In het eerste debat met de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA is het zoeken naar de juiste toon en juiste houding. De oppositie heeft nu meer macht en meer verantwoordelijkheid.
Met de komst van een minderheidscoalitie zou er ook een nieuwe politieke cultuur moeten komen. Dat vraagt verantwoordelijkheid van iedereen. Dus een echte uitgestoken hand en echte bereidheid tot meedenken van oppositie en coalitie.
Het betekent ook dat D66, VVD en CDA overruled kunnen worden in de Kamer, mits de oppositie zich verenigt.
Dat was voor iedereen wennen, bleek dinsdag tijdens het debat over het coalitieakkoord. Er waren pogingen tot toenadering of om het beleid te veranderen. Maar die strandden door onkunde of onwetendheid.
Zo leek het even dat de oppositie verenigd was door gezamenlijk een stevig signaal te geven de AOW-leeftijd niet te stijgen, zoals de coalitiepartijen van plan zijn. Maar al snel trokken de PVV-afsplitsers van Groep-MArkuszower en de SGP een eigen plan. Uitkomst: geen eensgezindheid tegen de minderheidscoalitie.
De onwennigheid was ook bij GL-PvdA-leider Jesse Klaver te zien. Hij zei al bereid te zijn om akkoorden te sluiten met de coalitie. "Wij zijn niet bang te onderhandelen en compromissen te sluiten", zei Klaver. Maar hij wilde ook niet de hoek van de coalitie ingetrokken worden. De oproep de AOW-leeftijd niet te verhogen kwam uit zijn koker. "Tegen de coalitie zeg ik: reken je niet rijk."
Informateur Rianne Letschert, ook bij het debat aanwezig, schreef in haar eindverslag al dat zij hoopte op een manier van werken die scherp mag zijn op de inhoud, maar warm op de relatie. Dat is deels geslaagd, concludeerde zij na tien uur debat. "Dat het scherp was op de inhoud hebben we kunnen zien", zei ze in het debat. "Maar het mag wellicht nog iets warmer op de relatie."
Het gehele debat, waarschijnlijk het laatste voordat Jetten premier wordt, werd een zoektocht naar de juiste toon. "Het zal even wennen en zoeken worden met elkaar", zei de D66-leider dan ook. "Hoe verhoudt de minderheidscoalitie zich tot de rest van de Kamer?"
Jetten weet in ieder geval welke houding zijn kabinet moet aannemen. "Ons zal altijd nederigheid passen."
Maar de vraag was ook: hoe verhoudt een oppositiepartij dat akkoorden wil sluiten met de coalitie zich tot de rest van de oppositie? SP-leider Jimmy Dijk wilde niets van samenwerking met deze coalitie weten. "Want je krijgt een mes in je rug", zo waarschuwde hij zijn collega's.
Dus had Dijk aan Klaver de vraag: "Waarom kiest u daarvoor?"
Klaver reageerde ietwat geprikkeld na deze vraag van zijn collega-oppositieleider. "Sinds 2021 is er niks fatsoenlijks meer uit dit parlement gekomen", zei hij. "Het is hier de godganse dag alleen nog maar politiek gebakkelei. En bovendien, zo hield hij Dijk voor, wat is het alternatief. "Stel we sturen ze gewoon naar huis. Dan komen er weer nieuwe verkiezingen. En dan?"
Niet iedereen hoefde te zoeken naar een nieuwe politieke cultuur of stijl. PVV-leider Geert Wilders foeterde als vanouds op alles dat uit coalitiekringen kwam. Het akkoord was in zijn ogen "een ongelofelijk fout en rampzalig gedrocht" dat "linea recta door de shredder" kan.
De invloed van Wilders in het parlement is nadat hij zijn kabinet liet vallen een half jaar geleden fors gedaald. Hij wist dinsdag de aandacht nog even vast te houden door al vroeg in de middag als eerst met Jetten in debat te gaan. Maar een paar uur later ging hij snel door zijn eigen inbreng heen, zonder dat iemand hem interrumpeerde.
Jetten werd daarentegen in het debat met ruime meerderheid aangewezen als formateur, zodat hij vanaf vandaag een kabinetsploeg kan samenstellen. Hij krijgt daar drie weken de tijd voor.
In de tussentijd kan de Kamer nog even terugdenken aan wat Letschert zei over een minderheidscoalitie. "Het versterkt de Kamer en maakt haar ook medeverantwoordelijk." Want aan die balans moet iedereen nog wennen.
Source: Nu.nl algemeen