Stikstof
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wetenschap moet strikt gescheiden blijven van politiek en bestuur. Beleid moet gebaseerd zijn op maatschappelijk en politiek debat, op wat mensen vinden en willen, en niet op onzekere rekenkundige modellen.
Die opmerkelijke aanbeveling komt zelf van een wetenschapper, Ronald Meester, hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening aan de VU. Het staat in een omstreden stikstofrapport van vorig jaar, besteld door demissionair BBB-staatssecretaris Jean Rummenie (Landbouw en Natuur), zoals beschreven door NRC op basis van een WOO-verzoek.
Sinds Rutte III is het natuurbeleid eenzijdig gefocust op stikstof, vindt Rummenie. Zijn partij is fel tegen de stikstofwet en forse inkrimping van de veestapel. Rummenie zocht ,,hard wetenschappelijk bewijs’’ voor waarom dit beleid ,,gewoon niet kan” zei hij er – als BBB’er – in een podcast over. Hij vroeg Meester om onderzoek naar de Ecologische Autoriteit (2022), een onafhankelijk adviesorgaan dat de wetenschappelijke onderbouwing van natuurbeleid toetst.
Meester vond wat Rummenie zocht, en meer. De hoogleraar concludeerde dat natuurschade door stikstofneerslag niet exact te bepalen is, dat het onderliggende rekenmodel en daarmee het hele vergunningenbeleid niet deugt.
Maar die conclusies gingen Rummenies ambtenaren en andere deskundigen te ver. Tegen ambtelijk advies in hield Rummenie maandenlang koppig vast aan het rapport. Totdat een onderraad met andere bewindspersonen terecht ingreep; het rapport verscheen wel, maar met vermelding dat de wetenschappelijke onderbouwing mager is.
Het beschermen van de belangen van de intensieve veehouderij, het negeren van ambtelijke adviezen en wetenschappelijke inzichten: ook Rummenies partijgenoot Femke Wiersma werd er berucht mee als landbouwminister.
Als bestuurders beleid en wetten ondergraven om hun achterban te bedienen, schaden ze het vertrouwen in de overheid, en hun ambt. En politiek en bestuur is mensenwerk, maar zonder wetenschap zijn debat en besluitvorming feitenvrij.
Het voorval is een gevolg van de onwenselijke politieke uitruil tijdens de formatie van het kabinet-Schoof in 2024. De PVV kreeg het domein asiel en migratie, NSC binnenlands bestuur, de VVD financiën en BBB landbouw en visserij. Iedere coalitiepartij kon zo eigen beleid naar eigen waarheid maken. Geen partij wist er een succes van te maken.
Deels klopt het mantra van BBB wel: natuurherstel vraagt meer dan alleen stikstofaanpak. Zoals grotere, verbonden leefgebieden voor biodiversiteit, schoner water en nattere ecosystemen tegen uitdroging. Het zou alleen geloofwaardiger zijn als de partij zich meer zou inzetten voor natuur: door toedoen van BBB is het ambitieuze miljardenfonds voor het landelijk gebied helaas geschrapt.
Ook met de kritiek op het rekenmodel staat BBB niet alleen. De commissie-Hordijk concludeerde in 2020 al dat het stikstofmodel niet nauwkeurig genoeg is voor vergunningverlening, maar wel goed genoeg is om de totale stikstofneerslag in natuurgebieden te berekenen. Het is het beste wat er nu is, zeggen deskundigen. En na jaren van stilstand is de stikstofaanpak stilleggen ondenkbaar.
Na BBB zijn nu D66, CDA en VVD weer aan zet: drie coalitiepartijen uit Rutte III en IV die het volgens Rummenie juist zo verbruid hebben. Die drie partijen schrokken eerder terug van pijnlijke stikstofmaatregelen na de hevige boerenprotesten die de opkomst van BBB inluidden. Nu staan ze opnieuw voor dezelfde lastige taak om stikstofuitstoot terug te brengen. Deze keer met een aanpak die écht werkt en die het geknakte vertrouwen in de overheid op termijn kan herstellen.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC