REGIO - In meer dan de helft van alle Zuid-Hollandse buurten en dorpen (50,4 procent) zijn noodzakelijke voorzieningen zoals de huisarts, basisschool, of supermarkt in de afgelopen vijf jaar verslechterd. Dat blijkt uit een analyse van CBS-data door de regionale omroepen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. 'Je hebt hier niks, alles is weg', zegt Hans Disseldorp uit Stompwijk.
In Zuid-Holland is in een kwart van de buurten en dorpen daadwerkelijk een voorziening verdwenen. Dat betekent dat men voor die voorziening in 2024 verder dan 1 kilometer moest reizen.
Dat is ook het geval in Stompwijk. Door het verdwijnen van onder andere café De Gouden Leeuw in 2019 is de gemiddelde afstand tot voorzieningen flink gestegen. Zo moeten Stompwijkers 4,7 kilometer reizen naar een café, tegenover 0,8 kilometer begin 2019.
Niet alleen het café is uit het dorp verdwenen, zeggen Stompwijkers. Voorzieningen verdwijnen al jaren uit het dorp. 'Je hebt hier niks, alleen supermarkt Boon, verder is alles weg', zegt de 82-jarige Hans Disseldorp, die is geboren en getogen in het dorp.
Zijn dorpsgenoot Helma Schipper beaamt dat. 'Het wordt steeds minder. We hadden eerst een bakker, slager, fietsenhandel, kapper, van alles en nog wat. Je moet nu een stukje rijden om ergens naartoe te gaan.'
Buurten erop vooruit
Tegen de trend in is ruim 10 procent van de buurten in Zuid-Holland er de afgelopen vijf jaar op vooruit gegaan. Opvallend is dat dit vooral komt omdat een buitenschoolse opvang zich in (de nabijheid van) een buurt heeft gevestigd.
Voorbeeld hiervan is Berkenwoude. In 2019 bevond de dichtstbijzijnde buitenschoolse opvang zich nog 6,7 kilometer bij dit dorp vandaan, in 2024 was dit nog maar 1,1 kilometer.
Net als in Stompwijk is in veel buurten in het land de afstand tot een café gegroeid. Het verdwijnen van cafés is een van de belangrijkste veroorzakers van teruglopende voorzieningen. Ook in de buurt 'Zevenhuizen West 2' moeten mensen tegenwoordig een stuk verder reizen naar een café. Was dit in 2019 nog 0,7 kilometer, vijf jaar later is dit volgens de CBS-cijfers 6,4 kilometer.
Of het verdwijnen van die voorzieningen erg is? 'Ik mis het niet', zegt Helma. 'Ik vond de kapper toch te duur', zegt ze lachend. 'Maar ik denk dat een hoop ouderen het wel missen.'
Ook Hans mist de voorzieningen niet echt. 'Ik heb een auto, anders kom je nergens. En als het lekker weer is ga ik fietsen, dan zoek ik op mijn gemak een cafeetje op in Delft.' Een auto is hier wel een meerwaarde, vindt ook Helma. 'Voor ouderen die geen auto hebben is het wel lastig om ergens naartoe te gaan.'
Een bewoner die op weg is naar de supermarkt heeft geen rijbewijs, toch redt hij zich ook prima. 'Ik fiets in een minuut of 25 naar het Stadshart in Zoetermeer. Ik kan gelukkig nog goed fietsen', zegt hij.
Hij kijkt er nuchter naar. 'Er zijn ergere dingen in het leven, zolang we ons nog kunnen redden gaat het goed. Ik zou niet graag in Leidschendam of Zoetermeer willen wonen. Dan woon je daar in een hoge flat, daar zou ik ook niet gelukkig mee zijn.'
Hans en Helma delen zijn mening. 'Als ik achter uit het raam kijk of buiten loop, kijk ik achter in de polder, dat is toch fantastisch', zegt Hans. Ook Helma neemt het verdwijnen van voorzieningen voor lief. 'Als het maar fijn wonen is, dat is het belangrijkste.'
Verantwoording
Het grondgebied van Nederland is opgedeeld in 14.574 'buurten'. Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt van deze buurten bij wat de afstand is tot een dertigtal voorzieningen zoals huisarts, scholen, supermarkt, bibliotheek, theater, de snelweg en het treinstation.
Voor onze analyse beperken we ons tot de negen meest gebruikte voorzieningen, die het belangrijkst zijn voor de dagelijkse leefbaarheid in een woonomgeving:
Buiten beschouwing laten we categorieën zoals ziekenhuis, hotel, restaurant, treinstation, voortgezet onderwijs, bioscoop, museum en poppodium.
Van 10.517 buurten zijn data van zowel 2019 als 2024 beschikbaar. De resterende buurten vallen af omdat hun grenzen of coderingen in de tussentijd zijn veranderd. Wij hanteren een ondergrens van 250 bewoners per buurt. Daarnaast moet er sprake zijn van flink wat huizen bij elkaar.
Source: Omroep West L'dam