Demonstraties in Minneapolis vanwege de dood van Renée Good, 24 januari 2026.
Daags voordat Donald Trump vorig jaar voor de tweede keer werd beëdigd tot president van de Verenigde Staten waarschuwde mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW): zijn terugkeer in het Witte Huis zou wel eens de mensenrechten in de VS én de rest van de wereld kunnen gaan bedreigen.
Die zorgen zijn uitgekomen, schrijft HRW in haar woensdag gepresenteerde jaarverslag. 2025 was een „kantelpunt” voor rechten en vrijheden in de Verenigde Staten, schrijft directeur Philippe Bolopion. „In slechts twaalf maanden heeft de Trump-regering een brede aanval uitgevoerd op de pijlers van de Amerikaanse democratie en de wereldwijde op regels gebaseerde orde, die de VS, ondanks inconsistenties, samen met andere staten mede hebben helpen vestigen.”
Die aanval is groot en fundamenteel, somt Bolopion op: van het ondermijnen in het vertrouwen in eerlijke verkiezingen tot het negeren van gerechtelijke uitspraken, van het uithollen van voedselhulp tot het intimideren van politieke tegenstanders met staatsmiddelen, en van het bestraffen van vrije meningsuiting tot het afnemen van rechten van transpersonen.
Ook hekelt hij de „gemaskerde immigratiehandhavers” die zich richten op „mensen van kleur, waarbij ze buitensporig geweld gebruikten, gemeenschappen terroriseerden, tientallen burgers ten onrechte arresteerden en, meest recent, twee mensen in Minneapolis onterecht doodden”.
Met die aanval op mensenrechten versterkt de regering-Trump de „autoritaire golf” die over de wereld stroomt, schrijft Bolopion, en „ondermijnt hij democratische bondgenoten”. Trump zocht het afgelopen jaar bijvoorbeeld toenadering tot autocraten als de Hongaarse premier Viktor Orbán en Nayib Bukele, de president van El Salvador, terwijl onder meer Europese bondgenoten werden geschoffeerd.
Door die „golf” bevindt de wereld zich inmiddels in een „democratische recessie”. Driekwart van de wereldbevolking woont onder een autocratisch bestuur, het hoogste aantal sinds halverwege de jaren tachtig. Die neergang begon overigens al voordat Trump werd herkozen, maar de VS versterken die wel verder.
Hoewel Rusland en China „strategische rivalen” zijn, worden de drie grootmachten geleid door politici met een „openlijke minachtig voor normen en instituties die hun macht kunnen inperken”. Gezamenlijk ondergraven ze daarmee ook de „op regels gebaseerde orde”, met mensenrechtenschendingen tot gevolg. Het is, schrijft Bolopion, alsof de VS ineens voor een ander team spelen.
Maar ook de Europese Unie draagt volgens HRW bij aan die ondermijning van mensenrechten. Europese landen geven volgens de organisatie te weinig prioriteit aan het beschermen van zulke rechten, ondermijnen rechtsstaten en beschermen de rechten van minderheden onvoldoende – bijvoorbeeld op het gebied van migratie.
Het continent zou volgens HRW juist, samen met andere welwillende landen, moeten opstaan voor mensenrechten. Zo’n „mondiale alliantie” zou een „krachtig blok” kunnen vormen die dankzij haar economische omvang tegenwicht kan bieden tegen de ondermijning van multilaterale regels. „Terugvechten vergt een vastberaden, strategische en gecoördineerde reactie van kiezers, het maatschappelijk middenveld, multilaterale instellingen en mensenrechtenvriendelijke regeringen over de hele wereld.”
Afgelopen dinsdag stapten twee HRW-medewerkers volgens The Guardian op omdat hun werkgever een rapport tegenhield waarin wordt gesteld dat Israël een „misdaad tegen de menselijkheid” begaat door Palestijnse vluchtelingen het recht op terugkeer te ontzeggen. „Ik heb mijn vertrouwen verloren in de integriteit van hoe we ons werk doen”, schreef Omar Shakir onder meer in zijn ontslagbrief.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC