‘Een misverstand’. Zo noemt Abderrahim El M. de strafzaak tegen hem, die volgens het Openbaar Ministerie de grootste spionagezaak is die Nederland ooit heeft gekend. Hij zou geheimen hebben doorgesluisd naar een Marokkaanse inlichtingendienst.
Toen El M. in oktober 2023 werd gearresteerd, stond hij op het punt naar Marokko te vliegen. Hij had honderdtwintig vertrouwelijke documenten bij zich, waarvan er 65 staatsgeheim waren. ‘Die had ik bij me om mee te werken’, zegt de verdachte dinsdagochtend in Rotterdam, ‘niet om aan derden te verstrekken.’
El M., die van Marokkaanse afkomst is, werkte tot zijn aanhouding achttien jaar bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Hij was de spil in zeer geheime onderzoeken en deed bij tijd en wijle klussen voor de politie. Als strategisch analist hield hij zich bezig met contraterrorisme, jihadisme, salafisme en statelijke dreigingen.
De 66-jarige rijksambtenaar is een atypische verdachte. Hij heeft filosofie gestudeerd, draagt bruine leren schoenen, een blauw pak en een nette stropdas, en spreekt in zinnen die klinken als citaten uit beleidsnotities – waarvan hij er een heleboel heeft geschreven voor de NCTV.
Zo legt El M. de rechtbank uit dat hij de afgelopen twintig jaar heeft ‘gemanoeuvreerd tussen systemen met tegenstrijdige belangen’: zijn werk in Nederland en persoonlijke projecten in Marokko, waar veel van zijn familieleden wonen. Door fouten van ‘disfunctionerende instituties’ zou hij nu ‘in een benarde situatie’ zitten.
Volgens het Openbaar Ministerie (OM) had El M. bijna duizend geclassificeerde documenten in zijn bezit. Een groot deel daarvan was staatsgeheim en lag in zijn huis, niet in een kluis.
De verdachte beweert dat hij na toenemende spanningen op kantoor het advies kreeg thuis te werken, ‘onder de radar’. Leidinggevenden zouden hem toestemming hebben gegeven om geheime documenten mee te nemen. Dat laatste is tot dusver niet bevestigd.
Dat is opvallend, vindt de voorzitter van de rechtbank. Volgens hem hebben meerdere leidinggevenden desgevraagd juist gezegd dat het streng verboden was om vertrouwelijke informatie te printen en naar buiten te brengen. Hoe verklaart El M. dat?
‘Als je, zoals bij de NCTV, je werk doet onder veel druk van de politiek en de samenleving, kunnen de regels in het geding komen’, antwoordt de verdachte. Maar achteraf durft niemand dat toe te geven. ‘Wat nu gebeurt, is dat mensen hun kloten klaren. Daarmee bedoel ik dat iedereen zijn hachje probeert te redden als het misgaat.’
Aanleiding voor het strafrechtelijk onderzoek naar El M. was een ambtsbericht van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, op 10 oktober 2023. Daarin liet de AIVD het OM weten dat El M. meerdere keren staatsgeheime documenten had geprint op zijn werk, kort voordat hij naar Marokko zou vliegen.
Onderzoek van justitie lijkt dit te bevestigen, maar volgens de verdachte is er geen sprake van een patroon: ‘Ik druk documenten af en ik reis. Daartussen is geen verband. Wat er op usb-sticks in mijn bagage stond, wist ik niet.’
In telefoons van El M. vond het OM namen en nummers van vier medewerkers van de DGED, de buitenlandse inlichtingendienst van Marokko, met wie hij mysterieuze berichten zou hebben uitgewisseld. Bijvoorbeeld over een dingetje of een medicijn dat El M. aan iemand wilde geven.
Ook dit is een misverstand, zegt de verdachte, die niet op alle vragen van de rechtbank een bevredigend antwoord geeft. ‘Alles wat ik deed, was correct en in functie van mijn werk. Dag en nacht, voor de veiligheid van Nederland.’
El M. heeft lang gewacht met praten. Zijn geheimhoudingsplicht maakt het lastig om zichzelf te verdedigen. Advocaat Bart Nooitgedagt voegt er dinsdagmiddag aan toe dat El M. van een niet nader te noemen persoon meermaals te horen heeft gekregen dat hij zijn mond moest houden.
Vlak nadat zijn cliënt afgelopen zomer werd vrijgelaten uit voorarrest, na twintig maanden, zou Nooitgedagt zelfs een expliciet dreigement hebben ontvangen. Daarin staat volgens hem onder meer ‘wie praat, die gaat’.
Woensdag formuleert het OM de strafeis tegen Abderrahim el M.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant