is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
Te weinig en te laat, is het oordeel van de rechter over de Nederlandse klimaatbescherming van Bonaire. Zijn uitspraak heeft verstrekkende gevolgen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Toen minister Rob Jetten voor Klimaat en Energie in 2022 op de jaarlijkse internationale klimaattop COP aan het onderhandelen was, maakte hij zich specifiek grote zorgen over de zogeheten kleine eilandstaten, de veertig landjes in de Stille Oceaan en het Caribisch gebied die hard worden getroffen door klimaatverandering. Hij maakte Nederland, onder verwijzing naar de Antillen, lid van het netwerk van kleine-eilandstaten en beloofde hen met technische kennis en financiering te gaan ondersteunen.
‘Caribisch Nederland merkt nu al de gevolgen van klimaatverandering’, zei Jetten. ‘Als we niks doen, worden die gevolgen alleen maar groter of mogelijk zelfs onomkeerbaar. Daarom wil ik er samen voor zorgen dat eilanden wereldwijd niet achterblijven in de transitie naar een duurzaam energiesysteem.’
Een jaar later organiseerde hij met Aruba (een onafhankelijk land binnen het koninkrijk) de eerste Caribbean Climate and Energy Conference. Het doel was, zo zei hij, om van de Antillen een voorbeeld te maken. ‘Zo kunnen de eilanden een showcase zijn voor andere eilandstaten, in de Caribische regio en wereldwijd.’
Van die voorbeeldfunctie blijkt weinig terecht te zijn gekomen. Integendeel: Nederland heeft zich veel te weinig bekommerd om zijn eigen eiland Bonaire, zo oordeelde een Nederlandse rechter woensdag. ‘Er is nog steeds geen plan met klimaatmaatregelen, terwijl al drie decennia bekend is dat Bonaire als klein eiland bijzonder kwetsbaar is’, zei hij.
De stappen die wel zijn gezet zijn volgens de rechter te laat en onvoldoende. Door burgers van Bonaire (formeel een Nederlandse gemeente) minder goed te beschermen dan andere Nederlanders, schendt Nederland het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, is zijn oordeel.
Hij verplicht Nederland tot twee grote ingrepen. Ten eerste moet er een adaptatieplan voor Bonaire worden ontworpen, dat de inwoners beter moet beschermen tegen de stormen en overstromingen die worden veroorzaakt door klimaatverandering. Dat plan moet uiterlijk in 2030 zijn ingevoerd. Ambitieus, maar nog te overzien.
De tweede eis is verstrekkender. De Staat, zo zegt de rechter, heeft überhaupt veel te weinig gedaan om de oorzaak van klimaatverandering tegen te gaan – en heeft dus daarmee de inwoners van Bonaire in de problemen gebracht. De kans dat Nederland in 2030 het reductiedoel van het Klimaatakkoord van Parijs haalt is minder dan 5 procent. Sterker nog: Nederland moet nog veel strenger voor zichzelf zijn, als het zijn aandeel aan de klimaatverandering eerlijk erkent.
Daarmee volgt de rechter een uitspraak van het Europees Hof uit 2024, dat ook rept van een ‘fair share’. De implicaties van deze uitspraak zijn dan ook veel groter dan die van het Urgenda-arrest uit 2019, waarin de rechter oordeelde dat het kabinet zich ‘slechts’ hoeft te houden aan de in VN-verband afgesproken reductie.
Eens te meer is duidelijk dat de halve maatregelen van de afgelopen decennia, en zeker de afzwakking van het klimaatbeleid onder het kabinet-Schoof, grote consequenties hebben. Jetten wacht als premier de taak om nog veel ambitieuzer te worden dan hij als minister was. Kleine eilanden scheppen verplichtingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant