Het tbs-stelsel in Nederland zit muurvast en strafrechters slaan alarm. De Gelderse rechter Frank Hovens en zijn Rotterdamse collega Jos van Mulbregt spreken zelfs van "code gitzwart". Het aantal tbs'ers blijft stijgen, terwijl de klinieken al vol zitten. De wachttijd na de gevangenisstraf is opgelopen tot meer dan twee jaar. Ongeveer 270 mensen wachten nu in een gewone cel op hun behandeling. Dat zorgt volgens de rechters voor spanningen en risico’s, zoals zichtbaar werd in de zaak rond gijzelnemer Corné H.
De rechters vinden dat de politiek nu moet ingrijpen, maar kijken ook kritisch naar hun eigen rol. Ze zeggen dat rechters bij minder zware delicten, zoals bedreiging en stalking, vaker moeten afwegen of tbs wel de beste keuze is. Het gaat dan om daders met een stoornis, die nu soms tbs krijgen terwijl er ook lichtere vormen van zorg mogelijk zijn.
Hovens erkent dat advocaten al langer vragen om terughoudendheid bij dit soort zaken. Omdat de rechter weet dat tbs inmiddels standaard twee jaar extra wachten in de gevangenis betekent, weegt de vraag naar alternatieven zwaarder mee. Ook bij tbs met voorwaarden, waarbij iemand vooral buiten de kliniek onder strenge regels behandeling krijgt, moet de rechter volgens hen scherper zijn. Wie die voorwaarden breekt, belandt alsnog in een tbs-kliniek, en de vraag is of die zware consequentie altijd passend is.
Het ministerie wil tweehonderd extra tbs-plekken creëren, maar Hovens en Van Mulbregt noemen dat "een druppel op een gloeiende plaat". Zij pleiten juist voor meer plekken in lichtere forensische klinieken en in beschermd wonen, omdat die goedkoper zijn en de druk op de tbs kunnen verlagen.
Daarnaast zijn ze blij met een wetsvoorstel dat het weer mogelijk maakt om psychisch zieke daders zonder tbs in een psychiatrische kliniek op te nemen, bijvoorbeeld als medicijnen binnen enkele maanden al verbetering geven. Die optie verdween in 2020, waardoor er nu vaak alleen keuze is tussen een gevangenisstraf zonder behandeling of tbs met alle huidige problemen. Vooral mensen met verward gedrag komen hierdoor klem te zitten: tbs is voor hen vaak veel te zwaar, maar terugkeer op straat is te gevaarlijk, terwijl opname in de gewone ggz lastig is door bureaucratie en weigeringen van klinieken. Volgens de rechters zou het versoepelen en versterken van die route de tbs-klinieken flink kunnen ontlasten.
Source: Fok frontpage