De Nederlandse Staat heeft de mensenrechten van de inwoners van Bonaire geschonden door te laat en te weinig maatregelen te nemen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. Binnen 18 maanden moet de regering nieuwe, bindende doelen vastleggen om de CO2-uitstoot voor héél Nederland te verlagen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Tot dit oordeel komt de rechtbank in Den Haag in een rechtszaak die door Greenpeace was aangespannen, samen met acht inwoners van Bonaire. Volgens de milieubeweging heeft van alle Nederlandse gemeenten Bonaire het meest te vrezen van de opwarming van de aarde, die volgens wetenschappers zal leiden tot een catastrofale stijging van de zeespiegel.
De rechter gebiedt Nederland als geheel om meer werk te maken van het tegengaan van klimaatverandering. De belangrijkste verplichting die de rechter aan de Nederlandse Staat oplegt, is dat er binnen 18 maanden bindende tussentijdse doelen moeten zijn om de uitstoot van CO2 te verminderen. Op die manier moet Nederland voldoen aan internationale verdragen, zoals het VN-klimaatakkoord van 1992 en het verdrag van Parijs uit 2016.
In 2023 bracht de regering een ‘aangescherpte’ Nederlandse Klimaatwet uit. Daarin staat volgens de rechter geen bindend reductiedoel voor 2030, terwijl dit volgens het Akkoord van Parijs wel moet. Verder gaat de nieuwe wet ervan uit dat in 2030 een vermindering van de uitstoot zal worden bereikt van 55 procent ten opzichte van 1990. ‘Parijs’ vereist evenwel een reductie in 2030 van 43 procent ten opzichte van 2019. Ook hiermee schendt de Nederlandse regering de internationale klimaatafspraken waar haar handtekening onder staat.
In het plan dat de Staat nu in 18 maanden moet opstellen, moeten verder ingrepen staan die gelden voor de gehele Nederlandse economie. De rechter constateert dat in de Klimaatwet van 2023 de lucht- en scheepvaart worden ontzien. Ook dat is strijdig met internationale afspraken.
De rechter laat zich in het vonnis niet uit over het soort ingrepen. Dat is een zaak voor de politiek en valt onder de beleidsvrijheid van de Staat.
Greenpeace wees er in de rechtszaak op dat Nederland zich al jaren voorbereidt op de gevolgen van het veranderende klimaat. Zeespiegelstijging, verdroging, verzilting: de scenario’s zijn zorgvuldig in plannen uitgewerkt. Maar het Caribische deel van Nederland is in die plannen nog niet meegenomen. Het vonnis van vandaag erkent dat er weliswaar maatregelen zijn aangekondigd in 2023, maar dat die te laat komen en veel minder systematisch zijn dan de besluiten die voor de rest van Nederland al veel eerder zijn genomen.
De consequenties voor Bonaire van de opwarming van de aarde zijn al zeker dertig jaar bekend, stelt de rechter. De Staat had al veel eerder maatregelen moeten nemen om het broeikaseffect te bestrijden en de gevolgen voor het eiland op te vangen.
Vanwege zijn lage ligging zal het eiland het snelst de gevolgen voelen van die ontwikkeling, denkt de milieubeweging. Als er niet wordt ingegrepen, zal volgens haar een vijfde deel van Bonaire tegen het eind van de eeuw onder water staan.
Bonaire heeft ook nu al last van de klimaatverandering, stelt Greenpeace. Omdat het eiland steeds vaker met extreme hitte kampt, heeft de bevolking meer gezondheidsproblemen. Meteorologen waarschuwen al langer dat door het broeikaseffect de aarde steeds vaker te maken krijgen met extreme weersomstandigheden – van ongekende hittegolven tot zware tropische stormen.
De rechter oordeelde dat Bonaire inderdaad al zwaarder wordt getroffen dan ‘Europees’ Nederland, en dat de Staat zijn zorgplicht voor de bewoners van het eiland heeft verzaakt, en daarmee de mensenrechten van de bevolking heeft geschonden.
Greenpeace hoopte op een uitspraak als die in de Urgenda-zaak uit juni 2015, en lijkt nu in deze opzet te zijn geslaagd. In 2015 werd de Nederlandse Staat gedaagd door de gelijknamige stichting en negenhonderd andere partijen met de eis dat de uitstoot van CO2 in 2020 met 25 procent werd verminderd. Urgenda won die rechtszaak, net als het hoger beroep.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant