Sinds Trumps aanval op Venezuela laat de regering druppelsgewijs (politieke) gevangenen vrij. In Caracas hebben familieleden hun tentjes opgezet voor de gevangenispoort. ‘Het repressieve systeem is er nog. Het monster kan opnieuw bijten.’
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
De vrouwen die in koepeltentjes kamperen voor de poort van detentiecentrum Zona 7 in het oosten van Caracas, doen iets wat ze voor 3 januari niet durfden. Ze spreken zich uit. Zonder schroom zegt Yaxzodara Lozada (28) dat ze twee wensen heeft. ‘Ten eerste vrijheid voor mijn man. Ten tweede vrijheid voor mijn land.’
Haar man Joel Bravo (29) werkte zelf jarenlang voor de staat. Hij was politiemedewerker totdat hij half november werd opgepakt op verdenking van ‘terrorisme en landverraad’, zegt Lozada. Het zijn gefabriceerde aantijgingen die ze onmogelijk kan thuisbrengen, stelt ze.
Wekenlang had ze geen idee in welke van de vele gevangenissen van het regime haar echtgenoot was verdwenen. Daar kwam verandering in nadat de Amerikaanse president Donald Trump Caracas had gebombardeerd en president Nicolás Maduro had ontvoerd. Sinds 8 januari laat de regering (bestaande uit dezelfde kopstukken minus Maduro) druppelsgewijs gevangenen vrij.
Lozada weet inmiddels waar haar man zich bevindt, dinsdag mocht ze hem zelfs kort bezoeken. Het was zowel een opluchting als een nieuwe tegenslag om haar vermagerde geliefde te zien. ‘De bewakers zeiden dat het bezoek was bedoeld om ons te kalmeren, zodat we daarna naar huis zouden gaan.’
De regering van president Delcy Rodríguez, Maduro’s voormalige vicepresident, liet naar eigen zeggen tot nog toe zo’n zeshonderd mensen vrij. Ook Zona 7 liet enkele gevangenen gaan. Vandaar dat Lozada en een dozijn andere vrouwen sinds drie weken bivakkeren voor de ingang van het detentiecentrum én daar voorlopig ook blijven.
Nee, zegt ze, ze is er nog lang niet gerust op dat ook haar man straks zal vrijkomen. Maar dat het machtigste leger ter wereld zijn raketten nog steeds gericht heeft staan op het Venezolaanse regime, dat geeft een beetje moed. ‘Trump is heel direct geweest.’
In het najaar van 2025, toen de Amerikaanse president nog slechts dreigde met militair geweld, spraken de inwoners van Caracas enkel in bedekte termen over hun regering en deelden liever niet hun achternaam met journalisten. Deze week spreken vijf vrouwen, die allen familieleden in het detentiecentrum hebben, uitgebreid via de telefoon met de Volkskrant.
President Rodríguez, net als Maduro voor haar, laat geen buitenlandse journalisten toe. Maar met hulp van Venezolaanse collega’s ter plekke is het toch mogelijk stemmen uit Venezuela te laten horen.
Zaida Martínez (60) wacht voor de gevangenispoort op haar zoon Victor José (39), zelf vader van vijf kinderen. De conciërge van een school in Caracas werd tijdens een nachtdienst in november opgepakt. ‘We weten niet wat de aanklacht is’, zegt Martínez. ‘Volgens hem had hij tegen vrienden gezegd dat de Amerikaanse vliegtuigen onderweg waren.’
In tegenstelling tot andere beruchte Venezolaanse gevangenissen, zoals het brutalistische voormalige winkelcentrum El Helicoide in de hoofdstad waar (politieke) gevangenen jarenlang verblijven, geldt Zona 7 als een plek van voorarrest. Volgens Martínez zit haar zoon vast met 45 anderen die allemaal in het najaar werden opgepakt op verdenking van antiregeringsactiviteiten.
‘Godzijdank’ kwam de voorspelling van haar zoon uit, zegt ze. ‘Doordat de Verenigde Staten zich in Venezuela mengden, weet ik nu waar hij is.’ In december werd ze weggestuurd bij verschillende gevangenissen. ‘Sinds 3 januari behandelen ze ons met iets meer respect.’ Het is een eerste stapje. ‘Ik zou willen dat mijn land compleet verandert.’
In andere woorden zegt Alfredo Romero hetzelfde. Als directeur van de toonaangevende mensenrechtenorganisatie Foro Penal houdt hij nauwgezet bij hoeveel politieke gevangenen Venezuela telt. ‘Wij verwelkomen de vrijlatingen’, zegt hij via de telefoon. Hij ziet een ‘kans op verandering’.
Tegelijkertijd heeft de ontvoering van Maduro nog niets veranderd aan het repressieve systeem. ‘De inlichtingendiensten, de gevangenissen, ze zijn er nog. De veiligheidsminister en de baas van het openbaar ministerie zijn dezelfde mensen. Het monster kan op ieder moment opnieuw bijten.’
Foro Penal kon deze maand 297 vrijlatingen verifiëren. ‘Voorwaardelijke vrijlatingen’, benadrukt Romero. ‘Mensen mogen bijvoorbeeld niet het land verlaten.’ Tegelijkertijd schreef de organisatie zo’n tweehonderd nieuwe namen bij in het register. ‘Meer familieleden durven zich te melden. Ons kantoor zit deze dagen vol met mensen.’ Zijn lijst telt nu 730 politieke gevangenen.
Trumps buitenlandminister Marco Rubio benadrukte woensdag tijdens een hoorzitting in de Amerikaanse Senaat dat het contact met de Venezolaanse regering ‘respectvol en productief’ is. ‘We verwachten dat (nieuwe, red.) militaire actie in Venezuela niet nodig is.’ In plaats van raketten overweegt Washington diplomaten naar Caracas te sturen. ‘Ons doel is een ambassade openen.’
Trump mag dan beweren dat de VS Venezuela ‘besturen’, voorlopig ziet de Venezolaanse bevolking dezelfde mensen aan de macht. Het maakt dat ook de dappere vrouwen voor de ingang van Zona 7 toch nog niet helemaal vrijuit spreken. ‘We zijn hier nog steeds in Venezuela’, zegt Marina Saldivia (69), moeder van twee gearresteerde zonen, een schoondochter en een kleindochter.
Nancy Plaza (46) benadrukt dat niet alleen haar man José Luis vastzit, maar ook ‘veel jongeren en studenten, heel veel onschuldige mensen’. Ze hoopt op verandering, maar wil over politiek weinig kwijt. ‘Kijk naar wat er met mijn man is gebeurd.’
De gearresteerde vader van Sachareth Torres (23) is lid van een oppositiepartij, vertelt ze, maar de naam van de partij wil ze liever niet in de krant. ‘Laat deze mensen vertrekken’, zegt ze over de regering. ‘Ze hebben zoveel schade aangericht.’
Met medewerking van Shaylim Castro Valderrama vanuit Caracas.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant