Bijna alle jongeren in Nederlandse jeugdinrichtingen hebben een taalstoornis, blijkt uit onderzoek van forensisch logopedist Mai Fleetwood Bird. Negen op de tien jongeren in de gevangenis hebben een taalprobleem, bij ruim drie op de vier is dat ernstig. Ze begrijpen moeilijke woorden slecht of kunnen hun verhaal niet goed onder woorden brengen. In de gewone jeugdgroep ligt dat cijfer veel lager, op zo’n 7 tot 12 procent. Toch vragen politie en rechters vaak alleen: "Begrijp je het?", waarna jongeren "ja" zeggen terwijl ze het niet echt snappen.
Volgens Fleetwood Bird heeft dit grote gevolgen voor een eerlijk proces. Jongeren met een taalstoornis snappen hun rechten soms niet, zoals het recht om te zwijgen, en kunnen hun eigen kant van het verhaal nauwelijks goed uitleggen. In andere landen zagen onderzoekers dat jongeren hun advocaat wegstuurden zonder te snappen wat dat betekent, of sneller bekenden terwijl ze onschuldig waren. Taalproblemen vallen vaak niet op, omdat jongeren stoer doen, snel "ja" zeggen of vlot praten. Pas bij een test komt naar voren dat hun woordenschat klein is en hun taalbegrip beperkt.
Jeugdrechter Willem Loorbach zegt dat hij vaak al in de rechtszaal ziet of een jongere het wel of niet begrijpt, bijvoorbeeld als iemand afwezig lijkt of gek antwoord geeft. Hij probeert zo veel mogelijk korte zinnen te gebruiken en moeilijke woorden te vermijden, net als veel officieren van justitie en jeugdadvocaten. Toch worden er nog vaak lange, ingewikkelde stukken voorgelezen en is er niet altijd genoeg tijd om alles rustig uit te leggen. Rechters krijgen wel extra scholing om beter om te gaan met kwetsbare jongeren, en staan open voor nieuwe kennis over taalstoornissen.
Fleetwood Bird, die 21 jaar als logopedist werkte en daarna rechten studeerde, is nu de eerste forensisch logopedist in Nederland. Ze leert rechters, politie en advocaten hoe zij beter met jongeren met taalproblemen kunnen praten. Korte, concrete vragen en het gebruik van tekeningen helpen, zegt ze. Vraag niet alleen "Begrijp je het?", maar laat de jongere zelf navertellen wat hij gehoord heeft. Jongeren met een taalstoornis zijn gevoeliger voor invloed en lopen meer risico om in de criminaliteit te belanden, maar er is ook hoop: logopedie kan hun taalvaardigheid en zelfvertrouwen vergroten. Buitenlandse studies, bijvoorbeeld in Australië, laten zien dat jongeren na taaltherapie minder vaak terugkeren in de gevangenis.
Source: Fok frontpage