Als Nederlanders zouden stoppen met roken en vapen, scheelt dat bijna 26.500 bezoeken aan de spoedeisende hulp per jaar. Bij nog eens 193 duizend patiënten speelt nicotinegebruik een belangrijke rol. ‘Zolang er nieuwe rokers en vapers bijkomen, blijft de druk op de spoedzorg groot.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Dat blijkt uit een landelijk onderzoek dat in november werd uitgevoerd op 67 van de 78 spoedeisende-hulpafdelingen in Nederland. Het gaat om een ‘flashmobstudie’ van 24 uur, waarin patiënten van 12 jaar en ouder werd gevraagd een korte vragenlijst in te vullen over hun gebruik van sigaretten, vapes en andere nicotineproducten.
In totaal bezochten 4.314 mensen die dag de deelnemende SEH-afdelingen, van wie 2.061 de vragenlijst invulden. Van hen bleek 21 procent een nicotineproduct te gebruiken. Artsen oordeelden dat bij 7 procent van deze groep de klachten volledig door nicotinegebruik werden veroorzaakt, bijvoorbeeld bij ernstige longproblemen zoals COPD. Omgerekend komt dat neer op bijna 26.500 SEH-bezoeken per jaar.
Bij een veel grotere groep – 44 procent van de nicotinegebruikers – speelde nicotine mogelijk of deels een rol, bijvoorbeeld bij long-, hart- en vaatklachten, infecties en neurologische aandoeningen. Dat gaat om bijna 193 duizend patiënten per jaar.
‘De impact van roken en vapen op de spoedzorg is aanzienlijk’, zegt SEH-arts Nicole Kraaijvanger van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), initiatiefnemer van het onderzoek. ‘We wisten dit al uit ervaring, maar nu hebben we er voor het eerst harde cijfers bij. Wat mij het meest opviel: bij ruim de helft van de nicotinegebruikers denkt de behandelend arts dat roken of vapen heeft bijgedragen aan de klachten waarvoor iemand op de SEH belandde.’
Volgens Kraaijvanger is de werkelijke impact waarschijnlijk nog groter. In het onderzoek konden alleen medisch stabiele patiënten worden bevraagd. ‘Mensen met een beroerte, hartinfarct of ernstige benauwdheid vielen buiten de studie, terwijl roken juist voor dit soort aandoeningen een belangrijke risicofactor is.’
De meeste nicotinegebruikers in het onderzoek rookten sigaretten (86 procent). Daarnaast gebruikte 9 procent vapes, 9 procent sigaren of cigarillo’s en 5 procent andere nicotineproducten zoals snus, shag of heatsticks. Een deel combineerde meerdere producten.
Opvallend is het hoge gebruik onder jongeren en jongvolwassenen. Van de 12- tot 18-jarigen gebruikte 17 procent een nicotineproduct. ‘Bij jongeren zien we dat vapen vaak het startpunt is’, zegt Kraaijvanger. ‘Maar vaak blijft het daar niet bij. Veel jongeren gaan daarna ook sigaretten roken. Dat ondergraaft het standpunt van de tabaksindustrie dat e-sigaretten helpen om van het roken af te komen: nee, ze beginnen er juist aan.’
Tijdens de studiedag probeerden artsen nicotinegebruik direct bespreekbaar te maken. Bij 73 procent van de nicotinegebruikers lukte het om het zogeheten Very Brief Advice Plus toe te passen: een kort stopadvies van ongeveer één minuut.
Bij 47 procent leidde dat tot een ‘warme verwijzing’ naar stopzorg, waarbij de zorgverlener – met toestemming van de patiënt – zelf contact opneemt met een rookstoppoli. ‘Dat verlaagt de drempel aanzienlijk’, aldus Kraaijvanger.
Artsen zijn positief over het plan van de coalitie om de leeftijdsgrens voor nicotineproducten te verhogen van 18 naar 21 jaar. ‘Dat kan helpen om de doorverkoop op scholen te verminderen’, zegt Kraaijvanger. ‘Maar handhaving blijft een groot probleem.’
Ze wijst op recente cijfers van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, waaruit blijkt dat 42 procent van de tabakszaken nog altijd stiekem illegale vapes met smaakjes verkoopt.
Uiteindelijk is een rook- en nicotinevrije generatie het doel, zegt Kraaijvanger. ‘Anders blijft het dweilen met de kraan open. Zolang er nieuwe rokers en vapers bijkomen, blijft de druk op de spoedzorg groot.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant