Een vrachtschip passeert de haven van Balboa, aan de ingang van het Panamakanaal. De haven wordt geëxploiteerd door het Hongkongse CK Hutchison, dat van zijn activiteiten in Panama af wil nu ze onderdeel zijn geworden van een geopolitieke strijd tussen China en de VS.
De verkoop van zijn activiteiten in twee Panamese havens door CK Hutchison, aan een consortium geleid door de Amerikaanse vermogensbeheerder Blackrock, staat op losse schroeven. Het hooggerechtshof van met Midden-Amerikaanse land vernietigde donderdag de „ongrondwettige” exploitatieconcessie van het Hongkongse conglomeraat.
Het Panamakanaal is een belangrijke vaarroute voor Amerikaanse vracht- en marineschepen. Het verbindt de Caribische Zee en de Grote Oceaan, en werd aan het begin van de twintigste eeuw door de Verenigde Staten aangelegd, nadat een eerdere Franse poging was vastgelopen.
De twee havens door CK Hutchison aan beide uiteinden van het Panamakanaal werden onderwerp van een geopolitieke strijd toen de Amerikaanse president Donald Trump de kwestie ruim een jaar geleden aankaartte in zijn inauguratietoespraak. „China beheert het Panamakanaal, en wij hebben het niet aan China gegeven. We gaven het aan Panama en we pakken het terug.”
Trumps zorgen over de vermeende Chinese bemoeienis met het kanaal passen binnen de nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie, die het westelijk halfrond tot de invloedssfeer van de Verenigde Staten rekent en invloeden van buitenaf, met name van China, wil terugdringen.
Het kanaal wordt overigens sinds 1977 bestuurd door Panama zelf, en een verdrag garandeert de neutraliteit van de vaarroute. Naast de twee havens die door CK Hutchison worden geëxploiteerd, Balboa en Cristóbal, liggen rond de beide uiteinden van het kanaal drie andere havens, met onder meer een Amerikaanse eigenaar.
Toch klonk uit Washington dreigende taal. Tijdens een bezoek aan Panama, in februari vorig jaar, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat de VS genoodzaakt zouden zijn om „in te grijpen” als „de invloed van de Chinese Communistische Partij” op het kanaal niet werd weggenomen. Diezelfde maand begon de Panamese openbaar aanklager een zaak bij het hooggerechtshof om de concessie van CK Hutchison te laten vernietigen.
Maar in maart maakte het Hongkongse bedrijf bekend al zijn zeehavenactiviteiten buiten Hongkong en China te willen verkopen. Een consortium van onder meer Blackrock en de Zwitserse rederij MSC zou omgerekend 21 miljard euro over hebben voor het hele pakket, waar behalve de twee Panamese havens ook onder meer de grote containerterminal ECT op de Rotterdamse Maasvlakte deel van uitmaakt.
Zo leek CK Hutchison zich van een hoofdpijndossier te ontdoen, maar dat was buiten China gerekend. Beijing verweet CK Hutchison en zijn eigenaar, de hoogbejaarde Hongkongse miljardair Li Ka-shing, een gebrek aan patriottisme en „verraad” van nationale belangen. De Chinese overheid lanceerde prompt een mededingingsonderzoek naar het bedrijf, waardoor het verkoopproces stil kwam te liggen.
Die verkoop lijkt door de uitspraak van de Panamese hoogste rechter verder bemoeilijkt te worden, al zijn de onmiddellijke consequenties onduidelijk. De Panamese president Jose Raul Mulino zei in een reactie dat de havens gewoon blijven opereren, en dat APM Terminals Panama – een dochteronderneming van de Deense rederij Maersk – bereid zou zijn de exploitatie „tijdelijk” over te nemen.
Op de dagelijkse persconferentie van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei een woordvoerder dat Beijing „alle noodzakelijke maatregelen zal nemen om de rechten en belangen van Chinese bedrijven te verdedigen.”
Panama Ports Company, de dochter van CK Hutchison die de twee havens exploiteert, schreef vrijdag in een reactie nog niet formeel kennis van het vonnis te hebben genomen, maar noemde het „de laatste ontwikkeling in een campagne van de Panamese staat” die een wettelijke basis ontbeert en „de bestaanszekerheid van duizenden Panamese gezinnen in gevaar brengt”.
Het aandeel CK Hutchison sloot vrijdag in Hongkong 4,6 procent lager.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC