Het Nederlandse clubvoetbal wil in Europa graag na de toplanden de beste van de rest zijn, maar de prestaties dit jaar doen aan die ambitie geen recht. De aftocht dreigt, zowel woensdag in de Champions League als donderdag in de Europa League.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Woensdag en donderdag, de laatste speelronde vóór de knock-outfase, is het de dag van de waarheid in de Champions League en in de Europa League. Voor de vijf Nederlandse clubs die eraan meedoen is het echter nauwelijks de dag van de waarheid. Om aan het einde van die dag te kunnen juichen is een behoorlijke aanloop nodig in plaats van een tocht vol struikelingen.
Kijk alleen al naar de posities van de vijf deelnemers voorafgaand aan de laatste speeldag. PSV staat als enige op een plek die recht geeft op plaatsing voor de 16de finales, de zogenoemde tussenronde. De Eindhovenaren staan in de Champions League op 22ste plaats van 36. Ajax staat 32ste. De beste 24 mogen blijven meedoen. In de Europa League is de uitgangspositie zelfs belabberd te noemen: Feyenoord 26ste van de 36, Go Ahead 30ste, FC Utrecht 34ste – ook hier gaan de eerste 24 door.
Als het heel erg meezit zijn er van de vijf clubs na donderdag twee over, als het meezit een en als het tegenzit geen. (AZ niet meegerekend. Die club speelt in de Conference League en is geplaatst voor het vervolg. Dit derde niveau in Europa heeft zijn eerste fase al achter de rug. AZ eindigde daarin als 14de van de 36 clubs.)
PSV heeft een gerede kans, Ajax en Feyenoord een kansje, Go Ahead een minikansje en FC Utrecht is uitgeschakeld. De vijf clubs in de vorig seizoen ingevoerde opzet wonnen samen acht van de 35 duels. Dat is simpelweg onvoldoende om aanspraak te maken op de beoogde positie als ‘beste land van de rest van Europa’, achter de vijf toplanden Engeland, Italië, Spanje, Duitsland en Frankrijk. Nederland staat nu nog zesde in dat zogenoemde coëfficiëntenklassement, maar dat is te danken aan de resultaten in voorgaande seizoenen, op basis waarvan de ranglijst wordt opgesteld.
PSV, Ajax, Feyenoord en Go Ahead Eagles wonnen elk twee keer, FC Utrecht nul maal. In een systeem dat volop kansen biedt, met een tussenronde als vluchtheuvel (de 16de finales, waaraan de beste acht clubs niet hoeven mee te doen), is dat waarschijnlijk niet voldoende.
Maar goed, eerst dus de twee dagen van de waarheid afwachten. Woensdag en donderdag dendert de lawine aan voetbal over de velden. Achttien duels vanaf 21.00 uur in de Champions League, een dag later hetzelfde aantal in de Europa League.
Alleen kampioen PSV heeft alles in eigen hand. Als het thuis wint van de Duitse kampioen Bayern München, is PSV door; bij een gelijkspel misschien en heel misschien volstaat verlies, maar dat hangt af van uitslagen op andere velden. Bayern München is al geplaatst en spaart misschien krachten; wie weet kan het door blessures geteisterde PSV daarvan profiteren.
Hoe dat ook afloopt, de zeges van PSV op de Italiaanse kampioen Napoli (6-2) en op Anfield tegen de Engelse titelhouder Liverpool (1-4) waren gedenkwaardig; voor Nederland absolute hoogtepunten van het Europese seizoen. Je zou daar de overwinningen van het veel kleinere Go Ahead Eagles, op Aston Villa en Panathinaikos, aan kunnen toevoegen.
PSV voetbalde met de onder trainer Peter Bosz geïntroduceerde flair, met aanvalskracht en combinatievermogen, terwijl ze zich bij Go Ahead zullen afvragen hoe ze beide wedstrijden hebben kunnen winnen. Trainer Unai Emery van Aston Villa drukte zich perfect uit toen hij in een nauwelijks van de opwinding bekomen perskamer stelde dat hij om dit soort wedstrijden van voetbal is gaan houden.
Ongekend was het spektakel in de Adelaarshorst, waar Go Ahead dik dreigde te verliezen van de Engelse kampioenskandidaat die verder alle duels won in de Europa League. Maar uiteindelijk stond er, na een wonderbaarlijke omkering, 2-1 op het scorebord en waren de aanhangers van de club uit Deventer tot tranen toe geroerd.
Go Ahead gaat donderdag tegen Braga voor dat piepkleine kansje en neemt anders met trots afscheid.
PSV had een zeer moeilijke loting had, dus die club valt, net als Go Ahead, weinig te verwijten. Maar wie terugkijkt kan nochtans genoeg kanttekeningen plaatsen. Een domme, door Ricardo Pepi weggegeven strafschop in de sleutelwedstrijd tegen de Belgische kampioen Union St. Gilles. Plus het onnozele balverlies van de spits bij de 0-2. Plus een slapstickachtig tegendoelpunt in Leverkusen, waar PSV’ers onder aanvoering van Jerdy Schouten in het eigen strafschopgebied de bal rondtikten alsof ze op de training waren. Plus het herhaaldelijke geknoei in de opbouw, van doelman Matej Kovar en centrale verdediger Yarek Gasiorowski met name tegen Atlético Madrid en Newcastle United, met twee identieke, cruciale doelpunten tot gevolg.
Zo opbouwen en op balbezit spelen in een gevaarlijke zone van het veld is onderdeel van de Nederlandse huisstijl en leidt tot discussie. Zelfs in lagere amateurregionen zie je het steeds vaker gebeuren, dankzij trainers die op hun niveau Peter Bosz en Arne Slot imiteren. Nadeel is dat spelers en doelmannen geregeld het vermogen ontberen om zo te voetballen.
Andere oorzaken van de matige prestaties? Allereerst de ridicule lijst met blessures waarover clubs en bonden zich zorgen maken, ook internationaal gezien. Dan wat je zou kunnen noemen de prijs van het succes. Vorig seizoen waren de prestaties van de Nederlandse clubs (relatief) goed, met PSV en Feyenoord in de achtste finales van de Champions League.
Op succes volgt in opleidingsland Nederland meteen uitverkoop. Bij PSV verdwenen de dragende spelers Noa Lang en Malik Tillman. Ruben van Bommel, vervanger van Lang, scheurde een knieband en een talent als Paul Wanner is nog geen Tillman. Bij Feyenoord voltrok zich ongeveer hetzelfde proces: vertrekkers als Igor Paixão en Dávid Hancko waren cruciale spelers.
Wie opvalt in etalage Nederland, is weg. De eredivisie is de voetbalversie van de tv-hit Ik vertrek. De clubleiding van Go Ahead was blij dat na de onverwachte zege in het nationale bekertoernooi en directe plaatsing voor de Europa League het elftal redelijk intact bleef, al vertrokken Oliver Antman en de transfervrije Enric Llansana. Inmiddels is de Deventer club ook spits Milan Smit (aan Stoke City) en Mats Deijl kwijt. De aanvoerder vertrok vorige week naar Feyenoord.
Zo gezien is het verval in zekere zin ook logisch. Nederland kwam van ver, na een crisis rond 2015. Als gevolg daarvan speelden de clubs minder Europese wedstrijden, in minder zware toernooien, tegen minder sterke tegenstanders, waar vervolgens meer overwinningen werden gehaald, waarna Nederland weer steeg op de ranglijst, waarna de clubs in sterkere toernooien kwamen te spelen, tegen betere tegenstanders. Enzovoort.
Het wordt voor de Nederlandse clubs lastig de zesde plek te behouden, die recht geeft op twee (directe) plaatsen in de lucratieve Champions League. Landen als Portugal, Tsjechië, Griekenland, Polen, Denemarken en Cyprus doen het dit seizoen beter.
Nederlandse clubs moesten soms boven hun kunnen presteren. FC Utrecht werkte zich via de voorronden knap op naar de Europa League, maar had beter gepast in de Conference League. Daar zit de enige ploeg die al drie keer won, in slechts zes duels: AZ. Dat toernooi ging tot nog toe bijna ongemerkt voorbij vanwege de onaantrekkelijke tegenstanders. AZ versloeg Drita, Shelbourne en Slovan Bratislava en speelt in februari tegen FC Noah uit Armenië.
Ajax won zijn laatste twee duels in de Champions League, maar was eerder, terwijl het in de Champions League tegen de ene na de andere topploeg moest spelen, zelfs in de eredivisie middenmoter, met sores rond de ontslagen trainer John Heitinga. Toch heeft het nu, bij winst in de laatste (thuis)wedstrijd op Olympiakos, nog een kansje op de tussenronde.
De matige prestaties van de subtop in de nationale competitie worden weerspiegeld in de Europese campagnes. Feyenoord-trainer Robin van Persie stelde, om overbelasting bij de club te voorkomen, een veredeld B-team op in Braga, met een nederlaag tot gevolg. Hij gaf later toe dat het wisselen van zeven spelers misschien te veel was geweest. De nederlaag tegen Braga trok een zware wissel op de verdere reeks, waardoor Feyenoord donderdag bij Real Betis alles op alles moet zetten om in Europa actief te blijven. Maar zelfs bij een zege in Sevilla volgt mogelijke uitschakeling. Een dilemma voor Van Persie, want drie dagen later volgt de topper in de eredivisie, uit tegen PSV.
Het advies voor de kijker derhalve: niet te veel verwachten van de dagen van de waarheid. Dan valt het misschien mee.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant