De enige grensovergang tussen de Gazastrook en Egypte is maandag voor het eerst in bijna twee jaar weer opengegaan voor een beperkt aantal voetgangers.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Het is een opluchting voor Palestijnen: eindelijk is de grens tussen de Gazastrook en Egypte bij Rafah, hun levenslijn naar de buitenwereld weer open. Maar tegelijkertijd is de frustratie groot: slechts een klein aantal mensen kan er gebruik van maken.
Toch wordt de opening gezien als een belangrijke stap in de poging om langzaam vooruitgang te boeken. Met de opening van de grens bij Rafah gaat het 20-stappenplan dat de Amerikaanse president Donald Trump in oktober heeft afgedwongen een tweede fase in.
Waarom heeft het zo lang geduurd voordat de grens weer openging?
Rafah is de enige overgang in de Gazastrook die niet aan Israël grenst. Na het uitbreken van de oorlog in 2023 konden Palestijnen het gebied via deze overgang mondjesmaat ontvluchten, mits ze voor veel geld de juiste papieren hadden weten te regelen. Ook was de grens een belangrijke toegangspoort voor humanitaire hulp.
In mei 2024 nam het Israëlische leger het gebied aan de Gazaanse kant van de grens in en ging de boel op slot. (Alleen in januari vorig jaar, tijdens een kort staakt-het-vuren, ging de overgang even open.) Een paar duizend Palestijnse patiënten kregen het afgelopen jaar toestemming om de Gazstrook via posten langs de grens met Israël te verlaten.
Volgens het vredesplan van Donald Trump, dat in oktober is ingegaan, had de grens bij Rafah vrijwel direct weer open moeten gaan, maar Israël hield dat tegen totdat de laatste gijzelaar was teruggekeerd. Dat is vorige week gebeurd.
Wie mag er de grens over?
Dat zijn voetgangers die speciale toestemming hebben gekregen; de grensovergang mag niet door hulporganisaties worden gebruikt om goederen in te voeren. Voor zover bekend zullen er voorlopig vijftig mensen per dag naar binnen en vijftig naar buiten kunnen.
Meer dan dertigduizend Gazanen die vanuit Egypte terug willen, hebben zich bij de Palestijnse ambassade in Caïro laten registreren. De Israëlische regering maakt er echter geen geheim van dat ze het liefst zoveel mogelijk Palestijnen ziet gaan en zo weinig mogelijk ziet terugkeren.
Tegelijkertijd zit Egypte niet te wachten op de komst van een stroom vluchtelingen, mede uit vrees dat Israël hen nooit meer laat terugkeren. In eerste instantie krijgen alleen patiënten en hun begeleiders toestemming om naar Egypte af te reizen. Naar schatting twintigduizend zieke en zwaargewonde Palestijnen wachten op dit moment tot ze Gaza kunnen verlaten voor een behandeling in het buitenland.
Buitenlandse journalisten mogen het gebied nog steeds niet binnen, en zullen ook niet van de grensovergang bij Rafah gebruik kunnen maken.
Wie beheert de grensovergang?
Aan de Egyptische kant van de grens staan Egyptische functionarissen. Aan de Israëlische kant zijn er geen veiligheidsmensen: zij hebben iets dieper in het gebied een controlepost ingericht waar mensen zullen worden gescreend voordat ze verder mogen. Aan de grens zelf werken medewerkers van de Europese Unie, die de overgang afgelopen winter ook al kortstondig hebben bewaakt. Zij zullen daar samenwerken met functionarissen van de Palestijnse Autoriteit.
Wat vinden hulporganisaties van de gang van zaken?
Zij zijn allereerst opgelucht dat de grens bij Rafah weer open is, maar doen tegelijkertijd een oproep om ook hulpgoederen via deze overgang toe te laten. Op dit moment gaat alle internationale hulp naar de Gazastrook via de posten langs de grens met Israël, en dat laat volgens de organisaties lang niet genoeg vrachtwagens door.
Israël heeft toegezegd dat er dagelijks zeshonderd trucks naar binnen mogen, hetzelfde aantal als voor de oorlog. Maar terwijl de nood nu vele malen hoger is, ligt het gemiddelde op dit moment nog op 260 vrachtwagens per dag.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant