Europa leunt te veel op andere landen als het gaat om kritieke grondstoffen, zoals lithium en kobalt. Dat is gezien de geopolitieke context een risico, waarschuwt de Europese Rekenkamer. Vooral productie en recycling komen niet van de grond. Maar er valt ook winst te behalen.
Europa loopt een reëel risico op tekorten aan kritieke grondstoffen, schrijft de Europese Rekenkamer in een nieuw rapport. Het gaat om grondstoffen zoals lithium, kobalt, koper en nikkel. Die materialen worden gebruikt voor de ontwikkeling van batterijen, windturbines en zonnepanelen, maar zijn ook belangrijk voor militaire toepassingen.
De EU is voor 10 van de in totaal 26 kritieke grondstoffen volledig afhankelijk van import uit een beperkt aantal landen, waaronder China, Turkije en Chili (zie grafiek hieronder voor alle partners). Bijna geen enkele ingevoerde grondstof wordt binnen de Europese grenzen verwerkt.
Ook komt recycling nauwelijks van de grond in Europa en worden doelen voor 2030 niet gehaald. Tien grondstoffen worden helemaal niet gerecycled.
Vooral het inzamelen en recyclen van elektronische apparaten heeft veel potentie, maar de kansen blijven nu grotendeels liggen. 'E-waste' bestaat volgens de Rekenkamer juist uit veel kritieke grondstoffen en recycling is ook al deels economisch rendabel. Veel belangrijke materialen gaan dus onnodig verloren, in een tijd waarin we ze juist goed kunnen gebruiken.
In een wereldorde die snel verandert, wil Europa minder afhankelijk worden van andere landen, bijvoorbeeld op het gebied van energie. De EU moet voorkomen dat andere landen de touwtjes in handen krijgen, zeggen deskundigen al langer.
Zo was Oekraïne een belangrijke partner van Europa, onder meer op het gebied van lithium. Die grondstof wordt gebruikt voor groene technologie, zoals batterijen en windmolens. Maar door de Russische inval in dat land is de aanvoer sterk verminderd. Het laat die kwetsbaarheid goed zien, net als de geopolitieke spanningen rondom Groenland.
"Zonder kritieke grondstoffen is er geen energietransitie, geen concurrentievermogen en geen strategische autonomie mogelijk. Helaas zijn we momenteel voor levering te sterk afhankelijk van een handvol niet-EU-landen", zegt onderzoeker Keit Pentus-Rosimannus van de Rekenkamer. "Het is daarom van cruciaal belang dat de EU haar inspanningen opvoert en haar kwetsbaarheid op dit gebied vermindert."
En dat is best goed mogelijk, stelt de Rekenkamer. Het belangrijkste is om de import over meerdere handelspartners te spreiden, de Europese productie te stimuleren en werk te maken van recycling.
Zo kan de Europese Commissie beginnen met snellere en eenvoudigere vergunningstrajecten voor bijvoorbeeld mijnbouwprojecten. Die zijn op dit moment niet rendabel in Europa. Een belangrijke kanttekening is dat daarvoor de milieuregels niet worden versoepeld.
Daarnaast zijn er duidelijke recyclingdoelen per grondstof nodig en moet elektronisch afval beter worden ingezameld. Ook zegt de Rekenkamer dat er veel meer financiering nodig is om dit handen en voeten te geven.
De Europese Commissie neemt de meeste aanbevelingen over. Maar de onderzoekers van de Rekenkamer hopen wel dat dit snel terug te zien is in de praktijk.
Source: Nu.nl economisch