Lowlands ontwikkelde zich de laatste jaren steeds meer richting de mainstream, maar de vandaag aangekondigde artiesten zoals Tyler, the Creator, getuigen van een frisse wind. Wat wordt de nieuwe koers van het festival? De Volkskrant sprak de kersverse directeur Camiel le Rutte.
Lowlands, een van de toonaangevendste festivals van Nederland, staat op een kruispunt. Na 26 jaar trouwe dienst is festivaldirecteur en boegbeeld Eric van Eerdenburg nu echt weg, en neemt Camiel le Rutte (41) het over. Het festival ontwikkelde zich de afgelopen jaren van een alternatief bandjesfestijn richting een festival met steeds meer ruimte voor glamping en elektronische muziek. Neemt het festival nu een andere afslag?
Als je naar de vandaag aangekondigde artiesten kijkt, lijkt dat wel zo. De boekingen zijn fris, relevant en recente lievelingsacts van popkenners, in plaats van feestacts en grote allemansvrienden die sterk op hun verleden leunen. Tyler, the Creator in plaats van Queens of the Stone Age, dus.
In het kantoor van festivalorganisator Mojo, waar we hebben afgesproken voor een gesprek over zijn eerste Lowlands als directeur, vat Le Rutte dat op als een compliment. ‘Als je het publiek te veel zou geven wat ze willen, dus veel populair Nederlands en elektronisch feestelijk, zou het snel over zijn met het festival’, zegt hij. ‘Want dat raakt op een gegeven moment uitgeput. Je hebt juist de alternatieve onderlaag en de ontdekkingsdrang van bezoekers van een jaar of 17 nodig om je festival gezond te houden.’
De drukste shows de afgelopen jaren waren bijvoorbeeld Goldband in 2024, en de Sugababes in datzelfde jaar. Daartegenover stond een vrij lege tent bij bijvoorbeeld de kwaliteitsindie van Boygenius in 2023, of de gevoelige punk van Idles in 2024.
‘Soms heb je daar wel een wrang gevoel bij’, zegt Le Rutte. Maar het weerhoudt hem er niet van om alternatieve acts te blijven boeken. Dat is te zien aan de line-up: artiesten als Blood Orange, Dijon en Dove Ellis zijn de écht goede en bijzondere acts van nu.
‘We boeken dit jaar meer dan ooit ook die alternatieve acts’, zegt Le Rutte. ‘Er zitten er natuurlijk ook een aantal bij waarvan je zeker weet dat het goed gaat, ook aan de Nederlandse kant, maar er zitten ook artiesten bij waarmee we laten zien welke weg we inslaan.’
Lowlands programmeren blijkt een lastige balanceeract, tussen feestelijke succesnummers en onbekendere acts waarvan je hoopt dat het publiek ze weet te vinden. En natuurlijk de vele andere disciplines op het terrein: de comedy, het theater en de dans. Plus het maatschappelijke debat, dat al jaren een vaste plek heeft in het programma. ‘Er speelt momenteel zo veel; van geopolitiek tot woningnood en mentale gezondheid. We willen het gesprek daarover een podium blijven bieden. Want dat maakt Lowlands uniek ten opzichte van veel andere festivals.’
Het aanbod is soms best overweldigend, en je vergeet als bezoeker weleens wat zich aan de randen van het festival afspeelt. Le Rutte: ‘Maar deze oproep heb ik wel aan de Lowlander: laat je verrassen.’ Loop niet alleen heen en weer van de Alpha naar de Bravo voor de grote namen, dus. En durf een andere route te kiezen dan die van de meute. ‘Sla een keer linksaf.’
Doe je dat, dan hoef je misschien ook eens minder lang te wachten bij de wc’s. De lange rijen daar zijn een van de grootste ergernissen van het publiek. Vervelend, maar druktebeleving hoort nou eenmaal ook een beetje bij een festival, vindt Le Rutte. Bovendien is het toiletprobleem lastig te verhelpen: ‘We kunnen tweeduizend extra toiletten neerzetten, maar die piek krijgen we nooit opgelost.’
Volgens hem is het festivalpubliek van nu misschien ook wel een tikje verwend. ‘Daar worstel ik weleens mee. Je tikt tegenwoordig een bestelling in je telefoon en twaalf minuten later heb je je pizza. Van een groot festival kun je gewoon niet verwachten dat alles zó snel geregeld is.’ Heb ook een beetje geduld, is de boodschap.
Een ander mikpunt van kritiek is de hoge ticketprijs. Een kaartje voor Lowlands kost dit jaar 365 euro. Een behoorlijk bedrag, maar omdat alles nou eenmaal duurder wordt volgens Le Rutte niet onredelijk. ‘Ik schaam me niet voor die ticketprijs’, zegt hij. ‘Als je het omrekent naar de ticketprijzen die worden gerekend voor de afzonderlijke shows van de eerste vijftig namen die we nu hebben bekendgemaakt, vind ik het een heel goede koop.’
Eenmaal op het festival kun je het zo duur maken als je zelf wilt. ‘Als jij met je tentje wilt komen, met je blik knakworsten en je halve liter Schultenbräu, ben je net zo welkom als iemand die voor 2.000 euro op de glamping wil slapen’, zegt Le Rutte. Die glamping getuigt misschien niet meer helemaal van de alternatieve ontstaansgeschiedenis van Lowlands, maar het helpt het festival wel. Want ook door de opbrengsten van bijvoorbeeld de glamping, hoeft de ticketprijs niet al te veel te stijgen.
Le Rutte heeft een lange geschiedenis in de muziek, en dan vooral de organisatorische kant erachter. ‘Ik groeide op in Deventer en deed daar als 15-jarige mee aan een cultuurproject van het poppodium Burgerweeshuis. Ik was erg bezig met elektronische muziek en leverde een idee in om een eigen feest te organiseren. Dat idee werd uitgekozen en het zaadje was geplant.’
Hij stroopte zelf festivals af, maar hield zijn hoofd erbij. ‘Ik had altijd een enorme nieuwsgierigheid naar hoe alles was georganiseerd. Hoe dat nou werkte, als de DJ arriveerde. Hoe alles werd opgebouwd.’ Om al zijn vragen beantwoord te krijgen, meldde hij zich aan als vrijwilliger bij festivals, om een kijkje in de keuken te krijgen. En hij ging zelf organiseren. ‘Legale én illegale feesten, allemaal in de contreien van Deventer.’
Hij werd langzaam het vak ingetrokken: eerst als programmeur in het Amsterdamse podium Melkweg, waar hij aanvankelijk het nachtprogramma verzorgde, maar later ook pop en vooral hiphop. Daarna ging hij naar de grote concertorganisator Mojo, en boog hij zich als projectmanager over vele festivals. ‘Ik had toen echt alles al gedaan in de festivalbranche, van artiesten rijden tot materiaal sjouwen en podiums opbouwen. En ik vind dit nog steeds het allerleukste van mijn werk: samen iets moois opbouwen, iets voor elkaar krijgen.’
De afgelopen twee jaar liep hij mee met Eric van Eerdenburg en werd hij klaargestoomd voor het directeurschap van Lowlands. Le Rutte wordt een ander type directeur, denkt hij. ‘Eric werd in de 26 jaar dat hij Lowlandsdirecteur was echt een bekende Nederlander, het gezicht van het festival en een uithangbord voor eigenlijk de hele Nederlandse festivalwereld. Hij was daar ook erg goed in. Ik zie mijzelf niet zo op de voorgrond treden.’
Volgens Le Rutte hoeft op het moment ook niemand een nieuwe hoofdrol op te eisen. ‘Het gaat eigenlijk heel goed met Lowlands. Het roer hoeft niet om.’ Aan het festival werkt natuurlijk ook een heel team, benadrukt hij steeds. Heeft hij als directeur eigenlijk wel grote invloed op bijvoorbeeld de programmering, de artiesten op het affiche? ‘We hebben natuurlijk een programmacommissie van zes mensen, maar daar zit ik ook in. Ik sla misschien niet met mijn vuist op tafel, maar ik heb wel een mening en hou de grote lijnen in de gaten.’
Dat is uitdagend genoeg, zegt hij. Want boven de Nederlandse festivalwereld hangen best donkere wolken. ‘De oplopende kosten zijn echt een probleem voor veel festivals: vooral de personeelskosten maar ook de gages van artiesten, noem maar op. Dat hijgt echt in onze nek.’
Andere veranderingen in de sector: de beschikbaarheid van de grootste namen, en dus de klassieke headliners. Artiesten als Taylor Swift of Harry Styles organiseren tegenwoordig hun eigen festival: tien keer achter elkaar in een voetbalstadion, lekker lucratief.
‘Er is echt iets aan de hand. Niet alleen bij de grootste namen, die we in Nederland natuurlijk vooral zien op Pinkpop, maar ook bij de laag eronder. Kijk ook naar de Nederlandse bands en artiesten die tegenwoordig achter elkaar optreden in de Ziggo Dome. Artiesten hebben meer de keuze en maken de rekensom, ook omdat touren steeds duurder wordt. Voor een festival wordt het daardoor moeilijker om de juiste headliners te boeken.’
Maar als dat dan toch weer lukt, is de vreugde op het Lowlandskantoor alvast groot. Le Rutte: ‘Tyler, the Creator, halleluja!’
Tyler, the Creator
Lorde
New Wave
Parcels
Sombr
Turnstile
Blood Orange, Clipse, Dijon, Geese, Dove Ellis, IJsland, Skye Newman, Voices from the Lake.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant