Hallo en welkom in ons liveblog. Hier houden we je op de hoogte van de presentatie van het coalitieakkoord.
De belangrijkste punten van het coalitieakkoord op een rij:
Dat was het voor wat betreft dit liveblog. Lees hieronder rustig terug hoe partijen en verenigingen reageerden op het coalitieakkoord.
Ziekenhuizen bezorgd over plannen voor de zorg in regeerakkoord
De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) is bezorgd over de "forse ombuigingen op de zorg" in het regeerakkoord. Die roepen volgens de vereniging "veel vragen op". De NVZ twijfelt over het nut van het verhogen van het eigen risico naar 460 euro in 2027.
"Voor ziekenhuizen is het belangrijk dat er alles aan wordt gedaan om te voorkomen dat mensen zorg mijden", zegt NVZ-voorzitter Ad Melkert. "Het zal afhangen van de zorgtoeslag en de regeling voor chronisch zieken of dit verantwoord is. Voor geen inwoner van Nederland mag de drempel naar het ziekenhuis te hoog zijn."
Groningen rekent op 'daadkracht' nieuw kabinet voor Lelylijn
De Lelylijn ontbreekt in het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Toch ziet de Groningse commissaris van de Koning René Paas genoeg aanknopingspunten om hoopvol te zijn over het miljardenproject. "Het nieuwe kabinet wil investeren in prioritaire infrastructuur die bijdraagt aan woningbouw, bereikbaarheid en economische ontwikkeling. Dat zijn serieuze haakjes om in gesprek te gaan over de Lelylijn", zei Paas op een conferentie in Den Haag.
JA21 heeft nog niet gereageerd op coalitieakkoord
De meeste partijen hebben inmiddels gereageerd op het coalitieakkoord, maar de reactie van JA21 blijft nog uit. JA21 is met negen zetels een grote oppositiepartij.
Coalitie slaat volgens FVD 'verkeerde richting in'
Volgens Forum voor Democratie slaan D66, VVD en CDA "op vrijwel alle vlakken de verkeerde richting in". De partij laat onder meer weten dat ze niet blij is dat de coalitie geen aanpak van massale immigratie realiseert. FVD is wel blij met de bouw van kerncentrales en het behoud van de hypotheekrenteaftrek. "Het goede nieuws is bovendien dat deze drie partijen geen meerderheid hebben in het parlement. FVD zal de ruimte die hierdoor ontstaat maximaal benutten."
VNG vindt coalitieakkoord verantwoord en vooruitstrevend
Voorzitter Sharon Dijksma van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord verantwoord, vooruitstrevend en gericht op grote doorbraken. "In het akkoord zien we duidelijke erkenning, waardering en bereidheid tot samenwerking met gemeenten. Veel van onze bouwstenen zijn terug te vinden, wat vertrouwen geeft dat we samen stappen kunnen zetten", zegt de Utrechtse burgemeester. De VNG waardeert verder onder meer de aandacht voor de lange termijn en het behoud van de spreidingswet.
Onderwijskoepels blij met terugdraaien bezuinigen
Hogescholen en het basisonderwijs laten weten blij te zijn dat de huidige coalitie de onderwijsbezuinigingen terugdraait. Hogescholen zijn positief over het geld dat de komende coalitie uittrekt voor het hoger onderwijs. Ook de andere plannen zijn "goed nieuws", vindt voorzitter Maurice Limmen van de overkoepelende Vereniging Hogescholen.
Ook het basisonderwijs is blij dat het komende minderheidskabinet de bezuinigingen op het onderwijs wil terugdraaien. "De bezuinigingen kwamen terecht bij de kwetsbaarste kinderen, terwijl het onderwijs juist voor meer kansen moet zorgen", zegt voorzitter Freddy Weima van de overkoepelende PO-Raad.
BBB noemt coalitieakkoord 'niet meer dan openingsbod'
Het coalitieakkoord is volgens BBB "niet meer dan een openingsbod". Volgens de partij staat het akkoord vol met "tekentafelplannen" en komt de rekening vooral terecht op de keukentafel van boeren, burgers en bedrijven. "Wat ons betreft is het totaalplaatje desastreus voor het platteland", zegt Caroline van der Plas. De partij zegt open te staan voor gesprekken, maar benadrukt dat de coalitie afhankelijk is van steun buiten de coalitie.
Fatbikeplannen zijn volgens expert kortetermijnoplossing
De plannen van de coalitie om toch een aparte voertuigcategorie in te voeren voor fatbikes zijn volgens verkeersrechtexpert Rembrandt Groenewegen een oplossing voor de korte termijn. Andere maatregelen hebben mogelijk meer effect.
"Ik denk dat het heel lastig gaat worden", zegt Groenewegen. "Een fatbike is voor de wet- en regelgeving niet anders dan een elektrische fiets. Het kabinet moet de categorie nu heel specifiek vastleggen en dan gaan fabrikanten die regels weer proberen te omzeilen. Dus het is eigenlijk een kortetermijnoplossing."
Een helmplicht, die ook in het akkoord staat, is volgens Groenewegen een interessantere optie. Hij vermoedt dat het verplicht dragen van een helm ook een deel van de allure voor jongeren weghaalt. "Van een helm gaat je kapsel toch in de war, dat kan een drempel zijn voor jonge jongens. En het zorgt natuurlijk voor minder letsel."
Wat vind jij ervan dat het eigen risico stijgt naar 460 euro? Beantwoordt onze stelling en praat mee in de NUjij-reacties.
Ingrijpen als sociale media schadelijk blijken voor jongeren
De coalitie gaat strenger kijken naar sociale media voor jongeren. In het akkoord schrijven de partijen dat het internet voor hen een veilige en gezonde omgeving moet zijn. Ze willen daarom "een handhaafbare Europese minimumleeftijd van vijftien jaar voor sociale media", zolang die onvoldoende veilig zijn.
Daarmee lijkt het erop dat de coalitiepartijen aansturen op een Europees verbod. Op dit moment is er geen Nederlands beleid voor een verbod op sociale media voor jongeren. Wel is er een richtlijn die ouders adviseert kinderen pas na hun vijftiende verjaardag op sociale media te laten.
De steun vanuit de oppositie is belangrijker dan ooit doordat D66, VVD en CDA samen een minderheidskabinet vormen. In de Tweede Kamer komen de partijen nog tien zetels tekort voor een meerderheid. In de Eerste Kamer zijn dat er nog meer: daar moeten ze nog zestien zetels bijeen weten te krijgen om hun plannen aan een meerderheid te helpen. De ogen zijn daarvoor vooral gericht op de grotere oppositiepartijen zoals GL-PvdA en JA21. Zij hebben ook aangegeven tot op zekere hoogte constructief naar de plannen vanuit het kabinet te zullen kijken.
Racismecoördinator: 'Mooiste cadeau dat ik kon krijgen'
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) is "ongelofelijk blij" met de aandacht voor discriminatiebestrijding in het regeerakkoord. "Het is ontzettend fijn dat de coalitiepartijen de NCDR in de wet willen verankeren, dat is een versterking van mijn werk. Het nieuwe kabinet laat zien waar het voor staat. Dit is het mooiste cadeau dat ik kon krijgen."
Koning Willem-Alexander heeft informateur Rianne Letschert inmiddels ontvangen. Zij informeerde de vorst op Paleis Huis ten Bosch over het eindverslag dat zij heeft geschreven over de drie coalitiepartijen D66, CDA en VVD.
Veilig Thuis tevreden over aandacht voor geweld tegen vrouwen
Veilig Thuis is blij met de "duidelijke en stevige aandacht" in het regeerakkoord voor geweld tegen vrouwen. De coalitie wil met een actieplan geweld tegen vrouwen, seksueel grensoverschrijdend gedrag, vrouwenhaat en femicide bestrijden. Veilig Thuis pleit voor "toegankelijke, beschikbare en deskundige hulpverlening". Volgens het meldpunt staat die hulpverlening nu onder druk door lange wachtlijsten en onvoldoende expertise op thema's als intieme terreur en geweld.
Verslavingsartsen pleitten al voor verhoging leeftijdsgrens
Psychologen en verslavingsartsen pleitten eerder al voor een leeftijdsgrens van 21 jaar voor tabak en e-sigaretten. Jongeren kiezen weliswaar minder voor gewone sigaretten, maar grijpen steeds vaker naar vapes. In het Nationaal Preventieakkoord is afgesproken dat er vanaf 2040 een rookvrije generatie moet zijn.
De vandaag gepresenteerde plannen zijn overigens nog niet in beton gegoten. D66, VVD en CDA hebben samen namelijk 'maar' 66 zetels en dat is niet genoeg voor een meerderheid. Om hun plannen door beide Kamers te krijgen, moeten ze dus steun krijgen van de oppositie. Die partijen willen nog wel hun zegje doen over de plannen, waardoor deze (iets) gewijzigd kunnen worden.
Coalitie wil leeftijdsgrens voor tabak en vapes naar 21 jaar
VVD, D66 en VVD willen de leeftijdsgrens voor de aanschaf van nicotine houdende producten verhogen van 18 naar 21 jaar. Dat zou betekenen dat ook vapes niet meer aan jongeren onder de 21 jaar verkocht mogen worden. Daarnaast wordt het strafbaar om illegale vapes in voorraad te houden en moet er meer worden ingezet op handhaving.
Studentenbond: 'Mbo'ers niet meer ondergewaardeerd'
Studenten aan het middelbaar beroepsonderwijs krijgen waardering in de plannen van het nieuwe kabinet, zegt hun studentenbond JOBmbo blij. In het regeerakkoord staat onder meer dat het mbo een "volwaardig eindstation" van een opleiding is. "De tijd van structurele onderwaardering lijkt voorbij", zegt voorzitter Maurits Brus van JOBmbo.
De belangenorganisatie is vooral blij dat er meer aandacht komt voor de financiële positie van studenten. "Het coalitieakkoord zet stappen richting een hogere uitwonendenbeurs en een structurele regeling voor stagevergoedingen", noemt JOBmbo onder meer.
We zijn verder gegaan in dit liveblog. Hier kun je het oude blog terugvinden.
Hier zie je hoe de coalitie volgens het akkoord van plan is de defensie-uitgaven stapsgewijs te verhogen naar de NAVO-norm.
50 miljoen euro naar media, waaronder persvrijheid
De coalitie trekt vanaf 2027 jaarlijks 50 miljoen euro uit voor media. Het geldbedrag is bedoeld voor zowel de publieke omroep als de commerciële spelers. Ook wordt het geld ingezet voor meer veiligheid van journalisten en onafhankelijke journalistiek.
Klaver: 'Keihard nodig om plannen groener en socialer te maken'
In een eerste reactie op het coalitieakkoord zegt Klaver (GroenLinks-PvdA) dat zijn partij de zetels "maximaal" zal inzetten om de plannen van het minderheidskabinet "groener en socialer te maken". "Een eerste blik op het regeerakkoord laat zien: dat zal keihard nodig zijn." Een uitgebreidere reactie volgt zondag, als de partij het akkoord heeft bestudeerd.
Jimmy Dijk (SP): 'Aanval op de beschaving'
Fractievoorzitter Jimmy Dijk van de SP noemt het coalitieakkoord een "aanval op de beschaving". "Gewone mensen worden door D66 kaalgeplukt, hun zorg wordt afgepakt en ze moeten langer doorwerken." Dijk zegt met "alles wat we hebben" oppositie te gaan voeren in de Tweede Kamer.
VluchtelingenWerk vreest voor meer onzekerheid bij vluchtelingen
In een reactie laat VluchtelingenWerk weten te vrezen voor meer onzekerheid bij vluchtelingen en langere wachttijden in de opvang. "De toon is hard tegen mensen die bescherming zoeken, jarenlang wachten in de opvang en in angst en onzekerheid leven over de veiligheid van hun gezin met wie ze niet herenigd kunnen worden", zegt voorzitter Frank Candel van VluchtelingenWerk.
"Het gescheiden houden van gezinnen van mensen die bewezen gevaar lopen is niet alleen een harteloze maatregel en juridisch twijfelachtig, het gaat de samenleving ook niet helpen." Wel is de organisatie blij met de plannen om ervoor te zorgen dat vluchtelingen direct kunnen werken en bijdragen aan de samenleving.
Maar de voortdurende onzekerheid en angst in combinatie met "eindeloos wachten" in de asielopvang maken het voor mensen moeilijk zich te focussen op werk, taal en inburgering, stelt Candel. "Meedoen kan alleen als je welkom bent."
Reactie Wilders: 'Aan de slag? Ik vind het een veldslag'
"Ik vind het een vreselijk akkoord. Ik heb zelden zo'n slecht regeerakkoord gezien. Ze noemen het Aan de slag, maar ik vind het echt een veldslag", zegt Wilders bij de NOS. "Niets in de plannen om op korte termijn asiel terug te dringen. Helemaal niets, geen asielstop. De dwangwet en spreidingswet blijven gewoon bestaan."
"En of dat nog niet genoeg is, worden de zorg en sociale zekerheid gewoon afgebroken", vervolgt Wilders. "Op de ouderenzorg wordt honderden miljoenen gekort. Alle miljarden die ze daarmee besparen geven ze niet terug aan de mensen. Dat gaat naar windmolens, het ontwikkelingsbudget wordt verhoogd." Wilders zegt dat Nederland niks heeft aan de plannen.
Gaat Wilders dan in gesprek met partijen als GL-PvdA, dat het ook niet eens is met de zorgplannen? "Ik ga vooral in gesprek om ze weg te krijgen. Ik heb er totaal geen begrip voor dat er nu nog partijen met zo'n kabinet constructief kunnen zijn. Hier valt niet mee samen te werken."