Kabinet-Jetten De drie coalitiepartijen zijn eruit bij de verdeling van de ministeries. En wéér was er volgens alle drie géén ruzie over gemaakt, anders dan in de tijd van Dick Schoof.
Formateur Rob Jetten (D66) in gesprek met Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri in Den Haag.
Aan het eind van de ochtend zei VVD-leider Dilan Yesilgöz dat ze nog „niemand” van haar partij had gebeld om te vragen of ze minister of staatssecretaris wilden worden, halverwege de middag is er een lijstje van álle voorgestelde ministers en staatssecretarissen: Yesilgöz zelf wordt minister van Defensie en vicepremier.
Er was die ochtend nog één keer overlegd over de verdeling van de ministeries en volgens Henri Bontenbal van het CDA was dat wéér „in goede harmonie” gegaan tussen D66, VVD en CDA. Net als bij de onderhandelingen, bedoelde hij, over het coalitieakkoord. Bij de ministeries waren er volgens hem „alleen wat verschillen van inzicht” geweest. Maar verder wil de CDA-leider graag laten zien hoe ánders het allemaal is gegaan dan de vorige keer, zonder het ruziekabinet-Schoof te noemen: „We hadden mooie, goeie gesprekken. Geen keiharde onderhandelingen.”
De uitkomst: de VVD krijgt behalve Financiën (minister: Eelco Heinen), wat al zo goed als zeker was, de belangrijkste veiligheidsministeries, Defensie en Justitie en Veiligheid, met David van Weel als Minister. En ook Volksgezondheid, waar Sophie Hermans minister wordt. Het CDA krijgt Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken, en ook Economische Zaken en Asiel en Migratie. D66’er Rob Jetten wordt premier, daarnaast kan zijn partij met ministers komen voor Sociale Zaken, Volkshuisvesting, Klimaat en Groene Groei en, vast en zeker tot schrik van veel boeren, Landbouw.
Volgens Jetten is ervoor gekozen om ministeries te gunnen aan de partijen die „typisch bij hen passen”. „Iedereen kan nu lekker aan het werk.”
D66 had campagne gevoerd met het idee van nieuwe steden: wonen gaat naar die partij. De VVD wil zichzelf graag laten zien als strikt met geld, en had als een-na-grootste partij al een tijdlang Financiën op het oog. Het CDA, de kleinste van de drie, had in de campagne een groot punt gemaakt van investeringen. Bontenbal zegt ook donderdag dat hij daarop de afgelopen maanden steeds had „getamboereerd”, en dus past Economische Zaken bij zijn partij.
Bontenbal blijft als fractievoorzitter in de Tweede Kamer. VVD-leider zegt pas ’s middags in de hal van de Tweede Kamer dat ze minister van Defensie wordt, en partijleider blijft. Met „de grootste dreiging” die er nu is, had ze het „verstandig” geacht om voor Defensie te kiezen.
Aan het eind van de ochtend had ze gezegd dat ze voor Defensie haar best had gedaan, om dat binnen te halen voor de VVD. „Maar ook voor de andere posten.” Allemaal „in hartstikke goed overleg”.
Dat de partijleiders dat alle drie steeds maar weer benadrukken is een verhulde sneer naar de vorige coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB, die van crisis naar crisis ging. Ook al in de formatie.
Wat deze drie ook anders doen dan in de tijd van Dick Schoof: er komen geen ministers meer die ‘voor’ iets zijn, ze zijn allemaal ‘van’. Het lijkt onbelangrijk, maar dat is het niet: een minister die ‘van’ iets is, heeft een eigen begroting, en geld is macht: zo’n minister ‘voor’ moest heel vaak om geld voor plannen gaan bedelen bij de minister ‘van’. Dan heb je minder macht en aanzien, je krijgt vaak ook minder voor elkaar.
Op donderdagochtend zegt Jetten dat er nog wel geld gedeeld zal moeten worden bij de ministeries van Sociale Zaken, waar er naast de D66-minister een VVD-minister komt die over Werk en Participatie gaat, Thierry Aartsen, en Volksgezondheid, waar behalve de VVD-minister ook een CDA’er komt die Langdurige Zorg krijgt.
Jetten zegt dat de „aparte ministeries” die er in de tijd van Schoof waren gekomen, bijvoorbeeld voor Asiel en Migratie en Klimaat en Groene Groei, nu weer helemaal onder de oude vallen, voor asiel is dat Justitie en voor klimaat Economische Zaken. Volgens hem hadden die extra ministeries ook tot veel extra kosten geleid, die hij „onnodig” noemt. „We willen dat simpeler organiseren.”
Daarom is er volgens hem ook niet voor gekozen om met een apart ministerie voor Digitale Zaken te komen. Dat is nog steeds een staatssecretaris, in het nieuwe kabinet krijgt een D66’er die post. Die moet, zegt Jetten, voor het eerst gaan over „alle digitale onderwerpen”.
De staatssecretaris voor het toeslagenschandaal blijft Sandra Palmen, oud-NSC’er. De nieuwe coalitie heeft ervoor gekozen om haar het werk te laten afmaken waardoor de getroffen ouders niet van doen krijgen met weer een nieuwe bewindspersoon. Groningen krijgt voor het afhandelen van de mijnbouwschade geen eigen bewindspersoon meer, Groningen krijgt een regeringscommissaris.
Bij Landbouw werd gerekend op een CDA’er, van oudsher heeft die partij een nauwe band met de boeren. Het tegenovergestelde geldt voor D66, dat het ministerie krijgt: het was in 2019 D66’er Tjeerd de Groot die de boeren op stang joeg met zijn plan om de veestapel te halveren.
Welke mensen de drie partijen naar voren gaan schuiven voor de ministeries, is nog niet bekendgemaakt. Er gaan al wel namen rond, zoals die van CDA’er Hanke Bruins Slot voor Buitenlandse Zaken en oud-informateur Rianne Letschert van D66 voor Onderwijs. Dilan Yesilgöz zegt op donderdagochtend dat ze nog niet weet wie de kandidaten zijn van de andere partijen, volgens haar is het daar binnenskamers nog niet over gegaan.
Henri Bontenbal, die pas na haar de journalisten te woord staat, heeft al wel alle CDA-kandidaten gebeld. En hij weet ook al „een beetje” wie de andere partijen op het oog hebben. Volgens hem is het daar binnen al wél over gegaan.
De kandidaten moeten, vindt hij, een „klein ego” hebben. Het kabinet-Jetten wordt een minderheidskabinet. Bontenbal wil „rust in de tent”.
VVD-leider Yesilgöz zegt ’s middags tegen journalisten dat demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans fractievoorzitter wordt, ze ruilen van functie. Ze denkt, zegt ze, dat hij daar „de beste man op de beste plaats” is. Dat zijzelf nog helemaal geen ervaring heeft met defensie lijkt haar „geen probleem”.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC