In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Deze week: Een nieuwe generatie politici vervalt in oude gewoonten.
Het was vrijdag stampvol in Nieuwspoort. Het gebeurt niet vaak dat er zo veel (inter)nationale media naar het perscentrum komen. De presentatie van een coalitieakkoord van een minderheidskabinet (D66, VVD, CDA) kwam in de recente politieke geschiedenis dan ook niet eerder voor. Genoeg te vragen dus.
Van een afstandje kon je zien hoe de drie partijleiders Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) - na het gezamenlijke - tussen de journalisten netjes de vragen afwerkten.
Het coalitieakkoord heeft twee gezichten: grote ambities met investeringen, én flinke bezuinigingen. Vragen over die ambities waren makkelijk te beantwoorden. Dat is logisch.
Maar ik merkte dat bij vragen over de bezuinigingen een oude, politieke gewoonte optrad bij de zelfbenoemde nieuwe generatie politici: een vervelende boodschap via omwegen verpakken als iets noodzakelijks. Dus als er wordt bezuinigd, heet dat hervormen.
En ze gingen een stapje verder. Zo zei Bontenbal dat deze coalitie de AOW "ongemoeid" laat. Toevallig stond dat ook precies zo opgeschreven in het CDA-verkiezingsprogramma. De AOW was namelijk in het pensioenakkoord uit 2019 "al toekomstbestendig gemaakt", stond in het CDA-programma.
De hoogte van dit staatspensioen blijft inderdaad hetzelfde. Maar de AOW-leeftijd blijft niet ongemoeid en gaat vanaf 2033 omhoog. Dat levert de schatkist op termijn jaarlijks een kleine 3 miljard euro op. Uitgerekend die AOW-leeftijd was een cruciaal punt in het pensioenakkoord. Als je zo veel geld bespaart met een maatregel, kun je dat natuurlijk niet "ongemoeid" noemen. Dat is niet het eerlijke verhaal.
Bij vragen over het snijden in de zorgkosten zag je dezelfde reflex. "Er wordt niet bezuinigd", zei Jetten. "We voorkomen alleen de enorme explosie van de zorgbegroting." Dat wordt op deze manier een discussie over 'minder meer' geld naar de zorg. Maar voor de half miljoen mensen die gebruikmaken van de wijkverpleging en daar straks een eigen bijdrage voor moeten betalen, is dat natuurlijk een regelrechte bezuiniging.
Er valt natuurlijk genoeg voor te zeggen dat er moet worden gesneden in de kosten. De begroting slaat anders ook uit het lood. Het is alleen wel zo verfrissend als politici dat klip en klaar vertellen. Het wordt namelijk niet mooier dan het is.
Het coalitieakkoord heeft nu eenmaal twee gezichten. Het helpt niet als je één gezicht in de schaduw probeert te verstoppen, want de zon komt daar toch wel.
In de marge van dit alles viel nog iets op. Yesilgöz somde vrijdag vooral op wat zij had weten binnen te slepen: de hypotheekrente blijft onaangetast, geen hogere belasting op schenkingen en erven, autorijden blijft betaalbaar.
Moeilijke keuzes werden bij de VVD zelfs uitgelegd als iets positiefs. Eelco Heinen, VVD-onderhandelaar en huidig en beoogd minister van Financiën, vertelde in een filmpje voor de eigen achterban trots hoe de partij de 19 miljard euro extra voor Defensie had vrijgespeeld.
"Elk land in Europa vraagt zich af: hoe passen we dit in onze begroting?", zei Heinen. "Het is ons gelukt. Landen om ons heen vragen: 'Leer ons hoe wij dat moeten doen.'" Dat leren is niet zo ingewikkeld. Snijden in de zorg en sociale zekerheid.
Zo krijgt de rolverdeling ook alvast voorzichtig vorm. Jetten moet als leider van de grootste partij de pijnlijke keuzes uitleggen, Bontenbal wil dat graag doen en Yesilgöz blijft zodoende uit de wind. Voor nu.
Debat over begroting Buitenlandse Zaken:
Gidi Markuszower: "Ik weet niet wie de heer Wilders allemaal bewondert. Ik denk op dit moment mij niet zo."
Informateur Rianne Letschert in haar eindverslag:
"Van de PVV is mij geen ander standpunt bekend dan op X openbaar gemaakt."
Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen