Nu Israël ook het lichaam van de laatste gijzelaar terug heeft, is fase één van het vredesplan voor Gaza afgerond. Maar waar te beginnen met fase twee? De enige zekerheid is dat Israël het niet meer alleen voor het zeggen heeft. En dat biedt perspectief.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Opmerkelijk bericht donderdag. Het Israëlische leger (IDF) geeft toe dat sinds 7 oktober 2023 in de Gazastrook circa 71 duizend doden zijn gevallen, rechtstreeks als gevolg van het oorlogsgeweld. Dat aantal komt bijna naadloos overeen met de schatting van de gezondheidsautoriteiten in Gaza.
Schrale genoegdoening voor al degenen die het Palestijnse dodental steeds serieus genoeg hebben genomen om te publiceren (met bronvermelding), en er dan van werden beschuldigd spreekbuis te zijn van Hamas. Met daarbij de impliciete suggestie dat het aantal slachtoffers waarschijnlijk aanzienlijk lager was.
Dat was het dus niet. Sterker, de IDF erkent bovendien dat de lichamen die nog onder het puin liggen niet meegeteld zijn, net als al degenen die zijn overleden aan indirecte gevolgen van het oorlogsgeweld, zoals ziekten en gebrek aan medische zorg.
Met een beetje goede wil zou het, samen met de uitruil afgelopen week van de laatste stoffelijke resten (één Israëlische gijzelaar en vijftien Palestijnse doden), gezien kunnen worden als afronding van de eerste fase van het vredesplan voor Gaza: de partijen zijn het in ieder geval eens over dát deel van de waarheid.
En vervolgens verzoening, zou de Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu – de architect van het concept ‘waarheid & verzoening’ – dan hebben gezegd, maar in het van wrok en rancune vergeven Israëlisch-Palestijnse conflict is dat voorlopig een brug te ver. Eerst maar eens zien hoe het zal verlopen met de tweede fase van het Gazaplan, die donderdag volgens de Amerikaanse gezant Steve Witkoff is begonnen.
‘We kondigen de lancering aan van het volgende deel van het 20-puntenplan van de president, waarbij we overgaan van een wapenstilstand naar demilitarisatie, technocratisch bestuur en wederopbouw’, aldus Witkoffs beknopte samenvatting van fase twee van het plan dat eind september werd gepresenteerd door de Amerikaanse president Donald Trump en twee maanden later van een VN-stempel werd voorzien door de Veiligheidsraad.
Problemen genoeg. Israël doet er alles aan te vertragen en acht zich daarin gesterkt door de eis dat Hamas ontwapent. Er kan geen sprake zijn van terugtrekking van de IDF, zo is in feite de Israëlische houding, tot ook het allerlaatste pistool is ingeleverd en het allerlaatste stukje tunnel is volgestort met cement.
Hamas van zijn kant speelt een dubbelzinnig spel. Het zegt onder voorwaarden te willen meewerken aan ontwapening, maar meent ook wapens achter de hand te moeten houden voor zelfbescherming. De Internationale Stabilisatiemacht (ISF) intussen is nog in geen velden of wegen te bekennen en bij vrijwel alle andere punten van Trumps plan kunnen in de kantlijn opmerkingen met vraagtekens worden gekrabbeld. Hoe? Wie? Wanneer? Waarmee?
Toch is het mogelijk om met een iets optimistischer oog naar het hele proces te kijken. De dwingende bemoeienis van Trump, de samenstelling van zijn Vredesraad, de hernieuwde betrokkenheid van de VN en het Frans-Saoedisch initiatief van juli in New York voor een tweestatenoplossing, hebben gezorgd voor een internationalisering van het Israëlisch-Palestijns conflict. Dat biedt, na decennia van stilstand en feitelijke achteruitgang (de voortgaande kolonisering van de Westelijke Jordaanoever) kansen.
Tot nu toe betrof het een conflict tussen twee partijen: het oppermachtige, altijd automatisch door de VS afgeschermde Israël tegenover het machteloze, verdeelde Palestijnse kamp. De VN stonden erbij en keken ernaar. Tot veel meer dan af en toe een oproep tot onderhandelen of een juridische streep in het zand trekken was de volkerenorganisatie niet in staat.
Nu echter moet de Israëlische premier Benjamin Netanyahu accepteren dat partijen die altijd buitenstaander waren, gaan meepraten en -beslissen over kwesties die hij tot nu op eigen houtje kon afhandelen, of in een-tweetjes met het Witte Huis. Vreemde ogen dwingen. Zeker als de ISF eenmaal aan het werk gaat, zal hij niet langer eenzijdig kunnen bepalen wat er met Gaza gebeurt.
‘Zowel Israël als de Palestijnen zijn verontrust door de internationalisering van het conflict’, schrijft Yohanan Tzoreff van het Israëlische Institute for National Security Studies in een analyse. De Palestijnen omdat ze bang zijn voor neokolonialisme, de Israëliërs omdat het hun de mogelijkheid ontneemt zelfstandig in hun veiligheid te voorzien en omdat het hen verplicht ‘rekening te houden met de standpunten van instanties die voorheen geen rol speelden’.
Je zou kunnen zeggen: door in te stemmen met het plan van Trump heeft Netanyahu een paard van Troje binnengehaald. Toen de houten deur openging sprongen niet alleen Tony Blair en Jared Kushner naar buiten, maar ook voormalig VN-gezanten Sigrid Kaag en Nickolay Mladenov, naast leiders van landen als Egypte, Saoedi-Arabië, Pakistan en nota bene Turkije en Qatar.
Aangenomen mag worden dat die allemaal niet voor Piet Snot in de Vredesraad en de diverse subraden zitting hebben genomen. Zij zullen willen toezien op een menswaardige toekomst voor de Gazanen, en uiteindelijk een menswaardige toekomst en zelfbeschikking voor het hele Palestijnse volk. Ook dat staat immers zwart op wit, in het plan van Trump zowel als in VN-resolutie 2803, hoe vaak Netanyahu ook zegt dat een Palestijnse staat er nooit zal komen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant