Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
Rusland heeft de afgelopen 24 uur geen aanvallen uitgevoerd op de Oekraïense energie-infrastructuur. Dat schrijft de Oekraïense president Zelensky op X. Daarmee houdt Rusland zich aan de afspraak die beide landen vorige week sloten, om elkaars energienetwerken even met rust te laten. Zelensky voegt toe dat de Russen het wel hebben voorzien op spoorweginfrastructuur en energievoorzieningen bij de frontlinie.
Op verzoek van de Amerikaanse president Trump stemde Rusland vorige week in met een tijdelijk energiebestand met Oekraïne. Beide landen kwamen echter met een andere uitleg. Het Kremlin berichtte dat Trump de Russen had verzocht om Kyiv tot en met 1 februari niet te treffen. Zelensky zei dat het energiebestand een week zou duren, met ingang van 30 januari.
Volgens de Oekraïense president zijn reparateurs er dankzij de adempauze in geslaagd om beschadigde energievoorzieningen te herstellen. De afgelopen tijd had Rusland het juist veelvuldig gemunt op het Oekraïense stroomnet, met op veel plekken stroomuitval tot gevolg. Onder meer inwoners van Kyiv zaten de afgelopen weken veelvuldig in de kou, en dat terwijl Oekraïne wordt getroffen door de strengste winter sinds het begin van de oorlog.
Zelensky meldt dat Rusland het de afgelopen dagen wel heeft voorzien op het Oekraïense spoornet, met aanvallen in de regio’s Dnipro en Zaporizja. Over de aard en omvang van die aanvallen zei hij niets.
Delegaties uit Moskou en Kyiv gaan deze week met elkaar om de tafel om te praten over een einde aan de oorlog. Het Kremlin bevestigde vanochtend dat de gesprekken woensdag en donderdag worden hervat in Abu Dhabi. De woordvoerder zei dat beide partijen op sommige punten nader tot elkaar zijn gekomen, maar dat over complexere kwesties minder vooruitgang is geboekt.
Jasper Daams
Twitter bericht wordt geladen...
De maatregelen die SpaceX heeft genomen om het gebruik van Starlink door Rusland te stoppen, lijken effect te hebben. Dat schrijft CEO Elon Musk zondag op X. Volgens hem is het satellietnetwerk van zijn bedrijf niet langer bruikbaar voor Russische militaire toepassingen, zoals het aansturen van drones.
Musks bericht volgde op meldingen van Oekraïne afgelopen week dat Russische strijdkrachten Starlink-terminals zouden hebben gebruikt bij drone-aanvallen. Oekraïne nam daarop contact op met SpaceX. Volgens de Oekraïense minister van Digitale Zaken en Defensie, Mychajlo Fedorov, leveren de eerste maatregelen inmiddels ‘echte resultaten’ op. Welke maatregelen precies zijn genomen, is niet bekend.
Volgens Federov zou Oekraïne nu verder samenwerken met SpaceX aan een aanvullend systeem waarmee alleen geautoriseerde Starlink-terminals binnen Oekraïens grondgebied kunnen functioneren. Niet-geregistreerde terminals zouden automatisch worden uitgeschakeld.
Starlink speelt sinds het begin van de grootschalige Russische invasie in 2022 een cruciale rol voor Oekraïne. Het leger maakt op grote schaal gebruik van het satellietnetwerk voor communicatie aan het front en bij drone-operaties. Kyiv beschikt over tienduizenden terminals.
Die afhankelijkheid leidde eerder tot spanningen met Musk, toen hij nog diende als adviseur voor de Trump-regering en er berichten naar buiten kwamen dat de VS zouden hebben gedreigd Starlink in Oekraïne uit te schakelen, tenzij Kyiv instemde met een deal over mineralen. Musk ontkent dat hij ooit heeft overwogen de toegang tot het netwerk voor Oekraïne af te sluiten.
Uma Kagenaar
Bij een Russische droneaanval op een bus in de regio Dnipropetrovsk zijn volgens de lokale autoriteiten zeker vijftien mensen gedood. Ook vielen er vijftien gewonden.
De aanval vond plaats in Pavlohrad, aldus de gouverneur van Dnipropetrovsk. De doden zijn mijnwerkers, schrijft nieuwssite Ukrainska Pravda op basis van de vakbond voor mijnwerkers.
De bus die is getroffen vervoert de arbeiders naar een kolenmijn, die ook zou zijn aangevallen. Op beelden is te zien dat het voertuig volledig is uitgebrand. De aanval zou met vier drones zijn uitgevoerd.
Een Russische luchtaanval heeft zondag een ziekenhuis voor zorg rondom de bevalling in de zuidoostelijke Oekraïense stad Zaporizja getroffen. Daarbij zouden zeker zes mensen gewond zijn geraakt, waaronder twee vrouwelijke patiënten die ten tijde van de aanval werden onderzocht. De gouverneur van Zaporizja deelde het nieuws op Telegram met een foto van het getroffen ziekenhuisgebouw waarop kapotte ramen en rookwolken te zien zijn.
De door de Verenigde Staten bemiddelde onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne over een mogelijk vredesakkoord hebben nog niet tot een afname in Russische aanvallen geleid. Volgens de Oekraïense autoriteiten stuurde het Russische leger in de nacht van zaterdag op zondag negentig drones op Oekraïne af, waarvan de luchtmacht er 76 kon onderscheppen. De andere drones raakten doelwitten op negen locaties, waarbij zeker 21 mensen gewond raakten en vier mensen werden gedood. De zes gewonden in Zaporizja zijn daarbij nog niet meegeteld.
De Amerikaanse president Donald Trump kondigde op 29 januari aan dat zijn Russische ambtgenoot had ingestemd met een week pauze in de aanvallen op Oekraïense steden. President Vladimir Poetin verduidelijkte later dat dit alleen om de hoofdstad Kyiv ging, die zwaar is getroffen door voortdurende Russische aanvallen op het elektriciteitsnetwerk in combinatie met diepe vrieskou. De volgende ronde van vredesonderhandelingen staan gepland voor woensdag en donderdag in Abu Dhabi, zo maakte de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zondag bekend.
Carlijn van Esch
Rusland heeft in januari een onafgebroken luchtcampagne uitgevoerd tegen het Oekraïense stroomnet. Volgens de Oekraïense president Zelensky vuurde Rusland die maand 6.000 drones, 5.500 geleide bommen en 158 raketten af, die bijna allemaal gericht waren op kritieke infrastructuur. Naast de stroomvoorziening zijn ook spoorwegen en andere infrastructuur bestookt.
De aanvallen leiden tot grote problemen in Oekraïne, waar dagelijks honderdduizenden tot miljoenen burgers in de kou zitten. Zaterdag viel in grote delen van het land de stroom uit. Volgens Zelensky was dat niet direct het gevolg van een Russische aanval, maar waarschijnlijk van ijsvorming op elektriciteitsleidingen tussen Oekraïne, Roemenië en Moldavië. Het toont wel aan hoe kwetsbaar het netwerk is, dat onder aanhoudende Russische druk staat.
Volgens Zelensky richt Rusland zich in toenemende mate ook op ‘logistiek en connectiviteit tussen steden en gemeenschappen’. Hij bedankt westerse bondgenoten die Oekraïne luchtafweerprojectielen leveren.
Ondertussen lijken onderhandelingen met Rusland nog niet tot een doorbraak te leiden. De Russische gezant Kirill Dimitriëv was dit weekend in Florida voor overleg met de Amerikanen en sprak van een goed gesprek. De Oekraïeners, Russen en Amerikanen praten op 4 februari verder in Abu Dhabi.
Joram Bolle
De stroomstoring in Oekraïne heeft niet alleen Kyiv getroffen, maar ook de regio’s Zhytomyr en Charkiv, respectievelijk in het midden en oosten van het land. Ook in buurland Moldavië viel stroom uit.
In de Oekraïense hoofdstad is onder andere de watervoorziening stilgevallen. De metro reed urenlang niet vanwege een te lage spanning op het netwerk.
Volgens de Oekraïense minister van Energie, Denys Shmyhal, is de stroomuitval in Oekraïne en Moldavië te wijten aan een technische storing in de elektriciteitsleidingen tussen beide landen. Onduidelijk is of de storing een direct gevolg is van een Russische aanval. De storing ‘veroorzaakt een cascade aan uitval in het elektriciteitsnet van Oekraïne’, aldus Shmyhal, doordat er automatische beveiligingssystemen in werking treden. De stroomvoorziening wordt langzaam weer hersteld.
Ook Moldavië wijst daarop. ‘Door het verlies van elektriciteitsleidingen op Oekraïens grondgebied is het automatische beveiligingssysteem geactiveerd, waardoor de elektriciteitsvoorziening is onderbroken’, bericht de Moldavische minister van Energie, Dorin Junghietu, op Facebook. Hij roept de bevolking op kalm te blijven totdat de elektriciteit is hersteld. In hoofdstad Chisinau vielen onder meer verkeerslichten uit.
De grootschalige stroomstoring vindt plaats op een moment waarop het Kremlin aan de Amerikaanse president Donald Trump heeft toegezegd de aanvallen op het energienet van Kyiv voorlopig te staken.
Maartje Bakker
Lees ook deze reportage over hoe inwoners van Kyiv trachten te overleven zonder verwarming.
De metro in Kyiv is stilgelegd na Russische aanvallen op het stroomnet, meldt de gemeente. Ook in de rest van de stad is sprake van stroomuitval. Onduidelijk is welke elektriciteitscentrales zijn geraakt en hoe groot de problemen op het Oekraïense netwerk zaterdagochtend zijn.
Na een gesprek met de Amerikaanse president Trump zou Rusland hebben beloofd Kyiv tot zondag niet aan te vallen, de dag waarop nieuwe besprekingen in de Emiraten gepland staan. Andere steden in Oekraïne worden wel aangevallen. Afgelopen nacht vuurde Rusland volgens Oekraïne zeker 85 drones af, waarvan er 20 doel raakten.
De problemen op het elektriciteitsnet als gevolg van Russische aanvallen zijn ook merkbaar in buurland Moldavië, meldt het ministerie van Energie. Er is sprake van een nooduitschakeling van een deel van het stroomnet, onduidelijk is hoe groot de problemen zijn. In ieder geval het grootste deel van hoofdstad Chisinau zit zonder stroom.
Het stroomnet in Moldavië is deels verbonden met dat van Oekraïne. Beide landen importeren stroom vanuit de rest van Europa. Als Oekraïne de volledige capaciteit benut vanwege Russische aanvallen, heeft Moldavië daar last van. Ook als elektriciteitscentrales in West-Oekraïne worden getroffen, die verbonden zijn met Moldavië, heeft dat gevolgen voor de stroomvoorziening in het land.
Joram Bolle
De afgelopen dag hebben er nauwelijks aanvallen plaatsgevonden op de Oekraïense energiesector. Dat zei president Volodymyr Zelensky in een videotoespraak, met verwijzing naar Trumps aankondiging van gisteren over een gedeeltelijk staken van de Russische aanvallen. Volgens Trump zou Rusland bereid zijn een week geen aanvallen uit te voeren op Kyiv en andere steden vanwege de extreem lage temperaturen in Oekraïne.
Er bestaat echter onduidelijkheid over de reikwijdte van het gedeeltelijk staken van de Russische luchtaanvallen. Het Kremlin liet vrijdag weten tot Rusland op verzoek van Trump Kyiv tot aanstaande zondag ontziet om de besprekingen over het beëindigen van de oorlog een kans te geven. Over andere steden zei woordvoerder Dmitri Peskov niets, noch haalde hij het weer aan als aanleiding.
In de tussentijd heeft Zelensky gezegd dat de Amerikanen het hebben over een bestand voor de energiesector van een week, waarvan ‘de klok vanavond is gaan tikken’. Zolang Rusland zich daaraan houdt, is Oekraïne volgens hem omgekeerd bereid af te zien van aanvallen op de Russische energie-industrie.
Afgelopen nacht zou volgens Zelensky alleen een aanval zijn uitgevoerd op een gasinstallatie in de oostelijke provincie Donetsk. Wel trof Rusland andere doelen verspreid over het land, waaronder een warenhuis van tabaksfabrikant Philip Morris in Charkiv. De Oekraïense premier Joelja Svyrydenko meldde vrijdagavond bovendien meerdere aanvallen op het Oekraïense spoornet in de afgelopen 24 uur.
Thom Canters
Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is de Russische president Vladimir Poetin bereid een week de aanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv en andere steden in het land te staken tijdens de bittere kou in het land. Dat meldt persbureau Reuters. Het Kremlin heeft nog niet gereageerd.
Tot nu toe heeft Rusland deze winter juist de aanvallen op het Oekraïense stroomnet opgevoerd, waardoor grote delen van het land regelmatig zonder elektriciteit zitten terwijl de temperaturen ver onder nul liggen. Rusland zegt zich te beperken tot de energie-infrastructuur van het leger, maar in de praktijk worden juist civiele aanvoer-, opslag- en distributiefaciliteiten getroffen, waardoor veel Oekraïners in de kou komen te zitten. Deze tactiek heeft Rusland iedere winter gebruikt sinds de invasie van 2022.
Maar volgens Trump zullen de aanvallen nu voor korte tijd stoppen: 'Ik heb president Poetin gevraagd om een week lang niet op Kyiv en verschillende andere steden te schieten, en hij stemde daarmee in', zei Trump tijdens een kabinetsvergadering vandaag. Hij verwees daarbij naar de 'uitzonderlijke kou' in de regio. Het is de koudste winter sinds de Russische invasie.
Uma Kagenaar
Het Oekraïense ministerie van Defensie onderzoekt samen met SpaceX het Russische gebruik van het Starlink-netwerk. Dat schrijft de Oekraïense minister Mychajlo Fedorov van Defensie op Telegram. Volgens Oekraïne gebruiken de Russen het satellietnetwerk van het bedrijf van techmiljardair Elon Musk voor droneaanvallen.
Starlink zou onder andere gebruikt zijn bij een aanval afgelopen weekend op de Oekraïense stad Kropyvnytsky. Dat meldde een adviseur van minister Fedorov eerder deze week. Daarbij waren Oekraïense helikopters het doelwit.
Naar aanleiding van die meldingen heeft Kyiv nu contact opgenomen met SpaceX. Het bedrijf is volgens Fedorov aan de slag gegaan om met een oplossing te komen. Het Oekraïense leger is zelf in grote mate afhankelijk van Starlink voor communicatie en voor aanvallen op het Russische leger.
Berichten over Russisch gebruik van Starlink doen al langer de ronde. Tot nu toe was niet bekend dat Russische drones, naast gps of geprogrammeerde coördinaten, ook Starlink zouden gebruiken om Oekraïense doelen te treffen.
Thom Canters
Lukoil, Ruslands op één na grootste olieproducent, heeft ingestemd met de verkoop van zijn buitenlandse activiteiten aan een Amerikaanse partij. Alleen de Kazachse bezitting vallen niet onder de verkoop. Investeringsmaatschappij Carlyle is naar verluidt bereid 22 miljard dollar (18,4 miljard euro) te betalen aan Lukoil, dat kampt met de gevolgen van Amerikaanse sancties vanwege de oorlog in Oekraïne.
In een poging de Russische president Vladimir Poetin onder druk te zetten in de vredesonderhandelingen met Oekraïne, legde de Amerikaanse regering in oktober vorig jaar sancties op aan Lukoil. Sindsdien is het Russische oliebedrijf op zoek naar een koper voor de buitenlandse tak.
Lukoil heeft olievelden, raffinaderijen en tankstations in verschillende Europese landen, waaronder zeventig tankstations in Nederland. De Amerikaanse sancties noopten Europese regeringen tot ingrijpen, zodat die onderdelen konden blijven draaien. Zo nam de Bulgaarse regering een grote olieraffinaderij over.
Alleen de Amerikaanse regering kan de overname nog in de weg staan. Eerder zette zij nog een streep door een deal met grondstoffenhandelaar Gunvor.
Jasper Daams
Bij Russische luchtaanvallen in de regio Zaporizja in het oosten van Oekraïne zijn in de nacht van woensdag op donderdag drie doden gevallen. Dat meldt de gouverneur van de regio.
HIj spreekt van 'droneaanvallen op woonwijken in Vilniansk: 'Twee vrouwen en een man werden gedood. Een andere man raakte gewond', meldt gouverneur Ivan Fedorov via berichtendienst Telegram. Er brak brand uit en verschillende woningen zijn verwoest.
Zondag worden vredesbesprekingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten zondag in Abu Dhabi hervat.
De Oekraïense president Zelensky heeft een Russische aanval op een passagierstrein van gisteravond sterk veroordeeld. De trein werd gisteravond door meerdere Russische drones bestookt met zeker vijf doden tot gevolg. Het voertuig zelf werd door één onbemand vliegtuigje geraakt, twee andere drones explodeerden in de buurt van de trein. Vervolgens brak er brand uit.
Aan boord waren op dat moment zeker tweehonderd passagiers, in het treinstel dat werd geraakt zaten achttien mensen. De hulpdiensten rukten massaal uit om de ongedeerde passagiers te evacueren. Op beelden die vandaag in Oekraïense media verschenen, is een uitslaande brand in het treinstel te zien.
De aanval vond plaats in de regio Charkiv. De trein was onderweg van het plaatsje Chop aan de Hongaarse grens naar Barvinkove in Oost-Oekraïne. De route wordt zowel door burgers gebruikt als door militairen die op verlof zijn of juist terugkeren naar het front. Zelensky bestempelde de aanval op het voertuig als terrorisme, hij bestreed dat er sprake zou zijn van een aanval op militairen.
Ook elders in het land sloeg Rusland vannacht toe. In havenstad Odesa kwamen drie mensen om het leven door een Russische aanval, tientallen anderen raakten gewond.
Maartje Geels
Bij Russische luchtaanvallen op het plaatsje Bilohorodsk, in de Oekraïense regio Kyiv, zijn twee doden gevallen. Gouverneur Mykola Kalasjnyk spreekt op Telegram over een aanval op een appartementengebouw, waar brand uitbrak. Meerdere mensen raakten gewond.
Ook andere delen van Oekraïne kwamen onder vuur te liggen. In het zuidelijke Odesa troffen de Russen onder meer de haven. Vanwege het economische belang is Odesa regelmatig het doelwit van Russische aanvallen. Volgens gouverneur Oleh Kiper raakten vier mensen gewond.
In de centraal gelegen stad Kryvy Rih kwamen volgens de autoriteiten zevenhonderd huishoudens zonder stroom te zitten. Rusland heeft de Oekraïense energievoorziening tot een van zijn belangrijkste doelwitten gemaakt deze winter. Grote delen van het land zitten met temperaturen ver onder 0 regelmatig zonder verwarming.
Volgens de Oekraïense luchtmacht vuurden de Russen afgelopen nacht in totaal 146 drones en een ballistische raket af op Oekraïne. 103 drones werden neergehaald. Het Russische ministerie van Defensie heeft geen reactie gegeven, zoals het zelden doet.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky wil rechtstreeks in gesprek met Russische president Vladimir Poetin. Dat melden verschillende Oekraïense media.
In een interview met de Oekraïense website European Pravda verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha dat Zelensky het over twee sleutelonderwerpen wil hebben. Zowel de onenigheden rond het toekomstige territorium van beide landen, als de controle over de kerncentrale van Zaporizja zouden ter sprake moeten komen. Die laatste wordt al sinds het begin van de oorlog in 2022 door de Russen bezet.
Als het van een ontmoeting komt, zou dat de tweede keer ooit zijn. De laatste keer dat Zelensky en Poetin elkaar zagen, was in 2019. Ook vorige zomer drong de Oekraïense president al aan op een rechtstreekse ontmoeting met Poetin.
Vertegenwoordigers van Rusland, Oekraïne en de Verenigde Staten onderhandelen vanaf zondag verder over een vredesplan, dat een einde moet maken aan de Russische invasie van Oekraïne.
Het aantal Russische en Oekraïense soldaten dat is omgekomen, gewond is geraakt of wordt vermist na vier jaar oorlog in Oekraïne is opgelopen tot 1,8 miljoen, meldt het Center for Strategic and International Studies (CSIS) in Washington. Het zou gaan om 1,2 miljoen Russen en zeshonderdduizend Oekraïners.
Het aantal doden, gewonden en vermisten laat zich moeilijk met grote zekerheid vaststellen. Onafhankelijke tellingen zijn er niet. Van de Russen is bekend dat ze gebruikelijk minder slachtoffers melden dan er in werkelijkheid zijn. De regering in Oekraïne maakt helemaal geen cijfers bekend. Het onderzoek van het CSIS is grotendeels gebaseerd op Amerikaanse en Britse tellingen, naast andere bronnen.
Het CSIS houdt het aantal doden aan Russische zijde op 325 duizend. ‘Geen enkele grootmacht heeft zoveel verliezen geleden sinds de Tweede Wereldoorlog’, aldus het onderzoek. Volgens een officiële opgave van het ministerie van Defensie in Moskou verloor Rusland in WOII tegen de 8,7 miljoen soldaten. De VS telde 290 duizend tot 400 duizend doden, afhankelijk van de vraag of ook doden door ongevallen en ziekte worden meegeteld.
Die Russische gesneuvelden in Oekraïne lijken hun offer bijna tevergeefs te hebben gebracht. Sinds het begin van de invasie heeft het Russische leger slechts 1,5 procent van het grondgebied van Oekraïne weten te veroveren. Het heeft nu, opgeteld bij het gebied dat werd bezet bij de annexatie van de Krim in 2014, 20 procent van Oekraïne in handen.
Peter van Ammelrooy
Bij Russische aanvallen, overwegend met drones, zijn dinsdag in het oosten en het zuiden van Oekraïne zeker tien mensen omgekomen. De regio Odesa werd het zwaarst geraakt. Daar troffen de vliegende bommen vooral civiele gebouwen zoals flats, een kerk, een kleuterschool, een middelbare school en een fitnesscentrum, aldus de gouverneur Oleg Kiper van Odesa.
In het noordoosten van het land, nabij Izjoem, werd een passagierstrein geraakt door een drone. Daarbij vielen vier doden en raakten twee inzittenden gewond, aldus het regionale parket. President Volodomyr Zelensky noemde de aanval op de trein een daad van 'terrorisme'.
Verder oostwaarts trof dinsdagochtend een Russische zweefbom de stad Slovjansk, waarbij een echtpaar werd gedood en hun 20-jarige zoon gewond raakte, meldden lokale autoriteiten. Bij droneaanvallen in de zuidelijke regio Zaporizja en in de naburige regio Cherson vielen twee doden.
Het particuliere energiebedrijf DTEK meldt dat de Russische troepen ‘omvangrijke schade’ hebben aangericht aan een van zijn installaties.
De regio Odesa herbergt de strategisch belangrijkste Oekraïense haven aan de Zwarte Zee. De stad is vaak het doelwit van Moskou, waarbij de Russen het vooral gemunt hebben op de energie- en haveninfrastructuur.
Het staatsgasbedrijf Naftogaz meldde dat een van zijn locaties in het westen was getroffen, wat neerkomt op de vijfde aanval in die regio deze maand.
De minister van Energie meldde dinsdag dat nog altijd 710 duizend inwoners van Kyiv zonder stroom en warmte zitten als gevolg van eerdere Russische bombardementen.
Volgens de Oekraïense luchtverdediging schoten de Russen dinsdag in totaal 165 drones af op doelen in het land, waarvan er 135 door de luchtverdediging werden neergeschoten.
Peter van Ammelrooy
Lees terug: Odesa blijft een belangrijke schietschijf voor Rusland, ook op oudejaarsdag is de schade groot. En ook: Aanval op Oekraïense passagierstrein onderdeel van nieuwe Russische strategie.
De regering van president Donald Trump heeft Oekraïne laten weten dat eventuele Amerikaanse veiligheidsgaranties afhankelijk zijn van de bereidheid van Kyiv om grondgebied op te geven. Dat meldt The Financial Times op basis van acht mensen die betrokken zijn bij de gesprekken over het beëindigen van de oorlog.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky stelde vorige week nog met de VS overeenstemming te hebben bereikt over veiligheidsgaranties. Washington zou nu echter hebben laten weten dat er eerst een akkoord met Rusland moet komen. Het opgeven van grondgebied zal daar naar alle waarschijnlijkheid deel van uitmaken: Moskou heeft tot nu toe geen duimbreed toegegeven aan de eis dat Oekraïne de hele regio Donbas moet overdragen, inclusief de gebieden die nog niet zijn bezet door Russische troepen.
Kyiv wil volgens The Financial Times pas toezeggingen doen over het afstaan van grondgebied als de veiligheidsgaranties van de VS op papier staan.
Het Witte Huis ontkent tegenover de Britse krant dat het opgeven van grondgebied een voorwaarde is voor een akkoord over veiligheidsgaranties. Een andere bron stelt dat de VS territoriale concessies niet door de strot van Oekraïne willen drukken. Wel zijn die garanties afhankelijk van een akkoord tussen beide landen. De inhoud daarvan is volgens de bron aan hen.
Oekraïne zou bereid zijn om de Donbas tot een ‘vrije economische zone’ te maken waar het zich uit terug zou kunnen trekken, zolang Russische troepen er een vergelijkbare afstand tot bewaren. De vraag is of Rusland voet bij stuk houdt en Trump uiteindelijk de kant van het Kremlin kiest om zo snel mogelijk een akkoord te kunnen sluiten.
De VS, Oekraïne en Rusland spraken elkaar dit weekend tijdens het eerste trilaterale overleg sinds het begin van de grootschalige oorlog. Hoewel alle partijen daarna spraken over ‘constructieve’ gesprekken, is een concrete uitkomst uitgebleven. Zelensky heeft gezegd dat later deze week een vervolg moet plaatsvinden.
Thom Canters
Oekraïne heeft het belangrijke Russische oorlogsschip de Moskva in 2022 wel degelijk tot zinken gebracht. Jarenlang sprak het Kremlin dat tegen, maar een militaire rechtbank in Moskou heeft afgelopen week per abuis toch toegegeven, zo bericht het onafhankelijke Russische medium Mediazona.
De Moskva was het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot toen het in april 2022 op zo’n 90 kilometer van de Oekraïense kust naar de bodem van de zee zonk. Oekraïne eiste daar de verantwoordelijkheid voor op. Kyiv stelde twee Neptunus antischeepsraketten te hebben ingezet bij de aanval. Rusland hield er steevast een eigen lezing op na. Op het schip zou brand zijn uitgebroken, waarna het weggesleept moest worden. Dat zou mis zijn gegaan door storm op zee.
Een militaire rechtbank in Moskou corrigeerde vorige week onbedoeld het officiële Kremlin-narratief. De rechtbank stuurde een verklaring uit over de veroordeling van een Oekraïense marinecommandant, die opdracht had gegeven voor de aanval op onder meer de Moskva. De commandant is bij verstek veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. De verklaring is inmiddels verwijderd, maar in handen van Mediazona.
In de verklaring is ook te lezen dat 20 bemanningsleden zijn omgekomen als gevolg van het zinken van het schip. 24 raakten gewond en 8 worden nog altijd vermist. Kort na het zinken stelde de Russische autoriteiten dat er slechts één bemanningslid om het leven zou zijn gekomen en 27 vermist raakten. Familieleden van (vermiste) bemanningsleden hebben gezegd dat het aantal slachtoffers waarschijnlijk hoger ligt.
Thom Canters
Het overleg tussen Oekraïne, Rusland en de VS de afgelopen dagen in Abu Dhabi was volgens het Kremlin ‘constructief’. De gesprekken over beëindiging van de oorlog worden volgende week voortgezet. Dit heeft Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov maandag gezegd.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky omschreef de onderhandelingen, de eerste waarbij Oekraïne en Rusland direct met elkaar praten, zondag ook in soortgelijke bewoordingen. Zelensky zei ook dat er volledige overeenstemming is tussen de VS en Oekraïne over veiligheidsgaranties voor Kyiv als de oorlog is afgelopen.
‘Het feit dat dit contact op een constructieve manier is begonnen, is op zich al positief te noemen, maar er is nog veel werk aan de winkel’, aldus Peskov. De drie landen hebben weinig gezegd over wat vrijdag en zaterdag in Abu Dhabi is besproken.
Het grootste struikelblok is het afstaan van gebied door Oekraïne. Vlak voor het overleg begon, benadrukte Rusland opnieuw dat de oorlog alleen kan worden beëindigd als Oekraïne bereid is tot territoriale concessies. Moskou eist onder andere dat Rusland de Donbas-regio krijgt.
Stieven Ramdharie
Volgens een adviseur van de Oekraïense minister van Defensie, Mychajlo Fedorov, gebruikt het Russische leger nu ook het Starlink-netwerk van Elon Musk om Shahed-drones naar hun doelwit te geleiden. Tot nu toe was bekend dat Ruslands belangrijkste aanvalsdrone met gps of geprogrammeerde coördinaten op het doelwit werd afgestuurd.
Volgens Serhi Bezkrestnjov, een deskundige op het gebied van militaire radiotechnologie, zou het gebruik van Starlink zijn gebleken bij een aanval in het weekeinde bij de plaats Kropyvnytsky. Doelwit waren Oekraïense helikopters. Na bestudering van beelden van de Shahed-aanval en de gebruikte drones, kwam de adviseur tot de conclusie dat de Shaheds opereerden via Starlink. ‘Wij zien hier het eerste gebruik van Shaheds die via Starlink opereren’, aldus Bezkrestnjov op Telegram.
Het Oekraïense leger gebruikt sinds de Russische invasie Starlink voor communicatie en voor aanvallen op het Russische leger. Bezkrestnjov waarschuwde eerder deze maand dat het slechts een kwestie van tijd was voor ook Rusland Starlink zou gaan gebruiken voor de Shahed-aanvallen. Dit was nadat de Oekraïense luchtverdediging een andere soort drone, een BM-35, had neergehaald.
Stieven Ramdharie
In de Oekraïense hoofdstad Kyiv zitten nog altijd 1.676 flatgebouwen zonder verwarming door een grote Russische luchtaanval in de nacht van vrijdag op zaterdag. Dat meldt burgemeester Vitali Klytsjko. Gisterochtend ging het om ruim zesduizend flats, ongeveer de helft van alle flatgebouwen in Kyiv.
De meeste getroffen gebouwen maken gebruik van een gemeenschappelijk stadsverwarmingsnet, dat is aangesloten op twee energiecentrales aan de rand van de stad. Deze centrales waren de afgelopen weken meermaals het doelwit van Russische aanvallen. Het merendeel van de flats waar de verwarming het momenteel niet doet, zaten eerder deze maand ook al tweemaal in de kou. Het is in Kyiv momenteel ongeveer 8 graden onder nul.
Als gevolg van de Russische aanval zaten gisteren zo’n 1,2 miljoen Oekraïners zonder elektriciteit. Behalve Kyiv had ook de Noord-Oekraïense stad Tsjernihiv te maken met grootschalige stroomuitval.
Daan de Vries
De tweede dag van de gesprekken tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten in de Verenigde Arabische Emiraten is voorbij, melden ingewijden aan persbureau Reuters. Vooralsnog is niet bekend of het trilaterale overleg, het eerste sinds het begin van de grootschalige oorlog vier jaar geleden, een duidelijke uitkomst heeft opgeleverd.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei gisteren dat het overleg zich zou richten op de voorwaarden waaronder Kyiv bereid zou zijn grondgebied af te staan. Na afloop van de eerste gespreksdag stelde hij dat het tijd was voor de Russen om meer duidelijkheid te verschaffen over hoe zij kijken naar het een conceptplan voor het beëindigen van de oorlog.
Afgelopen november bereikten de VS en Rusland overeenstemming over een plan, maar dat is sindsdien meermaals herzien, met inbreng van Oekraïne en diens Europese bondgenoten. Rusland heeft sindsdien vooral de maximalistische eisen voor het beëindigen van de oorlog herhaald, zoals dat Oekraïne de volledige Donbas moet afstaan, inclusief grondgebied dat nog niet bezet is. Voor Oekraïne is dat op zichzelf onbespreekbaar.
Thom Canters
In de noordelijke provincie Tsjernihiv zitten honderdduizenden inwoners zonder stroom. Dat meldt het regionale energiebedrijf Tsjernihivoblenerho op Telegram. De grootschalige stroomuitval is het gevolg van Russische luchtaanvallen van afgelopen nacht.
Rusland heeft deze winter de aanvallen op de Oekraïense stroomvoorziening sterk opgevoerd. Grote delen van het land kampen regelmatig met stroomuitval, terwijl de temperaturen ver onder nul liggen. In Tsjernihiv is afgelopen nacht een energie-infrastructuur geraakt in de stad Nizjyn, meldt gouverneur Vjatsjeslav Tsjaoes op Telegram.
Ook de hoofdstad Kyiv heeft te maken met grootschalige uitvallen van het stroomnetwerk. Burgemeester Vitali Klytsjko meldt op Telegram dat 6 duizend inwoners zaterdagochtend opnieuw zonder stroom en verwarming zitten door Russische aanvallen, waarbij zeker één dode viel. In Kyiv is het momenteel -12 graden. Klitsjko riep inwoners eerder deze maand op de stad tijdelijk te verlaten vanwege de problemen met de stroom- en warmtevoorziening. Daar hebben zeker 600 duizend mensen gehoor aan gegeven, zei hij eerder deze week.
De Oekraïense buitenlandminister Andri Sybiha beschuldigt Rusland in een bericht op X van terreur, juist nu de twee landen in de Verenigde Arabische Emiraten samen met de Verenigde Staten gesprekken voeren over het beëindigen van de oorlog. Volgens hem heeft de Russische president Vladimir Poetin met ‘zijn raketten niet alleen onze mensen, maar ook de onderhandelingstafel getroffen’.
Thom Canters
Luister hier ook: Rusland raakt Kyiv op koudste moment: hoe houd je het vol bij -20, zonder verwarming?
Bij Russische luchtaanvallen op de Oekraïense steden Charkiv en Kyiv zijn in de nacht van vrijdag op zaterdag zeker één dode en minstens vijftien gewonden gevallen. Dat melden lokale autoriteiten.
'Kyiv is getroffen door een grootschalige vijandelijke aanval', meldde burgemeester van de hoofdstad Vitali Klitsjko. Volgens hem is zeker één persoon om het leven gekomen en zijn vier mensen gewond geraakt.
De luchtafweer van de stad is ingeschakeld, melden Oekraïense autoriteiten. Klitsjko stelt op Telegram dat twee districten aan weerszijden van de rivier de Dnipro zijn geraakt door drones.
Het hoofd van het militaire bestuur van Kyiv meldt inslagen in zelfs drie stadsdistricten. Daarbij ontstond op minstens twee plekken brand. Hij waarschuwt ook voor mogelijke latere Russische raketaanvallen.
In Charkiv, de op een na grootste stad van Oekraïne, zijn eveneens luchtaanvallen gemeld. De burgemeester van de stad nabij de Russische grens schrijft op Telegram dat drones gebouwen in meerdere wijken hebben getroffen. Volgens hem zijn daarbij elf gewonden gevallen. Hij spreekt van een aanval met Iraanse Shahed-drones.
De aanvallen vinden plaats terwijl vertegenwoordigers van Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten in de Verenigde Arabische Emiraten gesprekken voeren die uiteindelijk zouden moeten leiden tot een oplossing voor de oorlog.
ANP/Belga
De onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne in de Verenigde Arabische Emiraten zijn voor nu beëindigd, zeggen ingewijden tegen internationale media. Het overleg wordt morgen hervat.
Het is niet bekend of er al vorderingen zijn gemaakt in de gesprekken, die begeleid worden door de Amerikanen. Die willen dat er snel een deal gesloten wordt om de oorlog te beëindigen.
Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky gaan de gesprekken vooral over Oekraïens grondgebied. Rusland heeft grote delen van de Donbas in handen, maar wil de hele regio. Voor Oekraïne is dit onbespreekbaar. Zelesnky is niet bij de gesprekken aanwezig.
Redactie
De schaarste aan elektriciteit die het gevolg is van aanhoudende Russische aanvallen is zo groot, dat de aanvallen direct moeten stoppen. Dat zegt Maxim Timtsjenko, de ceo van het grootste private stroombedrijf van Oekraïne. Hij pleit voor een zogenoemd staakt-het-vuren wat betreft aanvallen op het stroomnetwerk, dat de eerste stap zou kunnen vormen naar een vredesakkoord.
Met name de hoofdstad Kyiv heeft momenteel te maken met de grootste uitvallen in het stroomnetwerk sinds het begin van de Russische invasie. Zo zaten woensdagochtend nog een half miljoen inwoners van de stad zonder stroom en verwarming, terwijl de temperatuur kan dalen tot minus 15 graden. Rusland treft eveneens de watervoorziening met enige regelmaat. Burgemeester Vitali Klytsjko riep burgers begin januari op de stad tijdelijk te verlaten. Zeshonderdduizend van de ongeveer 3 miljoen inwoners hebben daar gehoor aan gegeven, zei de burgemeester woensdag.
Stroom-ceo Timtsjenko noemt de situatie in heel Oekraïne na de Russische ‘energieterreur’ een ‘humanitaire catastrofe’. Volgens hem dreigt een situatie waarin Oekraïners gemiddeld slechts 3 tot 4 uur stroom en verwarming per dag hebben. Sommige appartementenblokken hebben al weken geen verwarming meer, aldus Timtsjenko.
Rusland stelt alleen de energie-infrastructuur van het Oekraïense leger aan te vallen. In werkelijkheid raakt het Russische leger met luchtaanvallen al weken de aanvoer, de opslag en verspreidingsfaciliteiten van het energienetwerk dat naar appartementencomplexen leidt, met als gevolg dat er vele mensen tegelijk in de kou komen te zitten. Dezelfde tactiek paste Rusland in eerdere winters ook al toe.
Zover bekend valt Oekraïne de civiele energievoorziening in Rusland niet aan. Wel voert het Oekraïense leger zeer regelmatig aanvallen uit op olieraffinaderijen, om Rusland economisch te raken. Zo viel het leger vandaag een oliedepot in de Russische stad Penza aan met drones, wat leidde tot een brand.
Dylan van Bekkum
De Poolse autoriteiten en de Europese Unie zeggen 826 noodaggregaten naar Oekraïne te sturen, zodat inwoners van onder meer hoofdstad Kyiv kunnen worden beschermd tegen de vrieskou. Door aanhoudende Russische aanvallen op de Oekraïense infrastructuur zitten veel Oekraïners zonder verwarming, terwijl het op sommige plekken -20 graden is. De burgemeester van Kyiv zegt dat nog 1.940 appartementen zonder verwarming zitten.
Het Poolse ministerie van Binnenlandse Zaken levert 379 noodaggregaten en achttien verwarmingsinstallaties. De Europese Unie levert 447 noodaggregaten ter waarde van zo’n 3,7 miljoen euro. De gemeente Warschau zegt nog eens negentig generatoren naar Kyiv te sturen.
De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, heeft aangekondigd later vandaag met G7-landen te bellen over het ondersteunen van de Oekraïense infrastructuur. Barrot zei eerder al dat Frankrijk honderd generatoren zal leveren en Oekraïne zal voorzien van het equivalent van 13 megawatt elektriciteit.
Yassin Boutayeb
Het Oekraïense leger heeft 18 IRIS-T-luchtafweersystemen besteld bij het Duitse defensiebedrijf Diehl. Dat meldt de baas van het bedrijf, Helmut Rauch. Onduidelijk is nog wanneer de nieuwe systemen worden geleverd. In maart tekenden Oekraïne en Duitsland een intentieverklaring waarin Duitsland beloofde de levering van de systemen op te hogen.
De Oekraïense strijdkrachten gebruiken momenteel al negen IRIS-T-luchtafweersystemen, die voor Oekraïne van levensbelang zijn vanwege de aanhoudende Russische luchtaanvallen. De radar van het luchtafweersysteem kan raketten en drones tot op 250 kilometer afstand detecteren.
Diehl levert twee varianten van de systemen, een voor de middellange afstand en een voor de korte afstand. Het systeem voor de middellange afstand is met name effectief voor kruisraketten en ballistische raketten. Het systeem voor de korte afstand is vooral bedoeld voor drones en raketten met een kort bereik. Onduidelijk is of Oekraïne nu beide versies heeft besteld.
Yassin Boutayeb
De trilaterale gesprekken over Oekraïne, vandaag in Abu Dhabi, gaan met name over de vraag onder welke voorwaarden Oekraïne bereid is grondgebied af te staan. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Tot nu toe was nog niets bekend over de onderwerpen die aan bod moeten komen in Abu Dhabi.
De Russen willen dat Oekraïne de regio Donbas afstaat, inclusief de delen die nu nog niet in Russische handen zijn. Voor de Oekraïners is dat tot nu toe uitgesloten. Het onderwerp zou het laatste probleem zijn dat moet worden opgelost om tot een wapenstilstand te komen in Oekraïne.
President Zelensky zei donderdag nog dat ‘het allemaal om land draait’. Ook de Amerikaanse gezant Steve Witkoff, die diezelfde dag met de Russische president Vladimir Poetin sprak in Moskou, stelde dat er nog een cruciaal punt moet worden opgelost.
De vraag is nu of de trilaterale ontmoeting van vandaag daaraan zal bijdragen. De Russische topdiplomaat Joeri Oesjakov noemde de gesprekken van donderdag ‘in alle opzichten nuttig’, maar liet ook doorschemeren dat Rusland vasthoudt aan zijn eisen om tot een einde van de oorlog te komen.
Yassin Boutayeb
Russische, Oekraïense en Amerikaanse onderhandelaars schuiven vandaag voor het eerst sinds de Russische invasie van Oekraïne samen aan tafel. Dat meldt het Kremlin. De onderhandelingen vinden plaats in Abu Dhabi. De ontmoeting komt nadat de Russen en de Amerikanen donderdagavond ook al met elkaar hadden gesproken in Moskou.
Kremlin-adviseur Joeri Oesjakov zegt dat het gaat om een werkgroep die moet gaan praten over veiligheidsvraagstukken. Onduidelijk is nog wie Rusland gaat vertegenwoordigen. Oesjakov zegt dat Igor Kotjoekov, een hoge legerfunctionaris, de delegatie zal leiden. Aan Oekraïense zijde zijn al meer namen gevallen. Het gaat onder meer om de secretaris van de Oekraïense veiligheidsraad, Rustem Oemerov, en de stafchef van president Zelensky, Kyriso Boedanov.
Onduidelijk is welke veiligheidsvraagstukken vandaag in Abu Dhabi precies besproken zullen worden. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei donderdag dat hij en zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump overeenstemming hadden bereikt met betrekking tot de veiligheidsgaranties voor Oekraïne.
De Russen hebben daar nog niets over gezegd. Wel zei de Russische topdiplomaat Oesjakov dat de gesprekken met de VS op donderdagavond ‘in alle opzichten nuttig waren’. ‘We zijn oprecht geïnteresseerd in een oplossing van het conflict via diplomatieke middelen, maar zolang dat nog niet het geval is, zal Rusland zijn doelstellingen op het slagveld blijven nastreven.’
Yassin Boutayeb
‘Daden spreken luider dan woorden’ als het gaat over de Europese steun aan Oekraïne. Dat heeft Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen donderdag gezegd nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zijn Europese bondgenoten had bekritiseerd omdat ze niet stevig genoeg zouden optreden tegen de Russische president Vladimir Poetin.
‘Europa discussieert graag over de toekomst, maar schrikt ervoor terug om vandaag actie te ondernemen’, zei Zelensky eerder op de dag tijdens zijn toespraak op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos.
Na de extra Europese top over de trans-Atlantische relaties zei Von der Leyen dat de EU ‘de heroïsche strijd van het Oekraïense volk al vier jaar ondersteunt’.
‘We zijn de grootste financiële donor, met meer dan 193 miljard euro aan steun in de afgelopen vier jaar, en de Europese Raad heeft onlangs besloten om daar de komende twee jaar nog 90 miljard aan toe te voegen (via een gezamenlijke lening, red.)’, aldus de Commissievoorzitter.
'We zullen nooit het offer evenaren van de Oekraïners, maar we kunnen wel aan hun zijde staan’, besloot Von der Leyen. ‘De cijfers spreken voor zich en ons persoonlijk engagement spreekt voor zich.’
Voorzitter António Costa van de Europese Raad voegde eraan toe dat de EU de Oekraïners al sinds dag 1 ondersteunt om een eerlijke en duurzame vrede te bereiken. ‘En dat zullen we ook blijven doen’, zei hij.
Von der Leyen zei ook nog dat de EU en de VS dicht bij een akkoord zijn over een gezamenlijk ‘welvaartskader' voor Oekraïne, dat kan worden uitgerold zodra er een vredesakkoord is met Rusland. Dat document, dat Oekraïne moet ontwikkelen en heropbouwen voor 2040, ‘vertegenwoordigt de collectieve visie van de Oekraïners, de Amerikanen en Europa voor een naoorlogse toekomst’.
Het plan, opgebouwd rond vijf pijlers, moet (1) de productiviteit van Oekraïne versterken door hervormingen, (2) de Oekraïense integratie in de Europese interne markt versnellen, (3) investeringen verhogen via de bestaande instrumenten, (4) de coördinatie van donoren verbeteren en (5) hervormingen ondersteunen om de rechtsstaat te versterken, de corruptie te verminderen en de openbare instellingen te moderniseren.
Von der Leyen sprak van een ‘zeer belangrijke mijlpaal’. ‘We zijn bijna klaar. We bereiden nu actief de Oekraïense toekomst voor als modern, soeverein en vrij land’, aldus de Commissievoorzitter.
Belga
Het gesprek tussen de Russische president Vladimir Poetin, de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, over een mogelijk einde van de oorlog in Oekraïne, is afgelopen. Dat heeft het Kremlin in de nacht van donderdag op vrijdag meegedeeld.
Het onderhoud begon donderdagavond rond middernacht in Moskou en duurde meer dan drieënhalf uur. Poetin werd bijgestaan door zijn diplomatieke adviseur Joeri Oesjakov en zijn gezant Kirill Dmitriev.
Dmitriev noemde het op X een ‘belangrijk gesprek’, Oesjakov een ‘nuttige en openhartige’ ontmoeting. Maar ze spraken niet van een grote doorbraak en herhaalden opnieuw het Russische standpunt dat voor werkelijke vrede de ‘territoriale kwestie’ moet worden opgelost. Rusland eist al sinds het begin van de onderhandelingen de controle over de gehele Donbas-regio, maar dat is voor Oekraïne niet acceptabel.
‘Het allerbelangrijkste is dat tijdens deze gesprekken tussen onze president en de Amerikanen werd herhaald dat er zonder een oplossing voor de territoriale kwestie volgens de in Anchorage overeengekomen formule geen hoop is op een langetermijnoplossing’, aldus Oesjakov, verwijzend naar de top tussen Trump en Poetin vorig jaar in Alaska.
Oesjakov zei dat Poetin benadrukte dat Rusland ‘oprecht geïnteresseerd’ is in een diplomatieke oplossing. ‘Totdat deze is bereikt, zal Rusland consequent de doelstellingen van de speciale militaire operatie blijven nastreven. Dit geldt met name op het slagveld, waar de Russische strijdkrachten het strategische initiatief hebben’, voegde hij eraan toe.
Witkoff en Kushner waren eerder op de avond in Moskou geland vanuit Davos, waar ze het World Economic Forum bijwoonden. Van Moskou vliegen ze door naar Abu Dhabi. Daar worden vrijdag en zaterdag de eerste trilaterale gesprekken tussen Kyiv, Washington en Moskou gehouden. Het Kremlin bevestigde in de nacht van donderdag op vrijdag de gesprekken.
ANP/Reuters
De Franse marine heeft donderdagochtend een olietanker afkomstig uit Rusland geënterd op de Middellandse Zee. Dat heeft de Franse president Emmanuel Macron bekendgemaakt op X. Volgens Macron werd het schip ervan verdacht onder een valse vlag te varen en viel het onder internationale sancties tegen Rusland, die zijn opgelegd vanwege de Russische invasie in Oekraïne. Hij zegt dat het VN-Zeerechtverdrag niet is geschonden.
Twitter bericht wordt geladen...
De Franse maritieme autoriteiten hebben bevestigd dat een olietanker genaamd Grinch in beslag is genomen tussen Spanje en Marokko. Het schip zou afkomstig zijn uit Moermansk in Noordwest-Rusland en kwam in beeld met behulp van Britse inlichtingen. Volgens de autoriteiten voer het schip met een Indiase bemanning onder een valse vlag van de Comoren, een eilandengroep voor de kust van Oost-Afrika. De marine begeleidt de Grinch naar een haven voor controle en verder juridisch onderzoek.
De aankondiging viel bijna gelijktijdig met een speech van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op het jaarlijkse World Economic Forum, waarin hij juist stelde dat Europa te weinig doet om de Russische sancties te handhaven. Hij trok de vergelijking met de Verenigde Staten, die om de haverklap Venezolaanse olietankers in beslag nemen, terwijl Russische olie ‘rechtstreeks langs de Europese kust wordt vervoerd’.
Even later reageerde Zelensky op X opgetogen op de Franse actie: ‘Dit is precies de vastberadenheid die nodig is om ervoor te zorgen dat Russische olie de Russische oorlog niet langer financiert.’ Hoewel de Russische olieindustrie onder druk staat door Oekraïense aanvallen en internationale sancties, blijft het voor Poetin een belangrijke inkomstenbron. Rusland gebruikt een schaduwvloot bestaande uit zo’n vierhonderd veelal verouderde schepen om de sancties te omzeilen.
Afgelopen september enterde de Franse marine ook een olietanker die vermoedelijk behoorde tot de Russische schaduwvloot. Het schip was vertrokken van een olieterminal nabij Sint-Petersburg en voer onder de vlag van Benin, een land in West-Afrika. Poetin noemde de Franse actie ‘piraterij’. Volgende maand begint een rechtszaak tegen de bemanning vanwege weigering tot medewerking aan het onderzoek.
Carlijn van Esch
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat de afspraken over de Amerikaanse veiligheidsgaranties voor Oekraïne klaar liggen om getekend te worden. Dat maakte hij bekend op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos, waar hij eerder vandaag met de Amerikaanse president Donald Trump sprak.
Amerikaanse veiligheidsgaranties zijn een van de belangrijkste eisen van Oekraïne om een vredesverdrag met Rusland te sluiten. Wat de afspraken precies inhouden, is nog onduidelijk. Vanuit het Witte Huis is er nog geen bevestiging.
Beide presidenten moeten de langverwachte afspraken nog ondertekenen en daarna moeten ook het Amerikaanse en Oekraïense parlement nog akkoord gaan. Zelensky schrijft op X over ‘hele sterke veiligheidsgaranties’ en een goed verlopen gesprek met Trump. De twee zouden ook hebben gesproken over het versterken van de Oekraïense luchtverdediging en een mogelijke economische deal die Oekraïne kan helpen bij de wederopbouw.
Zelensky hoopt dat de oorlog snel beëindigd wordt, maar benadrukt dat de laatste stappen richting een vredesakkoord het moeilijkste zullen zijn. Hij zei dat de verdeling van de oostelijke delen van Oekraïne ‘nog niet opgelost’ is. Rusland eist al sinds het begin van de onderhandelingen de controle over de gehele Donbas-regio, maar dat is voor Oekraïne niet acceptabel.
De bedoeling is dat delegaties van Oekraïne en Rusland elkaar dit weekend nog ontmoeten in Abu Dhabi, waar zij onder leiding van de VS verder onderhandelen. Zelensky bevestigde Oekraïense deelname aan deze bijeenkomst, maar zei dat hij twijfelt of Rusland de oorlog wel wil beëindigen.
Carlijn van Esch
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft fikse kritiek geuit op Europa, dat er volgens hem door ‘eindeloze interne conflicten’ maar niet in slaagt om zich te verenigen en ‘Rusland te stoppen’. Hij noemde de Europese reactie op wereldproblematiek traag en slap.
Hij haalde allerlei voorbeelden aan, van de protesten in Iran tot de Amerikaanse dreiging tegen Groenland. ‘Als je veertig soldaten naar Groenland stuurt, welke boodschap draag je dan uit?’, zei Zelensky. ‘Veertig soldaten kunnen niets beschermen.’
In zijn speech op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos sprak Zelensky donderdagmiddag over de vele Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur. Volgens hem probeert Moskou Oekraïners in temperaturen van -20 ‘te bevriezen’ en heeft Europa daar nauwelijks op gereageerd.
Als voorbeeld noemde hij dat de Europese Unie vorige maand besloot de bevroren Russische tegoeden niet in te zetten om Oekraïne te steunen. Ook begon hij over het beloofde speciaal tribunaal om Russische leiders te vervolgen voor de oorlog in Oekraïne, dat nog niet actief is. ‘Alle meningen over Venezuela terzijde, maar Maduro staat terecht en Poetin nog steeds niet.’
Zelensky vroeg om meer sancties tegen Rusland. De huidige sancties zijn volgens hem onvoldoende omdat Rusland er nog steeds in slaagt om raketten te fabriceren en olie te exporteren. Ook zei hij dat Europa ‘toelaat’ dat Rusland zijn invloedssfeer uitbreidt in Belarus en daar raketten plaatst. Hij suggereerde ook dat Europa Russische olietankers in beslag zou moeten nemen, zoals de VS voor de kust van Venezuela doet.
Volgens Zelensky is het noodzakelijk dat Europa zich harder opstelt en dat er een Europees leger gevormd wordt. ‘Als Europa niet als een wereldmacht wordt gezien, als zijn acties kwaadwillenden niet afschrikken, dan zal Europa altijd reactief blijven en achter de feiten aanlopen als het gaat om nieuwe gevaren en aanvallen.’ De Oekraïense president zei dat hij een jaar geleden al had gezegd dat Europa moet weten hoe het zichzelf moet verdedigen, maar is er sindsdien nauwelijks iets gebeurd.
Over zijn ontmoeting met Trump eerder op de dag zei hij alleen dat het een ‘goed’ gesprek was geweest. Volgens Zelensky zijn ‘de documenten om de oorlog te beëindigen bijna klaar’, maar zijn de laatste loodjes het moeilijkst. Hij herhaalde dat er meer druk op Rusland nodig is om Rusland zover te krijgen de oorlog te stoppen.
Carlijn van Esch
De ontmoeting tussen de Amerikaanse president Trump en zijn Oekraïense evenknie Volodymyr Zelensky in de marge van het World Economic Forum is afgelopen. In Davos spraken de twee ongeveer een uur over een einde van de oorlog in Oekraïne. Trump zei na afloop dat het gesprek goed was verlopen, en dat zijn boodschap aan de Russische president Poetin is dat ‘de oorlog moet stoppen’.
Voorafgaand aan het gesprek zei Trump nog dat de strijdende partijen elkaar naderen, en dat zijn inspanningen voor vrede vooruitgang boeken. De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner zijn naar Moskou gestuurd voor een gesprek met Poetin. Die ontmoeting vindt volgens het Kremlin plaats om 17.00 uur (Nederlandse tijd).
Jasper Daams
De Amerikaanse en Oekraïense presidenten Trump en Zelensky hebben vanmiddag om 13.00 uur een een-op-eengesprek. Dat bevestigt de Oekraïense regering. Het gesprek vindt plaats op het World Economic Forum (WEF) in Davos.
Door de kwestie Groenland verdween Oekraïne op de economische top naar de achtergrond. Zelensky zei in eerste instantie in Oekraïne te blijven, waar hoofdstad Kyiv kampt met Russische sabotage van het energienetwerk, maar reist alsnog naar Davos.
De hevigste kou lijkt nu echter uit de lucht wat Groenland betreft, omdat Trump heeft gezegd geen militairen naar Groenland te sturen. Ook heeft hij zijn voorgenomen importheffingen tegen Europese landen ingetrokken. Trump zei gistermiddag in zijn speech in Davos al met Zelensky te willen spreken.
Belangrijkste onderwerp zijn volgens Zelensky de Amerikaanse veiligheidsgaranties bij een eventuele vrede in Oekraïne. Meerdere westerse landen hebben zulke garanties en vredestroepen al toegezegd, de VS nog niet.
Dylan van Bekkum
Als de Groenlandcrisis tussen de Navo-bondgenoten wordt bezworen, is dat een enorme opsteker voor Oekraïne, dat de steun van Europa én Amerika nodig blijft houden.
Lees hier de volledige analyse van politiek verslaggever Arnout Brouwers.
De belangrijkste Oekraïense onderhandelaar Roestem Oemjerov zegt de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, de schoonzoon van president Donald Trump, ontmoet te hebben in Davos.
Oemjerov schreef op de berichtenapp Telegram dat de bijeenkomst, die plaatsvond aan de zijlijn van het World Economic Forum in Davos, gericht was op veiligheidsgaranties voor Oekraïne en een herstelplan voor na de oorlog.
De onderhandelaar meldde ook dat een Oekraïense delegatie vertegenwoordigers van het Amerikaanse investeringsbedrijf BlackRock had ontmoet, dat betrokken is bij wederopbouwplannen voor Oekraïne.
De Oekraïense president Zelensky heeft morgen in Davos een gesprek met Donald Trump. In zijn toespraak op het World Economic Forum zinspeelde de Amerikaanse president dat het overleg vandaag nog zou plaatsvinden, maar Zelensky heeft zijn reis naar Zwitserland uitgesteld. Aanleiding is de energie- en verwarmingscrisis in Kyiv, waar honderdduizenden Oekraïners in de kou zitten door aanhoudende Russische luchtaanvallen.
Na Trumps toespraak benadrukte Zelensky’s adviseur dat de Oekraïense president op dit moment niet in Davos is. Vervolgens corrigeerde Trump zijn eerdere uitspraken en bevestigde hij dat zijn gesprek met Zelensky een dag is uitgesteld. Het is niet bekend of Trump morgen ook de Russische gezant Kirill Dmitriev, die eveneens in Davos is, zal spreken.
Daan de Vries
In Duitsland zijn twee mannen gearresteerd op verdenking van het steunen van pro-Russische separatisten in de Oekraïense provincies Donetsk en Loehansk. De verdachten, een Rus en een Duitser, zouden vanaf 2016 drones, medicijnen en andere goederen hebben geleverd aan door Rusland aangestuurde separatisten. De Duitse aanklager heeft de niet-erkende ‘volksrepublieken’ Donetsk en Loehansk aangemerkt als terroristische organisaties.
De Russische verdachte, Soeren A., zou meer dan 14 duizend euro hebben overgemaakt aan de pro-Russische ‘volksrepublieken’ die in 2014 werden uitgeroepen. De andere verdachte, Duitser Falko H., zou zelf naar Oost-Oekraïne zijn gereisd om de goederen aan de militanten te overhandigen. Het tweetal moet morgen voor het eerst voor de Duitse rechter verschijnen.
Na de Russische annexatie van de Krim in februari 2014 namen pro-Russische militanten, heimelijk gesteund door het Russische leger, delen van de provincies Donetsk en Loehansk in. Hoewel Rusland de twee volksrepublieken niet erkende, leverden de Russen vanaf het begin wapensteun. In september 2022, een half jaar na het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne, annexeerde Rusland de Oekraïense provincies Donetsk, Loehansk, Cherson en Zaporizja – al had Rusland geen van die provincies op dat moment geheel in handen.
Daan de Vries
Later vandaag zal de Amerikaanse president Trump spreken met de Oekraïense leider Zelensky. Dat zei Trump althans zojuist, op het podium in Davos. De Amerikaanse president nam ruim een uur het woord en besteedde herhaaldelijk aandacht aan de situatie in Oekraïne. De oorlog omschreef hij als een bloedbad en hij benadrukte dat er zo snel mogelijk een einde aan moet komen.
Ook zei Trump ook meermaals dat hij nog steeds in contact staat met de Russische leider Poetin. Het Kremlin liet eerder vandaag weten dat het niet kwijt wil of de Amerikaanse president in Davos ook met een Russische delegatie zou praten.
Volgens de Amerikaanse gezant Steve Witkoff is het de bedoeling dat hij en Trumps schoonzoon Jared Kushner morgen met Poetin zullen onderhandelen. Volgens de Russische staatspers zal dat gesprek in Moskou plaatsvinden, niet in Davos. Poetin is daar overigens ook niet welkom, zijn gezant Kirill Dmitriev is wel aanwezig.
Maartje Geels
De Amerikaanse gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner reizen morgen naar Moskou voor een ontmoeting met de Russische president Poetin. Dat heeft Witkoff gezegd tegen de Amerikaanse nieuwszender CNBC. Volgens Witkoff vindt het gesprek plaats op initiatief van de Russen. ‘En ik zie dat als een belangrijk statement van hun kant’, zei hij.
Amerikaanse en Russische delegaties pendelen de laatste maanden regelmatig tussen beide landen, voor gesprekken over een einde aan de oorlog in Oekraïne. De ontmoeting van morgen vindt plaats op een moment waarop Rusland veelvuldig de Oekraïense energievoorziening aanvalt. Daardoor zitten miljoenen Oekraïeners de afgelopen weken zonder stroom.
Vorige week meldde het Kremlin al een nieuwe ontmoeting voor te bereiden met Witkoff en Kushner, maar noemde toen nog geen datum. Nu bevestigt het dat er morgen een gesprek zal plaatsvinden met Witkoff. De naam van Kushner werd in de bevestiging niet genoemd.
Kushner sprak gisteren ook al met de Russische gezant Kirill Dmitriev in het Zwitserse Davos. Daar vindt momenteel het World Economic Forum plaats. Het tweetal sprak na afloop van een ‘zeer positief’ en ‘constructief’ gesprek.
Jasper Daams
De inzamelingsactie ‘Warmte uit Polen voor Kyiv’ heeft in minder dan een week tijd bijna 5 miljoen Poolse zloty opgehaald, ongeveer 1,18 miljoen euro. Het initiatief is opgezet door een consortium van Oekraïense en Poolse organisaties. Het geld is bedoeld voor generatoren, slaapzakken en brandstof om de Oekraïense hoofdstad door de winter te helpen.
Aanhoudende Russische aanvallen op de infrastructuur van de Oekraïense hoofdstad brengen duizenden burgers in de vrieskou. Na nieuwe nachtelijke aanvallen zaten vannacht een half miljoen inwoners van Kyiv zonder warmte. Overdag is de temperatuur gemiddeld min 5, ’s nachts daalt het kwik tot minus 15 graden en soms verder. Naast de verwarming is ook de elektriciteit en watervoorziening getroffen.
Het is de zwaarste winter sinds de Russische invasie in 2022 begon. Burgemeester Vitali Klytsjko riep burgers begin januari op de stad tijdelijk te verlaten. 600 duizend van de circa 3 miljoen inwoners hebben daar deze maand gehoor aan gegeven, zei Klytsjko gisteren. Hij baseert zich op telefoondata.
Naast burgerinitiatieven komt er ook structurele hulp van bondgenoten op gang, meldde minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha. Zo zegde Nederland 23 miljoen euro aan steun toe voor gasinkopen en reparaties.
In Polen heeft het succesvolle initiatief een extra symbolische lading. Afgelopen jaar kantelde het sentiment tegen Oekraïners in het buurland. Haatdragende taal tegen vluchtelingen, gevoed door een rechts-nativistische wind in de politiek, nam toe, vooral online. Ook nu zijn er negatieve reacties, schrijft weekblad Polityka. Een post van een bekende Poolse journalist over de kou en lange ijspegels in Kyiv, ontving een golf aan haatcomments.
Daartegenover staan meer dan veertigduizend burgers die de portemonnee trokken voor het initiatief. Het heeft ‘onze verwachtingen overtroffen’, aldus de organisatie. De Poolse betrokkenheid is ‘zeer belangrijk voor ons allemaal’, schreef minister Sybiha. ‘Vooral nu, met de vrieskou en de meedogenloze Russische raketterreur.’
Arnout le Clercq (Correspondent in Warschau)
Door de annexatie-ambities van de VS – en de Europese reactie hierop – zijn de plannen voor een miljardeninvestering in Oekraïne uitgesteld. Dat meldt zakenkrant Financial Times op basis van informatie van functionarissen van verschillende westerse regeringen.
Het gaat om een deal waarbij de VS, Europa en Oekraïne gezamenlijke economische samenwerking aan gaan zodra de huidige oorlog voorbij is. Met de deal zou in totaal zo’n 650 miljard euro geïnvesteerd worden in de Oekraïense economie.
De deal zou op het WEF in Davos worden beklonken, maar de kwestie Groenland, en in mindere mate Trumps plan voor een nieuwe vredesraad, hebben het onderwerp van de agenda geveegd. ‘Niemand is nu in de stemming om een grote deal met Trump aan te kondigen’, zegt een functionaris tegen FT. De deal is nog van tafel en zou later alsnog kunnen worden getekend.
Oekraïne zou eigenlijk het belangrijkste thema zijn op de economische top in Zwitserland. ‘Groenland is niet de belangrijkste kwestie, dat is Oekraïne’, zei Navo-chef Rutte vandaag tegen beter weten in. De Oekraïense president Zelensky blijft weg van de top; gisteren zei hij alleen te komen als er afspraken gemaakt konden worden over Amerikaanse veiligheidsgaranties in Oekraïne.
Dylan van Bekkum
Oekraïne en Rusland hebben beide dodelijke slachtoffers gemeld na een reeks aanvallen. In de Oekraïense stad Zaporizja zijn volgens lokale autoriteiten drie burgers omgekomen bij een Russische aanval. Rusland meldt twee doden in de regio Brjansk na een droneaanval door Oekraïne.
Ook zou in het Russische Belgorod een stafmedewerker van de lokale veiligheidschef om het leven zijn gekomen bij een droneaanval. In de regio Tachtamoekajski zou een Oekraïense droneaanval hebben geleid tot een brand in een apartementencomplex, met acht gewonden tot gevolg. Een dorp moest worden geëvacueerd. Brokstukken van een andere drone leidde volgens hulpdiensten tot een brand op een olieraffinaderij in de Russische regio Krasnodar.
Door de Russische aanval op Zaporizja zitten volgens de lokale gouverneur 1500 huishoudens zonder stroom. Ook de Oekraïense hoofdstad Kyiv kampt na aanvallen met grote problemen in de stroom- en warmtevoorziening. In zijn dagelijkse videotoespraak zei president Volodymyr Zelensky dinsdag dat in Kyiv zeker een miljoen huishoudens geen stroom hebben. Onduidelijk was of hij daarmee doelde op de gelijknamige regio of op de stad Kyiv.
Redactie
Meer dan een miljoen inwoners van de Oekraïense hoofdstad Kyiv zitten zonder stroom na de zware Russische aanvallen. Dat heeft Oekraïens president Volodymyr Zelensky dinsdagavond gezegd.
Zelensky was daarbij kritisch over de luchtafweer. Die zou vooral inzake het neerhalen van Shahed-drones van Iraanse makelij niet doortastend genoeg functioneren.
Het demissionaire kabinet trekt 23 miljoen euro extra uit voor de Oekraïense energievoorziening. Dat heeft staatssecretaris Aukje de Vries (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, VVD) bekendgemaakt tijdens een bezoek aan het land.
Grote delen van Oekraïne kampen de laatste weken met stroomuitval, vanwege voortdurende Russische aanvallen op het Oekraïense energienet. Daardoor zitten miljoenen Oekraïners in het donker en in de kou, tijdens de strengste winter sinds het begin van de oorlog. Op sommige plekken daalt de temperatuur tot 20 graden onder 0. President Zelensky heeft daarom de noodtoestand uitgeroepen in de energiesector.
Het geld dat Oekraïne van Nederland krijgt, wordt gebruikt voor de aankoop van gas in het buitenland, en voor spoedoperaties aan energiecentrales die zijn verwoest door Russische beschietingen en bombardementen. Daarvoor leveren Nederlandse bedrijven onder meer kabels en generatoren. In totaal heeft Nederland voor dit jaar 133 miljoen euro toegezegd om Oekraïne van stroom te voorzien.
Jasper Daams
Zeker 600 duizend mensen hebben Kyiv sinds 9 januari verlaten. Dat zegt burgemeester Vitali Klytsjko tegen persbureau AFP. Diezelfde Klytsjko had inwoners opgeroepen te vertrekken, omdat de Oekraïense hoofdstad kampt met problemen in de stroom- en warmtevoorziening na een grootschalige Russische aanval op het energienet. Voor de oorlog telde de Oekraïense hoofdstad iets minder dan 3 miljoen inwoners.
Terwijl Oekraïne wordt geteisterd door de strengste winter sinds het begin van de oorlog, met temperaturen tot 20 graden onder nul, blijft Rusland de Oekraïense energie-infrastructuur bestoken. Sinds de Russische luchtaanval van eerder deze maand zitten grote delen van het land met een groot tekort aan elektriciteit. In de meeste gebouwen in Kyiv was de verwarming net weer hersteld toen de Russen afgelopen nacht opnieuw toesloegen.
Volgens Klytsjko zitten nog zeker vierduizend panden in de stad zonder stroom. Naast zijn oproep aan inwoners om te vertrekken, probeert Kyiv zich op meer manieren te wapenen tegen de ijzige kou. Zo zijn in het centrum tenten opgezet waar inwoners kunnen opwarmen en hun apparaten kunnen opladen. Ook wordt op sommige momenten de stroom uitgeschakeld om te kunnen voldoen aan de vraag.
Jasper Daams
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant