeken wat eten met je doet in je lichaam.
‘Ik ben dan zo iemand die daar helemaal op gaat inzoomen, wat ik nu weer niet aanbeveel, haha. Ik ben gewoon een beetje een detailmens, denk ik.
‘Ik lees van alles door elkaar en ben ook net begonnen aan Dius van Stefan Hertmans. Meteen werd ik overweldigd door de prachtige taal. We hebben ooit samengewerkt met het Brussels Jazz Orchestra. Zijn broer Peter had muziek bij Stefans gedichten uit de bundel Kaneelvingers gecomponeerd. Ik mocht dat stuk zingen en vond dat indrukwekkend om te doen. Ik kreeg er kippenvel van.’
‘Het is misschien not done nu, maar ik ben echt een Woody Allen-fan. Ik vind die oude soort romantiek in zijn films heerlijk. Ik verslind ze allemaal, vooral zijn oude films uit de jaren zeventig en tachtig hebben een aangename frisheid. Al moet ik eerlijk zeggen dat ik zijn recente werk niet meer volg.
‘Annie Hall met die geweldige Diane Keaton is bij ons favoriet. Zoals in al zijn films is de muziek ook heel belangrijk en met zorg gekozen. Thuis hebben we wel playlists opstaan met muziek die we mooi vinden en een daarvan bevat uitsluitend muziek uit films van Woody Allen. Heel gezellig, die oude jazz.
‘Mooi ook hoe dat werkte met Rhapsody in Blue (in Manhattan, 1979). Dat stuk van George Gershwin werd ineens populair, zoals je dat onlangs ook zag met Kate Bush die in de serie Stranger Things zat. Mijn dochter van 15 luistert daardoor veel naar muziek uit de jaren tachtig.’
‘Ik zou niet in Berlijn willen wonen, want het is me te hip. Net als in New York word ik veel te onrustig als ik denk aan wat er allemaal te doen is. Het geeft je een gevoel van: ik móét iets. Maar de 26-jarige dochter van mijn man woont er dus we komen er veel en graag.
‘Ik hou van de musea daar. Een paar jaar geleden bezochten we de Alte Nationalgalerie waar ik erg getroffen werd door de impressionisten Monet en Renoir. Ik moest er spontaan van huilen, zo hard kwam het binnen. Het bijzondere aan impressionisten vind ik dat ze zo direct emoties kunnen oproepen. Terwijl ik altijd denk: zo sentimenteel ben ik nou ook weer niet.
‘Ook mooi in Berlijn vind ik het Lausitzerplatz in Kreuzberg. Ze hebben daar van een groot plein een soort speelplaats gemaakt. Een soort free space waar je niet met je auto mag rijden. Het ziet er niet eens zo netjes uit als wij dat zouden doen, maar de sfeer is er super met allerlei cafés en restaurantjes. Best wel hip daar maar wel erg fijn om even te zijn.’
‘Mijn man en ik hebben als muzikant allebei een enerverend leven en zijn ook veel van huis. Dan wil je wanneer je thuiskomt ook echt even tot rust komen. Grote steden als Berlijn of Amsterdam zijn daarvoor eigenlijk geen optie.
‘Als Nederlander in Keulen voel ik me prima op mijn gemak. Wij wonen aan een doodlopend straatje bij een parkje waar ik graag wandel. In dit Nippeser Tälchen kan ik eindeloos rondjes lopen. Ik ken echt elke vogel in dat park en spreek vaak dezelfde mensen. Leuke contacten zijn dat, met mensen die er al twintig jaar lopen, zoals die vrouw van 90 die dezelfde rondjes als ik loopt, maar dan de andere kant op. Ik kom haar altijd tegen en vind het ook belangrijk om haar te zien.
‘Ik weet ook precies welke roofvogels er zijn. Laatst sprak ik een garagehouder bij het park aan of hij wist dat hij een huisdier had. Ik zag hem denken. Waarom spreekt die vrouw me aan? Kijk maar eens op het dak, zei ik. Mooier moet het niet worden, antwoordde hij enthousiast.
‘Mooi, zulke momenten in een wereld die vaak boos en machteloos maakt.’
‘Ik ben onlangs weer in Lissabon geweest, dus ik heb de Portugese keuken weer mogen proeven. Voor de groenten hoef je er niet heen, wat jammer is, want ik ben dol op groente. En bepaalde specialiteiten als varkensoren, daar hoef je bij mij ook niet mee aan te komen. Maar een risotto van inktvis met daarop een mooi stukje vis vind ik niet normaal lekker.
‘De Portugese keuken kenmerkt zich door veel vis en diepe smaken. Ook steensoep vind ik heerlijk. Het heet zo omdat het als een steen op je maag ligt met bonen, aardappelen en allerlei vleessoorten en slachtafval, zoals bloedworst en weer die varkensoren. Ik vraag ook altijd om een halve portie, want voor een voorgerecht is die soep veel te machtig, maar heerlijk hoe alle smaken in elkaar overlopen.’
‘Ik moet mijn wijnconsumptie beperkt houden vanwege mijn stem, maar een Barolootje gaat er altijd wel in. Een lekker glas dieprode wijn is voor mij de ideale manier om even te relaxen, al doe ik dat dus met mate en kies ik mijn momenten. Want als ik een dagelijkse gewoonte van maken van wijn drinken, dan zou ik er echt anders uitzien. En het zou het gevolgen voor mijn stem hebben.
‘Wij hebben een klein wijnwinkeltje op een pleintje verderop waar ik graag kom, ook omdat ik erg van kleine zelfstandige winkels hou en die graag steun. Daar hebben ze een heerlijke rode wijn uit Nimes. Mas de Bressades uit wijngaarden tussen Nimes en Avignon. Die kan ik van harte aanbevelen.’
‘Veel schoenen en tassen, dat is toch een beetje de guilty pleasure van vrouwen. Ik heb er niet zo veel hoor, ik ben niet zo’n luxevrouwtje, maar ik vind kwaliteit wel belangrijk.
‘Ik ben van dunne hakjes naar brede hakken gegaan. Stevige schoenen die ook goed staan. Leuke funky laarsjes waarvoor ik online altijd goed slaag bij Esska, al weet ik niet zo gauw een winkel die ze verkopen.
‘Verder draag ik op het podium graag pakken van LaDress, die ik in diverse kleuren heb, want je moet wel een beetje wisselen. Ik ben op het podium echt mezelf, maar het is toch mooi als je kunt laten zien dat je iets staat te doen dat groter is dan jezelf. Zonder pretentieus te willen klinken: daar passen ook mooie pakken bij. Of een mooie schoen.’
1969 Op 2 december geboren in Nijmegen.
1990 Studeert tot 1996 jazzzang aan Koninklijk Conservatorium Den Haag.
2000 Debuutalbum With a Song in my Heart.
2001 Tot 2007 hoofddocent jazzzang aan conservatorium van Porto.
2006 Dubbelalbum Two Portraits of Chet Baker.
2009 Edison voor album Shakespeare Album.
2018 Album Luck Child wint twee Edisons.
2022 Ter ere van 25 jarig jubileum als zangeres verschijnt tiendelige box Fay Live met daarin 8 cd’s en 2 lp’s met live-opnamen door de jaren heen.
2025 Theatertournee en album Fay Sings Barbra Streisand.
2025 Album Soulprint.
2026 Vanaf 12 februari tot en met 17 april reprise tournee Fay Sings Barbra Streisand.
Fay Claassen is getrouwd met de Duitse muzikant Paul Heller. Ze wonen samen met hun 15-jarige dochter in Keulen.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant