De film is een portret van Zuid-Afrikaanse nazaten van zwarte soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten tegen de nazi’s. Zij wachten nog steeds op compensatie van de regering.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Het Zuid-Afrikaanse Variations on a Theme (Variasies op een tema) is vrijdagavond bekroond met de Tiger Award. Terwijl de gemiddelde lengte van films almaar groeit, ook op IFFR, schonk de jury van het Rotterdamse festival de belangrijkste prijs binnen de competitie voor ‘opkomend filmtalent’ dit jaar aan veruit de kortste film.
Slechts 65 minuten duurt de lyrische documentaire van regisseurs Jason Jacobs en Devon Delmar. Zij maakten een portret van de bewoners van Kharkams, een schamele dorpsgemeenschap bij de Kamiesbergen, de zanderige hoogvlakte van de Zuid-Afrikaanse provincie Noord-Kaap.
Hier leven veteranenfamilies, nazaten van de zwarte soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden opgetrommeld om mee te helpen Europa te bevrijden van de nazi’s. Waar de ‘witmannen’ in het Zuid-Afrikaanse leger bij terugkeer een lap grond ontvingen voor hun inzet, werden de veteranen uit Kharkams afgescheept met een fiets en een paar schoenen.
Nu, ruim een halve eeuw later, wachten hun families nog altijd op de beloofde compensatie van de regering. Schimmige bemiddelaars zeggen te lobbyen namens de dorpsbewoners, tegen een ‘klein bedragje’ voor hun verdiensten.
Middelpunt van de film is de zwijgzame 80-jarige geitenhoeder Hettie, die haar vader getraumatiseerd zag terugkeren uit de oorlog. Ze is de oma van een van de filmmakers.
Variations on a Theme, dat aanvangt met de aanduiding ‘gebaseer op ware verhale’, wordt begeleid door de prettig bezwerende vertelstem van Jacobs, die met de typisch wiegende Zuid-Afrikaanse cadans de levens van de bewoners schetst, van de kapper tot de man die onder zijn woonkamer een diep gat uithakt met een houweel, op zoek naar diamanten. Af en toe is er een flardje magisch realisme, dat fraai rijmt met het kale, stoffige landschap.
De jury noemde de film: ‘een doordacht en ontroerend portret van een gemeenschap die leeft onder het spookbeeld van koloniale erfenissen’. Aan de prijs een is geldbedrag van 40 duizend euro verbonden.
Ook werden twee speciale juryprijzen uitgereikt aan regisseurs in de Tiger-competitie voor lange films. Dit jaar telde die in totaal twaalf titels. Een van de twee prijzen ging naar Supporting Role van de Georgische cineast Ana Urushadze, dat ook werd bekroond met de Fipresci-prijs van de internationale filmcritici.
In Urushadzes tweede speelfilm poogt een door wanen bevangen beroemde Georgische acteur zich te verenigen met een voor zijn statuur te geringe bijrol, die hem wordt aangeboden door een jonge vrouwelijke regisseur.
De tweede juryprijs ging naar het Zweeds-Franse La belle année, waarin filmmaker Angelica Russier haar verdrongen verleden uitkamt na het overlijden van haar gewelddadige vader, die ze nauwelijks kende. Een autobiografische film, ergens in het midden van drama en documentaire.
Ook in de Big Screen-competitie van het Rotterdamse festival werd een prijs uitgereikt. Daar won de Bengaalse filmmaker Rezwan Shahriar Sumit met Master, een dik twee uur lang drama over de verwording van een jonge bevlogen leraar en activist tot potentaat.
International Film Festival Rotterdam kende vorige week een moeizame aftrap met de wel heel landerige Portugese openingsfilm Providence and the Guitar. Veel bezoekers van de openingsavond liepen voortijdig de zaal uit.
Maar op de verdere programmering van de 55ste editie viel weinig aan te merken; er waren ruim voldoende sterke filmtitels. Aansprekende gasten waren er ook, onder wie de Braziliaanse cineast Kleber Mendonça Filho van het viervoudig Oscar-genomineerde The Secret Agent.
Ook rave-dj Kangding Ray, van en uit de eveneens voor een Oscar genomineerde festivalhit Sirat, kwam naar Rotterdam, evenals actrice Cate Blanchett, die onder meer de vertoning van Jim Jarmusch’ Gouden Leeuw-winnaar Father Mother Sister Brother opluisterde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant