Meta, het moederbedrijf van Facebook, voert het tempo van zijn miljardeninvesteringen nog eens op, bleek deze week. De vergezichten van Mark Zuckerberg leiden intern tot onrust. Bovendien rijst de vraag hoe hij de mega-investeringen denkt terug te verdienen.
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft over technologie. Speciale aandacht heeft hij voor de opmars van kunstmatige intelligentie.
Onversneden hoongelach valt Mark Zuckerberg ten deel als hij in 2021 de toekomst van internet openbaart. De topman van Facebook toont een selfie vanuit het metaversum, de driedimensionale digitale ontmoetingsplek waar het sociale verkeer grotendeels moet gaan plaatsvinden. Kwestie van een virtualrealitybril opzetten en je zit tegenover virtuele versies van je vrienden.
Onder analisten en beleggers heerst al scepsis. De selfie helpt niet, gezien de doodse blik van Zuckerbergs digitale versie. Het desolate landschap achter hem, opgetrokken uit lompe digitale vlakken, ziet er zo mogelijk nog onnatuurlijker uit. Alle miljardeninvesteringen ten spijt oogt het geheel ‘slechter dan een Wii-game uit 2008’, smaalt techjournalist Kevin Roose van The New York Times.
Twitter bericht wordt geladen...
Laat ze maar lachen, denkt Zuckerberg. Zó overtuigd is de topman van zijn toekomstvisie dat hij zijn bedrijf ernaar vernoemt: Facebook wordt Meta Platforms, kortweg Meta.
Ruim vier jaar later lijkt het erop dat de lachers een punt hadden. Deze maand berichtte The Wall Street Journal dat Meta zijn investeringen in het metaversum heeft teruggeschroefd. Het schrapt 1.500 banen van de betrokken afdeling en trekt onder meer de stekker uit een app die het mogelijk moest maken om te werken in virtual reality. Zuckerbergs oude toekomstvisie moet wijken voor een nieuwe, die draait om kunstmatige intelligentie.
Die koerswijziging onderstreepte hij afgelopen woensdag nog eens bij de presentatie van de jaarcijfers. Voerde Meta zijn totale investeringsuitgaven in 2025 al op tot een ongekende 72 miljard dollar (60 miljard euro), dit jaar verwacht Zuckerberg tussen de 115- en 135 miljard dollar (113 miljard euro) uit te geven. Die stijging zit hem vooral in AI-gerelateerde uitgaven.
De ommezwaai is tekenend voor heel Silicon Valley. Uiteenlopende techbedrijven, van autobouwer Tesla tot webwinkel- en cloudgigant Amazon, investeren miljarden in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Bij investeerders en beleggers heerst groot enthousiasme, maar er zijn ook vragen of al die monsterinvesteringen wel terug te verdienen zijn. Dat geldt zeker voor Meta.
Mark Elliot Zuckerberg (41) is meer dan een CEO. Anders dan bijvoorbeeld de topmannen van Google en Microsoft bezit hij de meerderheid van de aandelen met stemrecht. Zijn wil is wet, en daarmee van directe invloed op het onlineleven van miljarden mensen: naast Facebook bezit Meta onder meer de sociale media Instagram, WhatsApp en Threads.
Hoezeer het Zuckerberg menens is met AI, blijkt uit een pannetje soep. Wanneer hij hoort dat een AI-onderzoeker van concurrent OpenAI ziek thuiszit, brengt hij een zelfgemaakte portie langs, schrijft de Britse zakenkrant Financial Times in een reconstructie over het woelige jaar dat Meta achter de rug heeft. Het is onderdeel van het charmeoffensief waarmee hij schaars AI-toptalent wil overhalen naar Meta over te stappen. Naast pannetjes soep zijn ook welkomstbonussen van vele miljoenen dollars daar onderdeel van.
Er staat dan ook veel op het spel, meent Zuckerberg. Hij zegt ervan overtuigd te zijn dat kunstmatige ‘superintelligentie’ binnen handbereik ligt. Meta moet koste wat het kost vooraan lopen bij die revolutie. Daar horen kolossale investeringen in talent en datacenters bij. Het Hyperion-datacenter dat Meta momenteel bouwt in de Amerikaanse staat Louisiana is het vlaggenschip, met een campus groter dan het centrum van Amsterdam.
‘Als blijkt dat we een paar honderd miljard dollar aan het verkeerde hebben uitgegeven, is dat natuurlijk heel spijtig’, zei Zuckerberg vorig jaar in de podcast Access. ‘Maar ik zou zeggen dat het risico van het omgekeerde groter is.’
De kolossale uitgaven leidden het afgelopen jaar ook tot onrust onder aandeelhouders. Meta heeft diepe zakken – in 2025 maakte het 23 miljard euro winst – maar ook weer niet diep genoeg om alle investeringen zelf op te hoesten. En dus leent het bedrijf geld bij, onder meer van private investeerders met ondoorzichtige constructies.
‘In veel opzichten heeft Meta het tegenovergestelde pad bewandeld als Alphabet (moederbedrijf van Google, red.)’, citeerde het Amerikaanse zakenmedium CNBC eind vorig jaar een analist van KeyBanc Capital Markets. ‘Het begon dit jaar als AI-winnaar en krijgt nu steeds meer vragen over de hoogte van zijn investeringen en het rendement daarop.’
Meta wil niet achterblijven bij de AI-ontwikkelingen van Microsoft en Google, maar is een maatje kleiner, aldus sectoranalist Jan Frederik Slijkerman van ING. Daarom zijn de investeringen verhoudingsgewijs groot. Hoe Meta zijn investeringen wil terugverdienen, is bovendien nog minder concreet dan bij die concurrenten. Zo heeft Microsoft een chatbot met de naam Copilot ingebouwd in zijn digitale werkomgeving Office, waar bedrijven en consumenten en abonnementskosten voor betalen.
‘Meta’s uitgangspunt is niet het meest ideaal’, zegt Slijkerman. ‘Tegelijkertijd komt er nog steeds ongelooflijk veel geld binnen door advertentie-inkomsten. Meta is financieel heel gezond.’ Het laatste kwartaal vielen omzet en winst zelfs hoger uit dan verwacht, wat beleggers weer even geruststelde. Vergeleken met de techsector als geheel, beleefde Meta niettemin een karig beursjaar.
Kunstmatige intelligentie kan Meta’s algoritmen nog vele malen beter maken in het personaliseren van advertenties en socialemediaberichten, spiegelt Zuckerberg zijn aandeelhouders voor. Of, zoals Reijer Passchier het formuleert: Meta wil zijn ‘manipulatiemachine’ aanscherpen om te voorkomen dat Google en Amazon, andere grote adverteerders, het bedrijf voorbijstreven op gebied van personalisering.
De hoogleraar digitalisering en de democratische rechtsstaat (Open Universiteit) en universitair docent staats- en bestuursrecht (Universiteit Leiden) volgt de AI-hausse met scepsis. ‘Meta en andere techbedrijven hebben sterk het gevoel dat ze in een ‘winner takes all’-dynamiek zitten. Om maar niet achter te blijven, zijn ze bereid om op enorme schaal energieslurpende datacenters te bouwen en schenden ze op grote schaal copyright. Om AI te ontwikkelen, mogen ze in hun filosofie best wat schade berokkenen: move fast and break things is niet voor niets een gevleugelde uitspraak van Mark Zuckerberg.’
De laatste tijd is Passchiers vertrouwen in Zuckerbergs goede bedoelingen niet gegroeid. Hij verwijst naar zijn draai toen Donald Trump werd herkozen als Amerikaanse president. Sindsdien is er weer veel meer haatdragend taalgebruik op Facebook en Instagram toegestaan.
Meta heeft nog wel een inhaalslag te maken. Zijn zelfontwikkelde taalmodel, Llama, loopt achter op de concurrentie. In plaats van hierop voort te borduren, is het bedrijf begonnen met de ontwikkeling van volstrekt nieuwe taal- en beeldmodellen, rapporteerde The Wall Street Journal in december. Dat gebeurt respectievelijk onder de codenamen ‘Avocado’ en ‘Mango’.
Het leidt tot grilligheid achter de schermen, beschrijft de Financial Times in zijn reconstructie. Het belangrijkste AI-team werd het afgelopen jaar herhaaldelijk organisatorisch overhoop gehaald. Sinds de zomer staat de 29-jarige Alexandr Wang, een succesvolle AI-ondernemer en miljardair, aan het roer. Dat leidt tot frictie: Wang zou de neiging tot micromanagement van Zuckerberg verstikkend vinden.
Intern zouden bovendien klachten klinken over rommeligheid door de constante veranderingen in functies en AI-producten die te gehaast worden uitgebracht. ‘2026 kan het jaar zijn waarin Zuckerbergs visie van AI werkelijkheid begint te worden’, concludeert de Britse zakenkrant. ‘Of onder druk uiteenspat.’
Ondertussen schetst Zuckerberg alweer een nieuw vergezicht, misschien nog wel ambitieuzer dan het metaversum: de ontwikkeling van ‘personal superintelligence’. Een digitaal hulpje met schier grenzeloze kennis dat gebruikers creatiever, attenter, op elk front beter moet maken.
Een bericht gedeeld door Mark Zuckerberg (@zuck)
Minder eenzaam, bovendien: in april zei hij in de Dwarkesh Podcast dat de gemiddelde Amerikaan ‘slechts’ drie of vier goede vrienden zou hebben. Vriendschappelijke AI-chatbots kunnen volgens hem een goede aanvulling zijn.
Daarbij ziet hij nog altijd een hoofdrol voor brillen, zij het niet meer de logge virtualrealitybrillen die je naar een andere, digitale wereld verplaatsen. Zuckerberg heeft zijn zinnen gezet op zogeheten augmentedrealitybrillen. Die kijken en luisteren mee in de echte wereld, waardoor het superintelligente hulpje direct kan inspelen op wat er gebeurt door teksten op brillenglazen projecteren. Hoe de hoofdrolspeler uit de film Goodfellas ook alweer heet, waar je zelf die trui kunt bestellen, dat de vriend voor je neus morgen jarig is.
De presentatie van zo’n bril in samenwerking met het merk Ray-Ban, afgelopen september, liep overigens weinig soepel. Het lukte Zuckerberg niet eens om er een videogesprek met een collega mee te starten, volgens hem de schuld van een slechte wifi-verbinding.
De toekomstplannen van Meta, dat toch al niet bekendstaat als erg privacyvriendelijk, leveren weer tal van nieuwe privacygevaren op, aldus Passchier. Zeker een slimme bril die meekijkt en zo data vergaart in de openbare ruimte. ‘We moeten oppassen met het toestaan van dit soort producten als we vooraf al concluderen dat ze niet aan de privacynormen voldoen. Als ondernemers al begonnen zijn er verdienmodellen op te baseren en consumenten ze massaal gebruiken, wordt het moeilijk ze weer af te pakken.’
Of Zuckerberg werkelijk gelooft dat ‘superintelligentie’ binnen handbereik ligt? ‘Hij lijkt dat te geloven’, zegt Passchier. ‘Maar het komt hem financieel natuurlijk ook heel goed uit om investeerders dat verhaal voor te houden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant