Volgens Thomas van Aquino zijn dure auto’s een substituut voor God. Eerlijk gezegd denk ik niet dat hij het precies zo heeft opgeschreven, maar het was wel iets met theologie en spullen. En dat je hier op aarde niet gelukkig wordt van bezit, maar wel van liefde en zinvol werk.
Hoe Word Je Gelukkig Zoals Thomas Aquinas, schreef de gelukscolumnist van The Atlantic een maand of twee geleden. Helaas zat het stuk zelf achter een betaalmuur, maar ik kon nog net lezen dat je boven je aandriften moet staan. En dat dat wetenschappelijk is bewezen. Dus, wat kon ik anders doen dan dat geloven?
Op dit moment zeggen alle commentatoren overal ter wereld zonder uitzondering hetzelfde. Miljardairs grijpen wereldwijd de macht en opeens herinneren de intellectuelen zich weer dat het in het leven niet gaat om geld of macht, maar om moed en trouw en hoop en zorg en zingeving. Zul je zien dat de machtige rijken straks heel sip op hun jachten zitten, terwijl wij arme sloebers een betekenisvol leven leiden.
Of misschien, suggereert onderzoeker Laura Fields van het gerenommeerde Brookings Institute, misschien is het net andersom. Fields heeft een boek geschreven over de intellectuele achtergronden van Make America Great Again en deze maand is ze daarover met heel Europa in gesprek. Tegen het Duitse blad Der Spiegel zegt ze dat juist de op rijkdom gerichte MAGA-beweging nieuw elan biedt aan de jeugd. Een nieuwe vibe.
„De voortdurende zelfverwezenlijking van links, het hyperindividualisme, heeft een leegte achtergelaten”, zegt ze. „Vooral bij veel jonge mannen mondt deze leegte uit in eenzaamheid.” En laat nu nota bene de radicaal rechtse MAGA-beweging komen aanzetten met antwoorden. Boeken die je kunt lezen, podcasts die je kunt beluisteren, mensen die je kunt volgen en doctrines die je kunt naleven. Gemeenschap. Zingeving. „En daaraan is waanzinnig veel behoefte in onze onzekere wereld.”
Managerisme en hyperkapitalisme worden in het zadel geholpen, zou je hieruit kunnen concluderen, door kiezers die behoefte hebben aan moed en trouw en hoop en zorg en zingeving. Wat zou Thomas van Aquino van deze omkering vinden? Ik krijg steeds sterker het gevoel dat onze tijd een soort continu filosofie-examen is. ‘Is nadruk op de gemeenschap rechts of links? Licht toe. Worden de zwakkeren in de samenleving wel of niet gelukkig van de deugd? Leg uit.’ Ik weet steeds zekerder dat ik voor dit examen zou zakken.
Een beetje mopperig sta ik ’s morgens voor de spiegel. Hoe worden de jonge mannen weer gelukkig? Laat ik ze zelf maar eens zingeving bieden. Laat ik zo iemand worden die boeken en doctrines aan ze uitdeelt, iemand die ze kunnen volgen. Net heeft de mail mij het artikel Masculinity in Crisis bezorgd, over het aftakelen van je lichaam na je vijftigste, over het daarmee gepaard gaande statusverlies, en over dingen die je als oude man nog wel kunt doen. Iets met boeken. Zie je wel, zeg ik tegen de spiegel.
Terwijl het intellectuele debat over de gemeenschap voortsuddert, denk ik na over boeken die ik graag bij jongeren in hun rugzakje zou stoppen. Het Boek van de Hoveling waarschijnlijk, het etiquetteboek uit de Renaissance. Opdat ze leren converseren en begrijpen dat je niet te allen tijde je kleren moet uittrekken en showen hoe mooi je bent. Shakespeares Macbeth, over leiderschap. Amor Fati van Abel Herzberg, om te leren dat je in onrustige tijden voorzichtig met elkaar moet zijn.
En mijn eigen rugzakje? Omdat ik iets mis in het gesprek over geld en gemeenschap, over links en rechts, blader ik een beetje door een boek over het ontstaan van het technocratische tijdperk. Zbigniew Brzezinski, geostrateeg en nationaal veiligheidsadviseur van de VS, schreef in 1970 Between Two Ages, America’s Role in the Technetronic Era. Alleen al het motto van het boek is interessant. Soms raakt een generatie gevangen tussen twee tijdperken, zegt de schrijver Hermann Hesse daar. „Met als gevolg dat ze elk vermogen om zichzelf te begrijpen verliest.”
Hesse schreef het in 1927, Brzezinski citeerde het in 1970: de huidige generatie zit duidelijk niet voor het eerst tussen twee tijdperken gevangen. Brzezinski voorspelde dat de clash tussen dogmatische progressieven en innovatieve conservatieven door de technologische kaste zou worden aangegrepen voor „the piecemeal transformation of the United States into a highly controlled society”.
Ook maar op het lijstje met antwoorden voor de huidige tijd, denk ik. Alleen is het een wat taaie tekst. Om de eenzame jongemannen gelukkig te maken daarom tot slot nog een liefdesliedje van Trude Herr – „ich will keine Schokolade, ich will lieber einen Mann!”- op hun lijstje. En een kattenfilmpje.
Source: NRC