Rusland valt de hele winter doelbewust energiecentrales aan in Oekraïne, vooral rond Kyiv. Daardoor verkleumen Oekraïners massaal in hun woningen. NU.nl sprak drie jonge Oekraïners die ondanks de vrieskou en inslaande drones doorgaan met leven. "Mensen wonen als daklozen in hun huis."
5 graden in de woonkamer. Dat is de temperatuur in Kyiv voor wie geen gasaansluiting heeft.
De dertigjarige Anastasiia Mykytiuk vluchtte aan het begin van de oorlog naar Nederland, maar keerde vijf maanden geleden terug "uit liefde voor haar land". Ze fotografeert Oekraïners in oorlogstijd en werkt voor het leger, waar ze gewonde soldaten helpt te rehabiliteren.
Mykytiuk heeft twee vrienden in huis genomen. In hun huizen was de kou niet meer te doen. Op TikTok zag ze video's van oude appartementen waarin ijs hangt. "De Russen vallen aan als het koud is. Dit weekend is het -14 graden."
Iedereen in de hoofdstad haast zich bij de dagelijkse paar uur stroom. Water koken, warm douchen, telefoons opladen en achterstallig werk inhalen. De 27-jarige Kseniia Sarhan heeft vrienden van wie de kat al dagen onder de dekens ligt. Zelf springt ze meteen onder de douche zodra er stroom is, want "elke seconde kan te laat zijn".
Rusland grijpt de koudste winter sinds het begin van de oorlog aan als wapen. Het vernietigt op grote schaal de Oekraïense energie-infrastructuur, en vooral die van Kyiv. Geen elektriciteit betekent voor veel mensen bittere kou. Zeker 600.000 van de ongeveer 3,6 miljoen inwoners hebben de hoofdstad sinds 9 januari daarom verlaten.
Begin vrijdagmiddag beloofde Rusland Kyiv niet aan te vallen tot na het weekend. Daarmee zou het Kremlin een beter gespreksklimaat willen creëren. Mykytiuk reageerde nuchter op de belofte. "We zullen zien, Rusland houdt zich niet altijd aan zijn afspraken." Een paar uur later vielen de Russen Oekraïense spoorwegen aan.
De 27-jarige Nataliia Borysenko woont in Lviv, de westelijke stad waarvan de infrastructuurvoorzieningen begin januari werd getroffen door een ballistische raket. Daar merkte ze gelukkig weinig van.
Borysenko komt oorspronkelijk uit Kharkiv, een stad dicht bij de Russische grens. Het is een uitvalsbasis voor het Oekraïense leger en heeft daarom goede energievoorzieningen. Ze heeft jeugdvrienden die vanuit Kyiv terugkeren naar hun geboortestad vanwege de kou.
Het grootste deel van Oekraïne zit op stroomrantsoen. In Lviv hoort iedereen een dag van tevoren welke wijk op welk tijdstip even zonder elektriciteit zit. Het gaat slechts om een paar uur, zoals van 5.00 tot 10.00 uur, vertelt Borysenko over de telefoon.
Het is niet zo erg als in Kyiv, waar Borysenko's vriendin Sarhan woont. Zij beantwoordt vragen van NU.nl over WhatsApp. De spaarzame energie die ze heeft, gebruikt ze liever voor haar werk.
Sarhan woont ten oosten van de rivier Dnieper, die Kyiv in tweeën splijt. Dat stadsgedeelte is rijker en ze vermoedt dat het betere stroomnetten heeft.
Aan de andere kant zijn de tekorten groter, mensen proberen van alles om op te warmen. "Bij de buren van een familielid ontplofte een gascilinder in hun appartement."
Mykytiuk en Sarhan zien dagelijks hoe iedereen elkaar te hulp schiet. In restaurants en koffietentjes mag je eten opwarmen, water koken en het internet gebruiken. Buiten worden vuurtjes gestookt voor dezelfde doeleinden. Mykytiuk sprak haar buren eerst nooit, maar leerde ze kennen bij "dat soort barbecues".
Sarhan ziet groepen die buiten feesten geven met eten en een kampvuur. Samen zijn en dansen helpt je opwarmen en is beter dan alleen thuiszitten, vertelt ze.
Die open vuren moeten 's nachts wel uit, legt Mykytiuk uit. "Vuur trekt drones aan. Je wordt sneller gezien als doelwit." 's Nachts is de stad aardedonker. Hier en daar brandt binnen een lampje, vaak gedimd door dikke gordijnen.
Mykytiuk stuurt een TikTok-filmpje door. Oekraïners delen online creatieve oplossingen om warm te blijven. Bij een van die geïmproviseerde verwarmingen leg je iets brandbaars onder een horizontale metalen buis. De lucht in de pijp warmt vervolgens op. Het kan zelfs op je wasrek, zoals te zien op onderstaande foto. "Het ziet er behoorlijk indrukwekkend uit", zegt Mykytiuk.
De problemen in Kyiv verergeren elkaar. Als bedrijven worden verwoest, zit je zonder baan. De helft van alle trolleybussen en trams staat stil, waardoor je moeilijk op je werk komt. Thuiswerken lukt niet zonder stroom, als je je al kunt concentreren door de stress.
Daarbovenop komt de aanhoudende angst waarmee inwoners opstaan en naar bed gaan. Dagelijks vliegen Russische drones de stad in. "Russische roulette, ken je dat?", zegt Mykytiuk. "Als je het luchtalarm hoort, hoop je dat jij niet wordt geraakt. Vaak genoeg schrik ik in de nacht wakker als ik ze hoor langsvliegen."
Mykytiuk stelt dat een mens in oorlogstijd in overlevingsmodus gaat. "Ik heb een paar keer meegemaakt dat een bom dicht bij mij ontplofte, maar je went eraan. Je hebt minder gevoelens. Je voelt geen blijdschap, geen verdriet. Je lichaam schakelt het uit om te overleven."
Sarhan is blij voor de mensen die Kyiv hebben verlaten en raadt het zelfs aan. Zelf twijfelt ze. In Kyiv heeft ze haar thuis, familie en vrienden. Maar de mentale impact vreet aan haar. Ze heeft net als veel vrienden paniekaanvallen en depressies. Ze is al meerdere vrienden verloren en kan het mentaal niet meer aan. "Ja, we zijn zeker helden. Maar echte helden zijn meestal vanbinnen dood."
Source: Nu.nl algemeen