Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
Het dodental van meerdere Israëlische aanvallen in Gaza vandaag is opgelopen tot zeker 28, zeggen autoriteiten in het gebied. Daarmee gaat het om een van de dodelijkste dagen in Gaza sinds er officieel een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas van kracht werd in oktober.
Bij een aanval op een politiebureau in Sheikh Radwan in Gaza-Stad zouden alleen al dertien doden zijn gevallen. Bij een kamp voor ontheemden in het zuidelijke Khan Younis werd een tent geraakt. Daarbij kwamen volgens Hamas zes kinderen om. Hamas spreekt van een schending van het staakt-het-vuren.
Volgens Israël zijn de aanvallen juist een reactie op een schending van het staakt-het-vuren door Hamas. Acht militanten zouden vrijdag in Rafah uit een tunnel tevoorschijn zijn gekomen. Israël zegt daarom zaterdag meerdere commandanten van Hamas en de aan Hamas gelieerde beweging Palestijnse Islamitische Jihad te hebben bestookt, naast wapenopslagen.
Joram Bolle
Bij een onbekend aantal Israëlische luchtaanvallen op verschillende delen van de Gazastrook zijn zeker twaalf doden gevallen. Dat melden medewerkers van lokale ziekenhuizen. Het gaat om een van de hoogste dodenaantallen sinds Israël en Hamas in oktober een staakt-het-vuren overeenkwamen. Israël heeft de aanvallen nog niet bevestigd.
Persbureau AP meldt dat de aanvallen plaatsvonden in de noordelijke en zuidelijke delen van Gaza. In Gaza-Stad zou een appartement zijn getroffen en in Khan Younis een tent. Onder de slachtoffers zouden twee vrouwen en zes kinderen zijn.
Vorige week doodde Israël ook nog 11 Gazanen, onder wie drie journalisten. Volgens Israël bestuurden zij een drone die 'gelieerd was aan Hamas', maar de vakbond The Palestinian Journalists Syndicate stelt dat de journalisten de drone gebruikten om beelden te maken van het leven van Palestijnen in tentenkampen.
Yassin Boutayeb
Nieuw-Zeeland heeft vrijdag de uitnodiging van de Amerikaanse president Donald Trump om deel te nemen aan zijn zogenoemde Vredesraad afgewezen. Heel wat Europese landen, waaronder ook Nederland, plaatsten al serieuze vraagtekens bij de Vredesraad.
'Nieuw-Zeeland zal niet deelnemen aan de raad in zijn huidige vorm, maar blijft de situatie volgen', verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Winston Peters. Volgens de minister kan zijn land 'geen significante toegevoegde waarde' bieden. De Nieuw-Zeelandse regering herhaalde haar betrokkenheid bij de Verenigde Naties (VN).
De Vredesraad was oorspronkelijk bedoeld om toe te zien op de uitvoering van het vredesakkoord voor Gaza, maar uit het handvest blijkt dat het orgaan zich ook een mandaat voor andere conflicten in de wereld wil toe-eigenen. Vele Europese leiders vrezen dan ook dat Trump aast op een alternatief voor de VN.
Belga
Israël heeft de lichamen van vijftien Palestijnen overgedragen aan Gaza als laatste onderdeel van de ruilovereenkomst met Hamas. Het Rode Kruis begeleidde de overdracht aan het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid, nadat Israël eerder deze week de stoffelijke resten van Ran Gvili, de laatste Israëlische gijzelaar, had teruggevonden. Zeker 250 graven werden opengebroken om hem te vinden.
Daarmee komt een einde aan de maandenlange uitwisselingen van gijzelaars en lichamen. Direct na de start van het staakt-het-vuren op 10 oktober liet Hamas de laatste twintig levende gijzelaars vrij. In ruil liet Israël ongeveer tweeduizend Palestijnse gevangenen gaan. Daarnaast droeg Hamas de maanden daarna de lichamen van 28 overleden gijzelaars over. Voor elke Israëlische dode gijzelaar gaf Israël vijftien lichamen van dode Palestijnen terug, waarvan vandaag de laatste vijftien zijn overhandigd.
Met deze laatste uitwisseling zijn de voorwaarden vervuld voor de volgende fase van het vredesakkoord. In die tweede fase voorziet de overeenkomst in een politieke overgang in Gaza, te beginnen met een comité van vijftien Palestijnen dat verantwoordelijk wordt voor het dagelijks bestuur van de Gazastrook. Daarnaast is er een internationale Vredesraad opgericht door de VS, die volgens president Trump toezicht zal houden op het Palestijnse overgangsbestuur.
Hoewel nu alle Israëlische gijzelaars, levend en dood, zijn teruggekeerd, geldt dit zeker niet voor de Palestijnen. Zo zitten er nog duizenden Palestijnen in Israëlische gevangenissen, volgens mensenrechtenorganisaties vaak zonder aanklacht of proces. Een rapport van de VN van juli 2024 meldde dat Israël toen ongeveer 9.400 Palestijnen als ‘veiligheidsgevangenen’ hield, veelal zonder opgegeven reden, in faciliteiten waar zij werden mishandeld en slachtoffer werden van seksueel geweld. Ook worden er in Israël nog honderden lichamen bijgehouden van Palestijnen die na 7 oktober 2023 zijn gedood.
Uma Kagenaar
Het Israëlische leger heeft voor het eerst bevestigd dat sinds het begin van de oorlog met Hamas zo’n zeventigduizend Palestijnen zijn gedood. Dat meldt The Jerusalem Post. Wel weerspreekt het leger het aantal burgerdoden dat de VN aanhouden, en beweert het in tegenstelling tot internationale organisaties dat in Gaza geen gezonde mensen zijn gestorven aan hongersnood.
Sinds 7 oktober 2023 houdt het Gazaanse ministerie van Gezondheid het aantal gedode Palestijnen bij. In november vorig jaar meldde het ministerie dat in ruim twee jaar tijd meer dan zeventigduizend Palestijnen werden gedood. De cijfers, die ook worden onderschreven door gezaghebbende internationale organisaties, werden tot nu toe nooit bevestigd door het Israëlische leger.
Israël plaatst wel een aantal kanttekeningen bij de cijfers. Het beweert dat 25 duizend doden lid waren bij Hamas. Daarvoor levert het geen bewijs. In de cijfers van het Gazaanse ministerie van Gezondheid wordt geen onderscheid gemaakt tussen burgers en militanten. Ook stelt het leger dat in de eerste maanden van 2024 veel Palestijnen zijn gedood door raketten van Hamas die hun doel misten, en bij executies die de militante beweging tijdens de oorlog uitvoerde.
Ook noemt Israël eerdere schattingen over het aantal doden als gevolg van hongersnood onbetrouwbaar. Volgens die schattingen zouden 450 mensen op die manier zijn gestorven. Het leger zegt dat dit niet gaat om gezonde Palestijnen, maar om mensen die al voor de oorlog ziek waren.
Wel geeft het leger toe dat afgelopen zomer een tekort aan voedsel was in Gaza, maar voegt toe dat het genoeg hulpgoederen heeft binnengelaten om een hongersnood te voorkomen.Onder andere een rapport van deskundigen van de aan de VN gelieerde organisatie IPC weerspreekt dat.
Israël brengt naar verwachting in maart officiële cijfers naar buiten, voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.
Jasper Daams
De wederopbouw van de Gazastrook zal pas plaatsvinden als het gebied is gedemilitariseerd en Hamas-tunnels zijn vernietigd. Dat verklaarde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die op een persconferentie ook duidelijk maakte geen Palestijnse staat te zullen toestaan in het kustgebied. Israël houdt volgens de rechtse leider op veiligheidsgebied de controle over Gaza.
De verklaring van Netanyahu volgde op de terugkeer van het lichaam van de laatste gijzelaar uit Gaza. ‘Nu richten we ons op het voltooien van de twee resterende taken: het ontwapenen van Hamas en het demilitariseren van Gaza van wapens en tunnels’, aldus de premier. ‘Dat zal goedschiks of kwaadschiks gebeuren. Maar hoe dan ook, het zal gebeuren.’
Netanyahu had het ook over de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. ‘Als Iran de ernstige fout maakt om Israël aan te vallen, zullen we reageren met een kracht die Iran nog nooit heeft gezien.’
President Donald Trump zei dinsdag dat de Verenigde Staten Irak ‘niet langer zullen steunen’ als Nouri al-Maliki de volgende premier van het land wordt. ‘Ik hoor dat het geweldige land Irak een zeer slechte beslissing overweegt door Nouri al-Maliki opnieuw aan te stellen als premier’, schreef Trump dinsdag in een bericht op Truth Social. ‘De laatste keer dat Maliki aan de macht was, verzonk het land in armoede en totale chaos. Dat mag niet opnieuw gebeuren.’
‘Vanwege zijn krankzinnige beleid en ideologieën zullen de Verenigde Staten van Amerika, als hij wordt gekozen, Irak niet langer helpen’, vervolgt hij. ‘Als wij daar niet zijn om te helpen, heeft Irak NUL kans op succes, welvaart of vrijheid. MAKE IRAQ GREAT AGAIN!’
Het Coördinatiekader — een alliantie van door sjiieten geleide partijen — nomineerde Maliki zaterdag als hun kandidaat voor het premierschap en wees daarbij op zijn ‘politieke en bestuurlijke ervaring en zijn rol in het besturen van de staat’.
Maliki was premier van 2006 tot 2014 en leidde de regering door de turbulente periode die volgde op de door de VS geleide invasie waarbij de Iraakse leider Saddam Hoessein werd afgezet. Malaki leefde een tijd in ballingschap in Iran. De politicus wordt gezien als iemand die nauwe banden heeft met het regime in Teheran en dat lijkt de VS zorgen te baren.
Peter van Ammelrooy
Lees terug: Optimisme in Irak, maar niet bij de stembus – woede lijkt te zijn omgeslagen in apathie.
In de Gazastrook wachten momenteel zo'n 20 duizend zieke Palestijnen tot ze naar Egypte kunnen vertrekken voor een medische behandeling. Dat hebben de door Hamas gecontroleerde gezondheidsautoriteiten van Gaza dinsdag gezegd.
Het wachten is op de heropening van de grensovergang bij Rafah, die door het Israëlische leger dicht werd gehouden omdat Hamas het stoffelijk overschot van een Israëlische gijzelaar nog niet had teruggegeven. Gisteren werd bekend dat het lichaam van de vermoorde Israëlische politieagent Ran Gvili was teruggevonden en naar Israël is overgebracht. Daarmee is een belangrijke voorwaarde voor de heropening van de grensovergang bij Rafah vervuld.
Israël heeft nog niet gezegd wanneer de grenspost bij Rafah weer wordt opengesteld.
Van de 20 duizend Palestijnen die wachten op een medische behandeling in Egypte zijn er 440 die er zeer slecht aan toe zijn. Verder staan op de urgentielijst zo’n 4.000 kankerpatiënten en 4.500 zieke kinderen.
Peter van Ammelrooy
Hamas wil zijn politiemacht van grofweg 10 duizend agenten deel laten uitmaken van het nieuwe bestuur in de Gazastrook. Dat meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. De militante beweging heeft toegezegd de macht in Gaza over te dragen aan een door de Verenigde Staten gesteund, apolitiek Palestijns comité. Er bestaat nog veel onduidelijkheid over hoe dat precies moet gebeuren en wanneer Hamas de wapens neerlegt, zoals afgesproken in het akkoord over een staakt-het-vuren.
In een brief die is ingezien door Reuters roept Hamas de 40 duizend ambtenaren en agenten in zijn dienst op mee te werken met het nieuwe Palestijnse bestuur. Hamas, dat heeft beloofd mee te werken met de machtsoverdracht, schrijft zich ervoor hard te maken dat zij kunnen aanblijven. Of Israël daarmee zou instemmen, is zeer de vraag. Israël heeft iedere rol van Hamas in het toekomstig bestuur van Gaza steevast als rode lijn gepresenteerd.
Intussen vinden er ook gesprekken plaats over de ontwapening van Hamas, onderdeel van het 20-puntenplan van afgelopen oktober. De VS heeft volgens Israëlische media een plan voorgelegd waarin Hamas zijn zware wapentuig als raketten onmiddellijk inlevert. Eigen wapens van Hamas-strijders zouden daarna geleidelijk kunnen overhandigen, in ruil voor een vorm van amnestie of vrijgeleide uit Gaza.
De kwestie van ontwapening wordt echter bemoeilijkt door de discussie over de stichting van een onafhankelijke Palestijnse staat. Voor Hamas zijn die twee elementen van het 20-puntenplan onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Israëlische regering van Benjamin Netanyahu heeft echter steevast herhaald dat een Palestijnse staat er nooit zal komen.
Thom Canters
De stoffelijke resten van Ran Gvili, de laatste Israëlische gijzelaar in Gaza, zijn gevonden. Het Israëlische leger meldt op sociale media dat het heeft kunnen vaststellen dat de resten Gvili betreffen. Ze worden naar Israël teruggebracht voor een begrafenis. Daarmee is een belangrijk onderdeel uit de eerste fase van het akkoord tussen Israël en Hamas volbracht.
Als onderdeel van het staakt-het-vuren dat de twee strijdende partijen afgelopen oktober sloten, beloofde Hamas alle gijzelaars, zowel de levende als de dode, terug te brengen naar Israël. Dat het zo lang duurde om dat waar te maken, kwam naar eigen zeggen doordat het moeilijk bleek om alle lichamen terug te vinden in het door oorlog verwoeste gebied.
Israël heeft Hamas evenwel meermaals beschuldigd van het schenden van de afspraken uit het akkoord. Om die reden weigerde het tot nu toe de zuidelijke grensovergang bij Rafah op te stellen, eveneens een onderdeel van de deal. Zondag liet premier Benjamin Netanyahu weten dat Israël de zuidelijke grensovergang bij Rafah pas zou openstellen als de zoektocht naar Gvili was voltooid.
Nu die met succes is afgerond, zal de grensovergang volgens Israël ergens in de komende dagen opengaan. Dat betekent dat gevluchte Palestijnen weer terug zouden kunnen keren en mensen voor bijvoorbeeld medische hulp het gebied zouden kunnen verlaten.
Als onderdeel van de tweede fase van het akkoord moet het Israëlische leger zich verder terugtrekken uit Gaza. Het leger zou echter de controle willen houden over de grensovergang bij Rafah, die het sinds mei 2024 in handen heeft. Het bepaalt daarmee ook welke humanitaire hulp Gaza binnen komt. Internationale hulporganisaties hebben Israël opgeroepen meer te doen om hulp toe te laten aan Gaza, onder meer door de grensovergang volledig open te stellen en meer hulpkonvooien toe te laten.
Thom Canters
Het Israëlische leger bereidt zich voor op Iraanse raket-en droneaanvallen als de Amerikaanse president Donald Trump alsnog overgaat tot militaire actie tegen Teheran vanwege het zo bloedig neerslaan van de straatprotesten. Dit heeft de commandant van het noordelijk commando van het Israëlische leger, generaal-majoor Rafi Milo, gezegd.
Sinds Trump vorige week waarschuwde dat ‘een armada onderweg’ is richting Iran, zijn de speculaties toegenomen dat een Amerikaanse militaire aanval nabij is. In het weekeinde bezocht Amerika’s hoogste militair in de regio, admiraal Brad Cooper, Israël. De commandant van Central Command, dat alle Amerikaanse militairen in het Midden-Oosten overziet, sprak onder andere met de Israëlische chef-staf Eyal Zamir.
De VS hebben onder andere het vliegdekschip USS Abraham Lincoln, dat in Azië was, richting Iran gestuurd. Het zou nu in de Indische Oceaan zijn. ‘Wij weten niet waar dit naartoe gaat’, aldus Milo tegen de Israëlische omroep Channel 12. ‘Wij zien de troepenopbouw die de Amerikanen uitvoeren, zowel in de Perzische Golf als in het hele Midden-Oosten. Wij zijn voorbereid en staan paraat’, aldus Milo. ‘Wij begrijpen, als de VS besluiten Iran aan te vallen, dat dit gevolgen kan hebben voor Israël, waarbij een deel van de Iraanse reactie mogelijk ook hier terechtkomt.’
De Israëlische commandant waarschuwde Teheran voor een ‘offensieve reactie’ van Israël mocht Iran tot de aanval overgaan. Israël werd vorig jaar juni met honderden Iraanse raketten en drones bestookt tijdens de twaalfdaagse oorlog tussen beide landen.
Stieven Ramdharie
Israël zal de grensovergang bij Rafah tussen de Gazastrook en Egypte pas weer openstellen als de zoektocht naar het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar is voltooid. Dat meldde het kantoor van premier Benjamin Netanyahu zondagavond laat.
De heropening van de grenspost is onderdeel van het plan voor de wapenstilstand tussen Israël en Hamas uit oktober, maar Israël stelde de voorwaarde dat alle levende gijzelaars die door Hamas werden vastgehouden terug zouden keren, en dat de militante organisatie een uiterste inspanning zou leveren om de lichamen van overleden gijzelaars te lokaliseren en over te brengen.
Het lichaam van één gijzelaar, Ran Gvili, is nog niet terecht. Zondag zochten Israëlische strijdkrachten op een begraafplaats in het noorden van Gaza. In het statement wordt gesproken over een actie waarbij alle informatie wordt uitgeput die kan leiden naar het lichaam van Gvili. Als de operatie is voltooid, zal de grenspost worden geopend, aldus het kantoor van Netanyahu.
ANP
Nederland gaat geen deel uitmaken van de Vredesraad die de Amerikaanse president Donald Trump heeft opgericht. Dat zei demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) bij het tv-programma Café Kockelmann.
De Vredesraad is aanvankelijk bedoeld om toe te zien op vrede in Gaza, maar het lijkt Trump inmiddels om meer te doen. Critici vrezen dat hij een aanzet wil geven tot een parallelle Verenigde Naties. Trump heeft zo’n zestig landen uitgenodigd lid te worden van de raad.
De meeste Europese landen, zoals Duitsland, het VK, Frankrijk, Italië en Spanje, hebben bedankt. Van de EU-landen hebben onder meer Hongarije en Bulgarije toegezegd.
Dylan van Bekkum
KLM mijdt voorlopig meerdere luchtruimen in het Midden-Oosten. Zo wordt niet meer over Iran, Irak en Israël gevlogen en niet over diverse Golfstaten. Dat betekent ook dat er tot nader order niet meer wordt gevlogen naar de bestemmingen Dubai, Riyadh, Dammam en Tel Aviv.
De maatschappij zegt de stap te nemen uit voorzorg. Waarom KLM de luchtruimen precies mijdt, is niet naar buiten gebracht. Over dit soort beslissingen heeft KLM doorgaans ook contact met Nederlandse autoriteiten. ‘Elke dag maken we inschattingen of het veilig is, nu hebben we besloten dat dit niet het geval is’, zegt een woordvoerder tegen persbureau ANP.
Ook Air France en British Airways hebben vrijdag vluchten naar Dubai geschrapt, maar de luchtruimen zijn niet gesloten. Zo vliegt Emirates nog wel op de eigen thuisbasis in de Verenigde Arabische Emiraten.
Redactie
Israël zou erop uit zijn minder Palestijnen in de Gazastrook te laten verblijven dan er nu zijn. Door strikte grenscontroles wil het land zich ervan verzekeren dat er minder mensen Gaza binnenkomen dan Gaza verlaten. Dat meldt persbureau Reuters op basis van drie anonieme ingewijden.
Volgende week opent de grensovergang in Rafah weer. De overgang met Egypte, in het zuiden, is voor het overgrote merendeel van de twee miljoen Gazanen de enige manier om de Gazastrook te verlaten. De opening van de grensovergang is onderdeel van de tweede fase van het bestand.
In die tweede fase wordt van het Israëlische leger verwacht dat het zich verder terugtrekt uit de Gazastrook, maar volgens Reuters wil het leger de controle houden op de grensovergang bij Rafah. Israël heeft de overgang al sinds 2024 onder controle en bepaalt daarmee ook welke humanitaire hulp Gaza in komt.
Het is nog onduidelijk hoe Israël wil bewerkstelligen dat er minder mensen de strook binnen komen dan dat er vertrekken. Ook de ratio of het einddoel is onbekend. In de tweede fase moeten ook functionarissen van de Palestijnse Autoriteit bij de grensovergang werken, zo is de bedoeling.
In het verleden hebben extreemrechtse krachten in de Israëlische regering gefantaseerd over het ‘leegvegen’ van de Gazastrook. Ook de Amerikaanse president Trump lanceerde vorig jaar een plan waarin Gazanen naar Egypte en Jordanië zouden worden gedeporteerd. In het Amerikaanse vredesplan is hier echter geen sprake meer van.
Dylan van Bekkum
De Amerikaanse president Donald Trump wil toch niet dat buurland Canada zitting neemt in zijn Vredesraad. Trump heeft de uitnodiging ingetrokken, zonder een reden op te geven. Spanje heeft de uitnodiging donderdag zelf afgewezen. Vrijdagmiddag voegde Duitsland zich bij de landen die niet willen instappen.
Lees hier het nieuwsbericht.
De EU heeft grote twijfels over de Vredesraad, een initiatief van de Amerikaanse president Donald Trump. ‘We hebben ernstige twijfels over een aantal elementen in het handvest van de Vredesraad met betrekking tot de reikwijdte, het bestuur en de verenigbaarheid met het VN-Handvest’, zei voorzitter van de EU-leiders António Costa donderdagnacht na afloop van een extra top van EU-regeringsleiders.
De EU wil met de VS samenwerken aan de uitvoering van het alomvattende vredesplan voor Gaza, zei Costa. Maar de EU wil dat de missie van de Vredesraad beperkt blijft tot het overgangsbestuur van Gaza. ‘In overeenstemming met Resolutie 2803 van de VN-Veiligheidsraad’, aldus Costa.
De Vredesraad was in eerste instantie bedoeld om toezicht te houden op de situatie in Gaza, maar Trump wil dat de raad een bredere rol in de wereld gaat spelen. Europese landen vrezen dat de raad bedoeld is als concurrent of vervanging van de Verenigde Naties. Trump ontkent dit en spreekt van een aanvulling, maar de Europese scepsis blijft.
Zorgen zijn er ook over de macht die Trump als hoofd van de Vredesraad claimt, met uitgebreide vetorechten, en over de uitnodiging voor de Russische president Vladimir Poetin, terwijl die nog steeds oorlog voert in Oekraïne. Daarbovenop vraagt het Witte Huis een bijdrage van 1 miljard dollar van landen die een permanente zetel in het orgaan willen.
Trump lanceerde de Vredesraad eerder donderdag in Davos in het bijzijn van een twintigtal leiders die toetreden tot het orgaan. Onder meer Argentinië, Wit-Rusland, Egypte, Israël, Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten, Pakistan, Qatar, Saoedi-Arabië en Turkije sluiten zich aan. Ook een aantal EU-lidstaten ontving een uitnodiging, maar tot nu toe hebben alleen Hongarije en Bulgarije toegezegd.
ANP/Belga
Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, heeft donderdag op het World Economic Forum in Davos het Amerikaanse plan voor de wederopbouw van Gaza gepresenteerd. Hij toonde plaatjes van een hypermoderne stad, genaamd ‘Nieuw Gaza’, met een mediterrane kustlijn vol luxejachten en glimmende torens. Op de kaarten die hij liet zien, zijn gebieden gereserveerd voor woontorens, datacenters en industrieparken. Geschatte kosten: 25 miljard dollar.
Dit ‘masterplan’, dat 100 duizend woningen en 75 medische faciliteiten omvat, lijkt precies hetzelfde als de plannen die afgelopen december al uitlekten. De Amerikaanse krant The Wall Street Journal meldde toen dat de VS hadden aangeboden om 20 procent van de kosten voor de ‘herontwikkeling’ te financieren. Kushner kondigde vandaag alleen aan dat er binnenkort een conferentie in Washington plaatsvindt waar ‘veel bijdragen vanuit de particuliere sector’ zullen worden aangekondigd. Het is volgens hem een ‘investeringsproject’ dat in fases moet worden gerealiseerd.
Over de praktische kant van de plannen, zoals waar de ruim 2 miljoen ontheemde Palestijnen tijdens de bouwfase (en daarna) zouden moeten wonen, zei Kushner niets. Ook zei hij niets over belangrijke kwesties zoals eigendomsrecht of compensatie voor Palestijnen die tijdens de oorlog hun huizen, bedrijven en andere bezittingen verloren. Trumps visie om van Gaza de ‘riviera van het Midden-Oosten’ te maken, is niet met enthousiasme door Palestijnen ontvangen.
De presentatie volgde donderdag op de officiële oprichting van Trumps Vredesraad. Dit is een van de drie organen die de wederopbouw van Gaza moet gaan overzien, maar het lijkt alsof Trump ook op de lange termijn plannen heeft voor de Vredesraad als een soort alternatieve Verenigde Naties. Hij heeft zo'n zestig wereldleiders uitgenodigd om plaats te nemen in deze raad. Tot nu toe aarzelen de meeste westerse landen om op die uitnodiging in te gaan.
Carlijn van Esch
De grensovergang tussen Gaza en Egypte gaat volgende week open. Dat heeft Ali Shaath, de beoogde voorzitter van het Palestijnse technocratische bestuur voor Gaza, bekendgemaakt in een videoboodschap op het World Economic Forum in Davos. Met de heropening van deze grensovergang bij Rafah, in het zuiden van Gaza, moeten Palestijnen het gebied weer makkelijker kunnen betreden en verlaten.
De overgang bij Rafah viel in mei 2024 in handen van Israël, dat de grens daarna op slot gooide. Met uitzondering van het kortstondige bestand in 2025, bleef de grens bijna twee jaar gesloten voor zowel Palestijnen als humanitaire hulpgoederen.
Hoewel de overgang bij het ingaan van Trumps ‘vredesplan’ in oktober weer had moeten worden geopend, wachtte het Israëlische leger bijna twee maanden met de aankondiging dat de grens weer zou worden geopend. De regering van premier Benjamin Netanyahu hield vast aan de eis dat de laatste gijzelaar terug zou moeten zijn, voordat de grensovergang van het slot kon. Er bevindt zich nog één lichaam van een gijzelaar in Gaza.
‘Voor de Palestijnen is Rafah meer dan een grens, het is een levensader en een poort naar mogelijkheden en de wereld’, zei Shaath tijdens de presentatie van de zogenoemde vredesraad van Trump, dat als eerste taak heeft om toe te zien op de wederopbouw van Gaza.
Het comité waarvan civiel ingenieur Shaath voorzitter wordt, is net als de vredesraad één van de drie organen die een rol krijgen bij de wederopbouw van Gaza. De vijftien Palestijnse technocraten krijgen de leiding over onder meer de organisatie van noodhulp en infrastructurele werkzaamheden.
Jasper Daams
President Donald Trump brengt vandaag zijn nieuw te vormen vredesraad onder de aandacht in Davos, in de marge van het World Economic Forum. Veel Europese landen zetten hun vraagtekens bij het Amerikaanse initiatief, dat zich in eerste instantie moet richten op een vrede in Gaza.
Aanvankelijk werd de vredesraad gepresenteerd als een orgaan dat zou toezien op de wederopbouw van Gaza, en de uitvoering van Trumps twintigpuntenplan in het bijzonder. Daarvoor is een uitvoerend comité aangewezen, waarin onder meer de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio, Trumps schoonzoon Jared Kushner en oud-VN-gezant Sigrid Kaag zitten.
Later bleek dat Trump met de raad een veel breder doel voor ogen had. De vredesraad lijkt namelijk een soort alternatief te moeten worden voor de Verenigde Naties, een waarvan Trump zelf de voorzitter moet worden.
Zo’n zestig landen, waaronder Nederland, kregen een uitnodiging van de Amerikaanse president. Van ruim de helft kreeg president Trump een toezegging. Gisteren voegden onder meer Israël, Turkije, Saoedi-Arabië en Egypte zich bij het initiatief. Deelnemende landen kunnen in een later stadium voor 1 miljard dollar een permanente zetel in de raad bemachtigen.
Veel Europese landen houden de boot vooralsnog af, of hebben al gezegd niet te zullen deelnemen. Zij zijn onder meer sceptisch over de uitnodiging die de Russische president Poetin kreeg, de man die aan de basis stond van de dodelijkste oorlog op het continent sinds de Tweede Wereldoorlog. Ook willen ze liever niet morrelen aan de VN. Trump heeft Frankrijk gedreigd met een importheffing van 200 procent op Franse wijnen en champagnes, als het land niet plaatsneemt in de raad.
Jasper Daams
Lees ook: Wereldleiders staan nog niet te springen om plaats in Trumps vredesraad
Na Zweden slaat ook Noorwegen de uitnodiging om deel te nemen aan Trumps vredesraad af. De Noorse regering stelt dat ‘het Amerikaanse voorstel een aantal vragen oproept’.
Zo’n zestig landen, grofweg een derde van de VN, hebben een uitnodiging gekregen zitting te nemen in de algemene raad van Trumps ‘internationale overgangsorganisatie’. Die is er in eerste instantie voor bedoeld de vrede in Gaza te overzien. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Albares zei vanochtend dat Europese landen zich nog beraden op een gezamenlijke reactie op de uitnodiging, maar verschillende landen lijken hun keuze al te hebben gemaakt.
Morgen is op het WEF in Davos een ondertekeningsceremonie voor de raad. De Zweedse premier Ulf Kristersson zei vandaag al dat Zweden geen lid zal worden omdat het zich niet kan vinden in de tekst waar hij zijn handtekening onder zou moeten zetten.
Italië doet ook niet mee, zo meldt Corriere della Sera woensdag. Dat zou volgens de Italiaanse krant botsen met de grondwet, waarin opgenomen is dat Italië alleen deel kan nemen aan internationale organisaties en verdragen als het land een gelijkwaardige positie krijgt ten opzichte van andere landen. De rol die de VS in de raad krijgen, zou hier tegenin gaan.
Egypte maakte vandaag bekend de uitnodiging wel te accepteren. Het land heeft eerder een bemiddelende rol gespeeld in het beëindigen van het oorlogsgeweld in Gaza. Eerder zeiden onder meer Argentinië, Hongarije, Belarus. Oezbekistan, en Kazachstan al toe.
Dylan van Bekkum
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil plaatsnemen in de zogenoemde vredesraad die de VS optuigen. Dat laat de Israëlische regering weten in een kort bericht op X.
Met zijn vredesraad lijkt president Donald Trump een aanzet te willen geven voor een nieuwe Verenigde Naties. Zo’n zestig landen, grofweg een derde van de VN, hebben een uitnodiging gekregen zitting te nemen in de algemene raad van Trumps ‘internationale overgangsorganisatie’.
Het merendeel van de wereldleiders heeft nog niet gereageerd, Zweden heeft voorlopig geweigerd. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken Albares zei vanochtend dat Europese landen zich nog beraden op een gezamenlijke reactie op de uitnodiging.
Trumps bondgenoten reageren enthousiast: Milei (Argentinië) en Orbán (Hongarije) willen deelnemen aan de raad, alsmede de Kazachse president Kasym-Zjomart Tokajev en Sjavkat Mirzijojev (Oezbekistan). Deze Centraal-Aziatische leiders proberen al langer de banden met Trump aan te halen.
Het eerste doel van de raad zou zijn om de vrede in de Gazastrook te overzien. Netanyahu was hier eerder nog kritisch over. Zijn kantoor liet weten dat de oprichting ‘niet met Israël was afgestemd’ en ‘in tegenspraak is met het Israëlische beleid’. De regering houdt zelf liever de controle over de toekomst van de Gazastrook, zo was de boodschap. Nu sluit Netanyahu zich toch aan bij de raad, waarvan nog zeer onduidelijk is hoe die zal functioneren.
Dylan van Bekkum
Israël heeft dinsdag een aantal gebouwen op het terrein in Oost-Jeruzalem van Unrwa, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, vernietigd met bulldozers. Israël beschuldigt medewerkers van de organisatie van steun aan Hamas. Het parlement verbood in 2024 alle activiteiten van Unrwa in Israël.
De Israëlische autoriteiten namen het terrein vorig jaar al in beslag. Vroeg in de ochtend op dinsdag drongen bulldozers het terrein binnen waarna ze begonnen met het vernietigen van gebouwen. De baas van Unrwa, Philippe Lazzarini, zei dat de Israëlische actie in strijd was met het internationale recht. Minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir juichte de vernietiging echter toe. ‘Dit is een historische dag, het is een feestdag’, aldus de ultra-rechtse minister.
Volgens de Israëlische regering waren sommige medewerkers van de VN-organisatie niet alleen lid van Hamas, maar zouden ze ook deel hebben gehad aan het bloedbad dat Hamas-strijders in 2023 in het zuiden van Israël hebben aangericht. Unrwa zegt dat Israël voor veel van de beschuldigingen geen hard bewijs heeft geleverd.
Stieven Ramdharie
De Russische president Vladimir Poetin is uitgenodigd om toe te treden tot de ‘vredesraad’ voor Gaza van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat heeft Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov maandag gezegd. Rusland zou het voorstel nog bestuderen.
Waarom Trump Poetin precies deel wil laten uitmaken van de raad, is onbekend. Vanuit het Witte Huis is nog geen verklaring gekomen. De raad moet toezicht houden op het dagelijkse civiele bestuur van de Gazastrook door een apolitiek Palestijns comité. Het wordt daarin bijgestaan door twee ondersteunende raden.
Poetin heeft zijn steun uitgesproken voor de oprichting van een onafhankelijke Palestijnse staat. Ondanks bezware over vage formuleringen daarover in het 20-puntenplan tussen Israël en Hamas, sprak het in november geen veto uit in de VN-Veiligheidsraad bij een stemming over het plan. Gedurende de oorlog in de Gazastrook heeft Poetin zowel contact onderhouden met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, als vertegenwoordigers van Hamas langs laten komen in Moskou.
Trump heeft een reeks wereldleiders gevraagd om zitting te nemen in de raad. Zo hebben onder meer de regeringsleiders van Egypte, Turkije, Argentinië en Kazachstan een uitnodiging gekregen. De Argentijnse president Javier Milei liet zaterdag via sociale media weten de uitnodiging te accepteren. Netanyahu heeft kritiek geuit op de samenstellingen van alle raden, die niet zou zijn afgestemd met Israël.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over het Midden-Oosten van afgelopen week:
• De Amerikaanse president Donald Trump heeft bekendgemaakt dat de internationale vredesraad voor de Gazastrook, die toezicht moet houden op het Palestijnse overgangsbestuur, is gevormd. De zogeheten ‘Board of Peace’ is een belangrijk onderdeel van de tweede fase van Trumps vredesplan voor Gaza.
• Trump heeft een reeks wereldleiders uitgenodigd zitting te nemen in de vredesraad. Het gaat onder andere om de Hongaarse premier Viktor Orbán, de Jordaanse koning Abdullah, de Argentijnse president Javier Milei en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. De Nederlandse oud-vicepremier en oud-VN-gezant Sigrid Kaag wordt lid van een van de raden die de vredesraad zal bijstaan.
• Ook de leden het vijftienkoppige Palestijnse comité zijn gekozen. Die groep moet dienen als overgangsautoriteit in het Palestijnse gebied, dat nu nog onder controle staat van Hamas. Hamas heeft gezegd de macht te willen overdragen. Onduidelijk is wat dat betekent voor bijvoorbeeld de ontwapening die deel uitmaakt van de tweede fase van het akkoord tussen Israël en Hamas.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant