Demissionair minister van Economische zaken Vincent Karremans weigerde eerst, maar nu krijgt een groep tech-experts toch inzage in de geplande overname van DigiD-softwarebeheerder Solvinity door de Amerikaanse multinational Kyndryl. Op basis van die informatie stellen zij dat de minister de overname kan verbieden.
is verslaggever van de Volkskrant.
De overname wordt getoetst onder de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatiepartijen, schrijft minister Karremans aan de groep experts, die vorige week inzicht eisten in de beoordeling. Die wet schrijft voor dat de minister van Economische Zaken een overname mag verbieden als die een bedreiging vormt voor het publieke belang. Bijvoorbeeld als de nieuwe eigenaar onder invloed staat van een land dat mogelijk opzettelijk uitval van de diensten wil veroorzaken.
De groep critici, voornamelijk tech-experts, stelt dat dat bij de Verenigde Staten het geval is. Zij wijzen erop dat Donald Trump Amerikaanse bedrijven vorig jaar al eens verbood om diensten te leveren aan de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag. ‘Als de overname doorgaat, zouden we nog makkelijker ten prooi vallen aan Amerikaanse sancties’, zegt journalist en bestuursvoorzitter van stichting Firewall Eric Smit.
Tot vorige week vrijdag deelde de toetsingscommissie, noch het ministerie van Economische Zaken, informatie over de beoordeling van de overname van Solvinity. ‘Daardoor tastten we compleet in het duister’, zegt Smit. ‘Dat is onacceptabel bij een fundamentele dienst als DigiD. Daar moeten burgers zich over kunnen informeren.’
Nadat de groep vrijdag in een bezwaarschrift transparantie eiste, kwam er direct een brief van de minister terug. De beoordeling is nog niet begonnen, schreef de minister daarin. Eerst werd bepaald onder welke wetgeving dat gedaan moest worden.
Smit vermoedt dat de beoordeling wordt uitgesteld door de maatschappelijke druk op dit dossier. ‘Het is nogal een hete aardappel. Het zou kunnen dat ambtenaren de demissionaire bewindspersonen hier niet mee willen belasten. Dat ze wachten tot het volgende kabinet over een paar weken aantreedt.’
In Den Haag vonden de hele week gesprekken plaats over digitale soevereiniteit. Nu Trump zich steeds vijandiger opstelt tegenover Europa, maken politici zich zorgen over onze digitale achilleshiel: de enorme afhankelijkheid van een handjevol Amerikaanse techbedrijven.
Ook vanuit de samenleving klinken zorgen. Een petitie tegen de overname van Solvinity werd 140 duizend keer ondertekend. Een rondetafelgesprek over de beoogde overname dinsdagavond in het Tweede Kamergebouw trok naast een volle Thorbeckezaal maar liefst twee meeluisterzalen.
Woensdagochtend toog een delegatie medewerkers van de Amerikaanse overnemer Kyndryl naar Den Haag om de vaste commissie digitale zaken gerust te stellen. ‘Wij willen Nederland veiliger maken’, besloot de Nederlandse senior vicepresident van Kyndryl, Pieter Bil, zijn verhaal. Hij herhaalde daarin onder meer het veelgehoorde argument in de discussie dat de data op Nederlands grondgebied blijven en dus niet toegankelijk zouden zijn voor de Amerikaanse overheid.
Onafhankelijke tech-experts betwisten dat: Amerikaanse bedrijven vallen nu eenmaal onder Amerikaanse wetgeving, stellen zij, ongeacht waar ter wereld zij hun werk uitvoeren. En die wetgeving schrijft inzage voor.
De experts hadden in eerste instantie verwacht dat de koop van Solvinity beoordeeld zou worden onder de wet voor het toetsen van buitenlandse overnames (Vifo). Ook dan geldt dat de minister een overname mag verbieden, maar dan alleen als de nieuwe eigenaar een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid.
Volgens de critici is sprake van zowel een bedreiging van het publieke belang als een risico voor de nationale veiligheid en moet de minister daarom beide wetten in acht nemen. Ook verzoeken de advocaten de minister om de stichtingen en experts die het bezwaarschrift indienden aan te merken als belanghebbenden in het overnameproces, zodat ze van alle ontwikkelingen op de hoogte worden gehouden.
‘We wachten vier weken op een reactie van de minister’, zegt Smit. Als die er voor die tijd niet komt of als de minister niet met hun verzoeken instemt, stapt de groep naar de rechter. ‘Kyndryl is kansloos, als je het mij vraagt. De hele samenleving zet z’n hakken in het zand.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant