schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Tijdens een etentje met vriendinnen kwam een ongemakkelijke vraag op tafel: had iedereen al een voogd geregeld voor de kinderen, mocht beide ouders iets overkomen? Lichte paniek bij sommigen. Het gesprek verschoof al snel naar een fundamentelere kwestie: welke volwassenen vormen het vangnet voor je kind? En hoe belangrijk is zo’n sociaal netwerk?
Het sociale leven van een kind wordt vaak gekoppeld aan het gezin, vriendjes, klasgenoten of teamgenoten. Toch is de rol van andere betrokken volwassenen van grote waarde, benadrukt de campagne De kracht van aandacht, gelanceerd door 23 gezondheidsfondsen. Niet als vervanging van ouders, maar als extra paar ogen, oren en steun.
‘Voor een gezonde identiteitsontwikkeling is het belangrijk dat kinderen meerdere volwassenen om zich heen hebben als rolmodel’, zegt Amaranta de Haan, bijzonder hoogleraar versterken van de pedagogische basis aan de Rijksuniversiteit Groningen en expert bij het Nederlands Jeugdinstituut. ‘Vooral in de adolescentie, wanneer de vraag ‘wie ben ik?’ centraal staat, helpt het als jongeren zich aan verschillende voorbeelden kunnen spiegelen.’ Dat kan een docent zijn, buurvrouw, voetbalcoach of tante.
Die volwassenen bieden niet alleen inspiratie, maar ook emotionele steun. ‘Over sommige onderwerpen praten kinderen makkelijker met iemand buiten het gezin’, zegt De Haan. ‘Juist omdat ouders zo dichtbij staan.’
Onderzoek onderstreept dat belang. Een analyse van 604 studies laat zien dat sociale steun van andere volwassenen een van de sterkste voorspellers is van veerkracht en mentaal welbevinden bij kinderen.
Ook ouders profiteren. ‘Sociale steun vermindert stress’, aldus De Haan. ‘Zeker wanneer ouders meerdere rollen combineren, zoals werk en zorg voor kinderen en de eigen ouders.’
Toch is dat spreekwoordelijke village (dorp) in de praktijk vaak klein. Uit het rapport Ouders onder druk van de Erasmus Universiteit Rotterdam blijkt dat driekwart van de ouders het afgelopen jaar geen hulp kreeg bij de opvoeding, terwijl ruim 40 procent zich regelmatig zorgen maakt over het ouderschap of de ontwikkeling van hun kinderen.
Opvallend: ouders schakelen eerder een professional in dan informele steun van vrienden, buren of de gemeenschap. Volgens de onderzoekers past dit bij een individualistische samenleving, waarin het idee overheerst dat problemen zelfstandig moeten worden opgelost.
Dat roept de vraag op of ouders wel openstaan voor inmenging van buitenaf. Uit een studie onder ruim duizend ouders blijkt van wel, maar met duidelijke grenzen. Praktische hulp, zoals oppassen of helpen met brengen en halen, wordt gewaardeerd. Het echte opvoedwerk, zoals normen en waarden meegeven, zien ouders vooral als hun eigen verantwoordelijkheid.
Een belangrijk obstakel is vraagverlegenheid. ‘Wanneer we hulp vragen, zijn we vaak bang dat we de ander tot last zijn’, zegt De Haan. ‘Daarbij vergeten we dat veel mensen juist plezier en energie halen uit het bieden van hulp.’ Wie om steun vraagt, komt dus niet alleen iets halen, maar geeft de ander ook de kans iets te betekenen.
In The Ezra Klein Show spreekt de Amerikaanse hoogleraar en bestsellerauteur Jonathan Haidt over een hardnekkige misvatting in het moderne ouderschap: het idee dat qualitytime tussen ouder en kind heilig is. Volgens hem ligt de kern van goed ouderschap elders.
‘De taak van ouders is een veilige omgeving creëren en morele kaders meegeven’, zegt hij. Maar kinderen ontwikkelen zich vooral wanneer ze de wereld buiten het gezin verkennen. ‘Dat zie je bij alle zorgende diersoorten: je beweegt steeds verder van je thuisbasis. Dáár vindt het leren plaats.’
Die vrijheid vraagt om vertrouwen in de omgeving, benadrukt Haidt. ‘Vroeger was het vanzelfsprekend dat andere volwassenen een oogje in het zeil hielden als kinderen zonder ouders buiten speelden. Ging er iets mis, dan konden ze ergens aankloppen en werd er geholpen.’ Dat gedeelde gevoel van verantwoordelijkheid staat volgens hem steeds meer onder druk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant