Winterspelen Maandag ontkende de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken nog in alle talen dat ICE-agenten volgende week naar de Winterspelen van Milaan-Cortina zouden komen, een dag later was het nieuws officieel. Operatie ‘damage control’ in Rome loopt nu volop: „Het zijn nou ook geen SS’ers.”
Het linkse oppositielid Nicola Fratoianni van AVS draagt dinsdag in Rome een button met 'ICE out' erop.
‘ICE out’ stond er op een speldje op de revers van het linkse oppositielid Nicola Fratoianni en zijn partijgenoten van AVS (Alliantie van Groen en Links, red.), dinsdag in het Italiaanse parlement. „We kunnen niet toestaan dat tot de tanden bewapende moordenaars actief zijn in Italië”, zei het parlementslid. De oppositie is verbolgen dat agenten van de Amerikaanse immigratiepolitie ICE worden ingezet bij de Olympische Winterspelen van Milaan-Cortina, die volgende week starten. ICE staat in een kwaad daglicht sinds agenten in Minneapolis twee burgers op straat hebben doodgeschoten. Een video van ICE-agenten die in deze Amerikaanse stad ook een ploeg van de Italiaanse publieke omroep Rai klem rijden en bedreigen, ging in Italië viraal.
Het gaat om ongeveer tien agenten, schrijven de Italiaanse media Corriere della Sera en Fanpage, doorgaans allebei goed geïnformeerd. De Italiaanse overheid communiceerde knullig, door eerst de inzet van ICE-agenten bij de Spelen te ontkennen en daarna hun komst te minimaliseren. Maandagavond ontkende de minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi (onafhankelijk, maar staat dicht bij de rechtse Lega-partij) nog bij hoog en bij laag de geruchten dat ICE tijdens de Spelen zou worden ingezet. Hij sprak van „een polemiek over niks. ICE zal nooit in Italië opereren, duidelijk?”
Maar toen journalisten vasthielden, voegde Piantedosi eraan toe: „Als agenten van die dienst al naar Italië zouden komen, dan opereren ze niet in de hoedanigheid van ICE-agenten.” Niet veel later bevestigde ICE zelf het nieuws. De dienst stuurt agenten van het departement Onderzoek Binnenlandse Veiligheid (Homeland Security Investigations, HSI), zeg maar de onderzoeksafdeling, en niet de ICE-agenten die worden ingezet op straat. Volgens de onlinekrant Fanpage zijn er sowieso al HSI-agenten op de Amerikaanse ambassade in Rome, waar ook FBI-personeel werkt.
De bewuste agenten waarover nu zoveel ophef heerst, zullen in Italië de diplomatieke veiligheidsdienst van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en gastland Italië ondersteunen, door „de risico’s van transnationale criminele organisaties te onderzoeken en te beperken.”
De ordehandhaving tijdens de Spelen is de taak en de bevoegdheid van de Italiaanse overheid. Die zet zo’n zesduizend agenten in. Net zoals bij de zomerspelen van 2024 in Parijs wordt ook geavanceerde surveillance gebruikt, onder meer met drones. De Italiaanse antiterreur- en antimaffiadiensten hebben veel ervaring met preventie en controle van het grondgebied.
Eigenlijk wel. Het is vrij standaard dat hoogwaardigheidsbekleders ook in het buitenland hun ‘security detail’ of eigen veiligheidspersoneel en escorte meebrengen. De grote ophef in Italië draait vooral om de besmeurde reputatie van ICE. Aan de Spelen, van 6 tot 22 februari, nemen 232 Amerikaanse atleten deel. Vicepresident JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio wonen de openingsceremonie bij in Milaan.
Voor de inzet van agenten in een ander land moet eerst wel formele toestemming worden gevraagd. Maandagavond wekte minister Piantedosi nog de indruk dat hij nog niet wist welke agenten de buitenlandse delegaties zouden meebrengen. Gezien de veiligheidsrisico’s van zo’n groot evenement lijkt dat een week voor de start zeer onwaarschijnlijk.
Het is vooral duidelijk wat ze níet mogen doen, en dat is: optreden als immigratiepolitie in Italië of instaan voor de ordehandhaving op straat. Na de initiële ontkenning door Piantedosi probeerden de Italiaanse autoriteiten daarna de boel te sussen door te zeggen dat de ICE-agenten louter zouden instaan voor de beveiliging van de Amerikaanse delegatie: Vance en Rubio dus, het diplomatieke personeel en de atleten. Maar sporters worden bij de Spelen in de eerste plaats beschermd door de diplomatieke veiligheidsdienst (Diplomatic Security Service, DSS).
ICE en HSI (het departement Onderzoek Binnenlandse Veiligheid) dragen bij aan de beveiliging via risicoanalyse en inlichtingen, klinkt het nu. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani (Forza Italia) maakte daar tegenover persagentschap Ansa van dat de ICE-agenten opereren in de ‘operations room’ – doelend op een ruimte in het Amerikaanse consulaat, een zwaarbewaakt opzichtig gebouw in hartje Milaan. Tajani benadrukte dat er dus géén ICE-patrouilles komen op straat, maar zei erbij dat „samenwerking tussen internationale politiediensten bij grote evenementen wel gebruikelijk is.” En volgens Tajani „is het nou niet alsof dit SS’ers zijn.”
Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) houdt de lippen stijf op elkaar. Maar in Italië waait de storm niet over. „ICE is niet welkom in Milaan. Kunnen we niet voor één keer nee zeggen tegen Trump?” fulmineert burgemeester Beppe Sala (onafhankelijk, gesteund door centrum-links). De centrum-linkse oppositiepartij Partito Democratico vroeg om opheldering. Een petitie tegen de komst van ICE leverde al meer dan 53.000 handtekeningen op.
Italiaanse politiewagens staan dinsdag geparkeerd op het Duomo-plein in Milaan.
Premier Giorgia Meloni (Fratelli d’Italia, radicaal-rechts) stuurt Piantedosi volgende woensdag naar het parlement. De Italiaanse regeringsleider is een uitgesproken medestander van Donald Trump – vrijdag zei ze nog dat ze hoopt dat hij ooit de Nobelprijs voor de vrede krijgt – maar af en toe is er ook openlijke irritatie. Zo reageerde de premier woest op Trumps uitspraak dat NAVO-soldaten van andere landen in Afghanistan volgens hem niet echt aan het front hadden gevochten, en eiste „respect”.
Hoewel Meloni ook wordt gezien als een migratiehardliner, voelt ze goed aan dat de inzet van ICE-agenten – in welke „hoedanigheid” ook – kwaad bloed zet in haar land. De VS en Italië hebben sterke politieke en door migratie ook diepe economische en familiale banden. Veel Italianen koesteren affectie voor de VS – maar Trump is wat anders. Volgens Luca Ferlaino van Socialcom Italia, een digitaal communicatiebedrijf dat data-analyse verricht, „ligt het negatieve sentiment van het Italiaanse internet tegenover Trump op 82 procent. En onder centrum-rechtse gebruikers is het recent gestegen van 67 naar 75 procent.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC