is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant.
Ze zeggen dat stilstand achteruitgang is en achteruitgang slecht, vandaar de fascinatie – sommigen zeggen: obsessie – met erop vooruitgaan. Politieke beloften zijn er zwanger van: niemand zal ‘erop achteruitgaan’, iedereen voorwaarts, waarbij de beweging vooruit in strikt materiële termen wordt gemeten. Recht zo die gaat, het hardwerkende mens voorop.
Dat kan natuurlijk niet altijd en dat hoeft ook niet, af en toe een rondje draaien, een stukje teruglopen of stilstaan en iemand voorlaten is ook prima, maar die boodschap is een beetje in het ongerede geraakt in het tijdperk van ik en mijn recht op skivakantie. De laatste die ‘het wordt minder en ik kan er niks tegen doen, maar kop op, vooruitgang is ook niet alles’ durfde te zeggen was Joop den Uyl die in zijn grote oliecrisistoespraak uit 1973 het volk maande tot blijvend minder energieverbruik omdat het nu eenmaal crisis was; hij repte van ‘distributie van schaarste’ en van ‘minder dat ook gelijker zal moeten worden verdeeld’.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Sindsdien is de rijkdom in het land geëxplodeerd en heet iedereen ‘middenklasse’, ook mensen met twee huizen, een koopflat voor het studerende kind en zoveel geld-zonder-bestemming op de bank dat het loont te procederen tegen de spaartax in box 3. De angst voor verlies explodeerde mee. Net als de populariteit van politieke partijen die een totempaal hebben gemaakt van de niemanderopachteruit-belofte, alle mensen die iets te verliezen hebben voorop, en helemaal vooraan het mens dat volgehangen met hypotheekrenteaftrek en vrijstellingen meent dat hij alles volledig op eigen kracht bij elkaar heeft verdiend. Daarom komen we maar niet van de VVD af. Daarom zitten we nu met kleuter-billboards langs de snelwegen met ‘Hypotheekrenteaftrek blijft’.
Toen Mirjam Bikker afgelopen dinsdag in het grote Kamerdebat over het akkoord van de nieuwe coalitie aan Dilan Yesilgöz vroeg of de middenklasse er volgens de nieuwe plannen ‘op vooruitgaat’, trok die haar onschuldigste gezicht en sprak willekeurige woorden die erop neerkwamen dat het nog enkele weken wachten is op de precieze berekeningen. Bikker zei dat ze nog nooit in haar lange politieke loopbaan had meegemaakt dat de VVD uit onderhandelingen kwam zonder zeker te weten of de middenklasse erop vooruitgaat. Yesilgöz zei terug dat ze alles heeft gedaan wat ze kon. Toen wist je: de totempaal wankelt.
Een paar weekjes wachten en de Telegraaf kan vermoedelijk in mooie grote kopletters uitleggen dat de middenklasse wordt ‘gepakt’. Door de verhoging van de inkomstenbelasting – die een beetje stiekem gebeurt omdat ze de ballen niet hebben om het openlijk te doen. Door de vrijheidsbelasting. Door de verschuiving van de zorgkosten van overheid naar burgers. Door nog meer kleinere en grotere lasten die verstopt zitten in de techniek en die ook de comfortabele middenklasse kunnen raken bij een beetje pech.
De coalitie kan natuurlijk teruggrijpen op Den Uyl, die filosofeerde dat verlies ook een kans kan zijn – ‘Bepaalde uitzichten vallen daardoor weg, maar ons bestaan hoeft er niet ongelukkiger op te worden’ – maar het lijkt me sterk dat de tijden, de mensen en de politiek daar ontvankelijk voor zijn.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.