De Amerikaanse overname van het Nederlandse bedrijf Solvinity zorgt op maatschappelijk- en overheidsniveau voor onrust. Solvinity beheert onder meer DigiD en MijnOverheid. Deskundigen vrezen Amerikaanse bemoeienis en dat Nederland de regie over belangrijke digitale data verliest.
Bedrijven, belanghebbenden en experts werden deze week gehoord in de Tweede Kamer over de beoogde overname van Solvinity. De hoogste bieder is Kyndryl, een Amerikaans IT-bedrijf dat bedrijven helpt bij het beheren en vernieuwen van hun digitale infrastructuur. Kyndryl heeft in Nederland zo'n 475 werknemers.
Het baart deskundigen zorgen dat nu weer een deel van de dienstverlening van de overheid in Amerikaanse handen dreigt te belanden. Ze pleiten vanwege de huidige geopolitieke situatie voor meer Nederlandse controle op eigen digitale systemen.
Het wordt steeds moeilijker om voor vitale infrastructuur afhankelijk te zijn van andere landen, zegt Kees Verhoeven. Hij is oud-Kamerlid van D66 en techexpert. "We zien de machtsconcentratie van grote Amerikaanse techbedrijven al jaren aankomen", zegt hij. "Daarvoor is al vaak gewaarschuwd."
Lange tijd werden die waarschuwingen weggewuifd. Nu blijkt dat de Amerikaanse president Donald Trump niet te beroerd is om met economische drukmiddelen te dreigen, lijkt het Nederlandse sentiment te veranderen.
Er zijn zorgen dat de Amerikaanse overheid mogelijk bij gegevens van burgers kan komen als het platform achter DigiD in handen komt van een Amerikaans bedrijf. Ook wordt gevreesd dat de VS onze dienstverlening via DigiD kan uitschakelen.
Kyndryl probeerde woensdagochtend Kamerleden ervan te overtuigen dat die zorgen onnodig zijn. Nederlandse leidinggevenden van het bedrijf zeggen dat er veel maatregelen zijn getroffen om Amerikaanse inmenging te voorkomen.
Topman Pieter Bil zegt dat het voor Amerikanen technisch onmogelijk is om bij Nederlandse gegevens te komen. "Toegang is alleen mogelijk binnen de EU, daarover is geen discussie", zegt hij. "We zullen ons verzetten tegen verzoeken die wettelijk niet mogen. Als het Amerikaanse Kyndryl-hoofdkantoor gegevens wil afdwingen, zoeken we uitspraak bij de Nederlandse rechter."
Die maatregelen nemen niet direct alle zorgen weg. "Met een grillige Trump en bedrijven die voor Trump buigen, kun je niet te veel op technische en juridische maatregelen vertrouwen", zegt Verhoeven. "De vraag is wat er gebeurt als een bedrijf écht onder druk wordt gezet. Ja, de kans is klein dat het echt fout gaat. Maar de potentiële impact is zó groot dat we ons erop moeten voorbereiden."
Dat vindt ook Bert Hubert, onafhankelijk techexpert en voormalig toezichthouder op veiligheidsdienst AIVD. Hij zegt dat de overheid er goed aan zou doen om niet teveel aan derden over te laten.
"Ooit beheerde de overheid de banken en de post", zegt hij. "Dat kun je prima door commerciële partijen laten doen en dat gebeurt nu ook. Maar we zijn doorgeschoten in wat we uitbesteden. Het beheer van een centraal loginsysteem zoals DigiD, waarmee je toegang krijgt tot al onze bestanden, moet je niet zonder stevige regulatie aan de markt overlaten."
Fundamenteel belangrijke infrastructuur moet daarom vanuit de overheid geregeld worden, betoogt hij. Een oplossing is volgens hem het opzetten van een eigen Rijkscloudbedrijf dat in handen is van de overheid, maar buiten de overheid functioneert. "In Nederland hebben we veel goede bedrijven die zo werken, zoals Schiphol, de Rotterdamse haven en TenneT."
Onder de streep komt Huberts advies er vooral op neer dat de Rijksoverheid meer zélf moet gaan doen. Kees Verhoeven deelt dat idee. "Stap voor stap hebben we Amerikaanse bedrijven omarmd", zegt hij. "Nu zitten organisaties diep in een fuik van verschillende Amerikaanse systemen, die vaak ook aan elkaar zijn gekoppeld."
Dat maakt het lastig voor bedrijven en overheden om weer uit de fuik te komen en de digitale controle terug te pakken. Maar het is niet onmogelijk.
Begin klein, zeggen de deskundigen. "Laat eerst één ministerie pionieren", stelt Hubert voor. "Laat dat ministerie met eigen ICT werken. Als dat lukt, kun je uitbreiden bij andere ministeries. Overstappen zal tijd en moeite kosten, maar nu betalen we enorm veel geld om software van internationale bedrijven te gebruiken. Die kosten stijgen en worden uiteindelijk ook te gek."
In Nederland en binnen Europa zijn alternatieven om data in eigen handen te houden, zeiden deskundigen en experts deze week in de Kamer. Daar werd de discussie over de digitale onafhankelijkheid van Nederland breed gevoerd. Maar hoe zit het nu met de verkoop van Solvinity?
Op dit moment onderzoekt Bureau Toetsing Investeringen de beoogde overname. Die toezichthouder geeft vervolgens advies aan de minister van Economische Zaken. Daarin kan staan dat een overname alleen mag doorgaan als er maatregelen worden genomen om risico's te beperken. In een uitzonderlijk geval kan de toezichthouder ook aanraden een overname tegen te houden.
Kyndryl zelf stelt zich welwillend op om mee te denken aan oplossingen. "Het vertrouwen dat we van klanten krijgen om hun data te beschermen kunnen we niet beschamen", zegt Bil. "Dat is de kern van ons bedrijf."
Kamerleden waren nog niet helemaal overtuigd. Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA was er dinsdagavond helder over. "Ik wil alles op alles zetten om de overname tegen te houden", zei ze. Een onlinepetitie om de overname tegen te houden is inmiddels door ruim 141.000 Nederlanders ondertekend.
Source: Nu.nl economisch