is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nederlandse bedrijven investeerden in 2024 samen 109 miljard euro. Dat is in bankbiljetten van 100 euro een indrukwekkende stapel van meer dan 100 kilometer hoog (1 miljard bankbiljetten van 0,1 millimeter dikte). Daarmee wordt de dampkring ontstegen.
Maar vergeleken met de investeringen van de Amerikaanse big tech verkruimelt het tot een hopeloos stapeltje papier. Googlemoederbedrijf Alphabet maakte woensdag bekend 185 miljard dollar (156 miljard euro) te investeren in AI. Dat is twee keer zoveel als vorig jaar. Ook andere bigtechbedrijven, zoals Microsoft, investeren honderden miljarden in datacenters en toepassingen van kunstmatige intelligentie.
De kapitaalhonger van de techindustrie door de AI-race dreigt de financiële markten op tilt te zetten. De vraag naar kapitaal is inmiddels groter dan het aanbod, vooral omdat ook overheden meer dan ooit moeten lenen om hun begrotingen op orde te brengen. Samen met de AI-revolutie is er een ongekende zoektocht naar geld gaande.
Dat zal volgens de wet van vraag en aanbod uitmonden in stijgende rentes. De grote Britse vermogensbeheerder L&G spreekt van crowding out: een economisch verschijnsel waarbij verhoogde uitgaven van de ene partij (overheid of private partijen) leiden tot minder hoge uitgaven van de ander, omdat lenen duurder wordt.
Voor het eerst zullen volgens L&G de rentes niet meer worden bepaald door klassieke macrovariabelen als verwachte inflatie en het monetair beleid van de centrale banken, maar door ‘twee dominante krachten: de ongekend hoge investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) en de dynamiek rond overheidsschulden’.
Alleen de VS moeten dit jaar een kwart van hun staatsschuld herfinancieren. Dat betekent dat ze tien biljoen (tienduizend miljard) dollar nodig hebben. Hierover zullen de VS 4 tot 5 procent rente moeten betalen. Voor het eerst in de geschiedenis zal de Amerikaanse overheid in een jaar 1.000 miljard dollar (bijna het bbp van Nederland) kwijt zijn aan alleen rentebetalingen.
Ook andere landen moeten door de enorme vraag naar kapitaal veel meer betalen voor leningen. Japan heeft meer dan 35 jaar zijn enorme schuld bijna gratis kunnen financieren tegen rentes van nog geen 1 procent. Nu moet Japan minimaal 2,25 procent rente bieden op zijn schuld van omgerekend 10 biljoen dollar: 230 procent van het bbp.
In Europa hebben ook steeds meer landen een vrijwel onhoudbare schuld van meer dan 100 procent van het bbp. En dat moet allemaal worden gefinancierd terwijl pensioenfondsen door de demografische veranderingen het punt naderen dat ze niet alleen meer oppotten, maar ook flink moeten uitkeren.
Big tech lijkt in de kapitaalslag de beste papieren te hebben. In het vierde kwartaal verdiende Alphabet 114 miljard dollar, vooral door de enorme stijging van de advertentie-inkomsten waarmee Amerikaanse bedrijven bijna een mondiaal mediamonopolie hebben gecreëerd.
Wereldwijd zijn de schulden (overheden, bedrijven en particulieren) inmiddels gestegen tot 340 biljoen dollar (290 biljoen euro). Dat is 235 procent van het mondiale bbp: wat alle landen samen verdienen.
In biljetten van 100 euro is dat een stapel die reikt tot de maan.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant