Bijna vier op de tien gevallen van kanker hangen samen met leefstijl en andere beïnvloedbare factoren. Dat blijkt uit een groot internationaal onderzoek naar de oorzaken van kanker. In Nederland is roken de grootste boosdoener, gevolgd door onbeschermd zonnen, een hoog BMI en alcoholgebruik.
Onderzoekers van het International Agency for Research on Cancer, onderdeel van de WHO, analyseerden gegevens over 36 soorten kanker uit 185 landen. Ze onderzochten daarbij de bijdrage van dertig risicofactoren, waaronder roken, alcoholgebruik en infecties zoals HPV. Ze hopen dat de conclusies van het onderzoek, die ze dinsdag publiceerden in vakblad Nature Medicine, beleidsmakers helpen bij het opstellen van preventiemaatregelen.
In Nederland zijn de meeste kankers te voorkomen door minder te roken. Dat was de oorzaak bij ruim 16 procent van de gevallen bij vrouwen en ruim 23 procent van de gevallen bij mannen. Daarna kwamen onder meer te veel uv-straling door onbeschermd te zonnen, een te hoog BMI en het drinken van meer dan één glas alcohol per dag.
Per land bekeken de onderzoekers hoe vaak risicofactoren rond 2012 voorkwamen en hoe groot de kans was dat die tot specifieke kankersoorten leidde, licht onderzoeksleider Hanna Fink toe per e-mail. Dat pasten ze toe op het aantal diagnoses in 2022. Die sprong van tien jaar is een aanname, bedoeld om rekening te houden met de lange tijd tussen blootstelling en diagnose.
‘Zo’n berekening ziet er als volgt uit: neem bijvoorbeeld onvoldoende beweging, een risicofactor voor darm-, borst- en baarmoederkanker. Rond 2012 bewoog 13,7 procent van de volwassen Nederlanders te weinig. Met modellen schatten we hoeveel van die soorten kankergevallen in 2022 er minder zouden zijn geweest, als dat percentage 0 procent was. Dat komt in dit geval neer op 1.091 diagnoses’, schrijft ze.
Die specifieke aantallen betekenen niet dat er precies zoveel individuele patiënten aan te wijzen zijn. Het gaat om schattingen op basis van modellen. De onderzoekers geven ook geen betrouwbaarheidsintervallen, iets wat gebruikelijk is in de wetenschap, omdat er te veel benaderingen in de rekensommen zaten.
Toch gaat dit niet ten koste van de betrouwbaarheid, zegt Bart Kiemeney, hoogleraar epidemiologie van kanker aan het Radboudumc na het lezen van de nieuwe studie. ‘Dit gaat om een omvangrijk en zorgvuldig uitgevoerd onderzoek, wel met onzekerheden in de onderliggende data. Deze resultaten zijn geen natuurconstanten, maar sluiten aan bij eerder onderzoek. In Nederlandse en Amerikaanse onderzoeken via andere methodes vinden we hetzelfde: grofweg twee derde is toeval of genetisch, een derde hangt samen met beïnvloedbare factoren.’
Hij benadrukt: ‘Je kunt nooit zeggen dat kanker bij een individu direct door het roken kwam; er komt altijd pech bij kijken. Maar op bevolkingsniveau kan preventie zeker de aantallen terugbrengen en daarbij veel zorgkosten besparen.’
Uit het onderzoek blijkt dat de risicofactoren niet overal hetzelfde zijn. Zo is roken in Europa voor zowel mannen als vrouwen de grootste boosdoener, terwijl bij vrouwen in een groot deel Afrika, Azië en Zuid-Amerika een infectie zoals HPV de belangrijkste oorzaak is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant