Oud-Kamervoorzitter De opties om vervolging in te stellen rond het lekken van informatie over een onderzoek naar oud-Kamervoorzitter Khadija Arib lijken uitgeput. De Kamer heeft een verzoek verworpen om een verdenking van Aribs opvolger Vera Bergkamp bij de Hoge Raad aan te brengen.
Voormalig Kamervoorzitter Vera Bergkamp (D66) in 2023.
Het verzoek tot vervolging van oud-Kamervoorzitter Vera Bergkamp is dinsdagmiddag door de Tweede Kamer verworpen na advies van een groep Kamerleden onder leiding van Caroline van der Plas (BBB). Die ‘Voorbereidende groep’ moest uitzoeken hoe substantieel de verdenking tegen Bergkamp en anderen is in de kwestie rond het lekken naar NRC uit het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer.
NRC bracht in 2022, nog voordat Khadija Arib formeel op de hoogte was gebracht, het nieuws dat er een onderzoek zou komen naar haar leiderschapsstijl in haar periode als Kamervoorzitter, van 2016 tot 2021. De basis hiervoor was een advies van de landsadvocaat, ingezien door NRC. Arib trad af als PvdA-Kamerlid en beschuldigde sindsdien haar opvolgster Bergkamp van „een dolkstoot in de rug”. Bergkamp (D66) keerde na de verkiezingen van november 2023 niet terug in de Kamer, ze was niet herkiesbaar.
Bergkamp deed als Kamervoorzitter vrijwel direct aangifte van lekken na het bericht in NRC. Na jarenlang onderzoek achtte het Openbaar Ministerie (OM) bewezen, onder meer op basis van telefoongegevens en getuigenverklaringen, dat Bergkamps toenmalige woordvoerder het lek moet zijn geweest. Nadat de rechter oordeelde dat daar onvoldoende bewijs voor was, verschoof de verdenking bij verschillende Kamerleden naar Bergkamp zelf. Het strafdossier rond de zaak van de woordvoerder, waar verschillende media afgelopen zomer uit publiceerden, gaf daar voeding aan. Bergkamp was als getuige gehoord door de recherche.
Het OM mag geen onderzoek instellen bij verdenking van een ambtsmisdrijf door een volksvertegenwoordiger, zoals Bergkamp. Die bevoegdheid ligt bij de procureur-generaal bij de Hoge Raad, die daarvoor opdracht moet krijgen van het kabinet of de Tweede Kamer. Er zijn ten minste vijf Kamerleden nodig om een verzoek hiertoe in te dienen, waarna de Kamer zich erover buigt. Vijf toenmalige PVV-Kamerleden, aangevoerd door de afgelopen maand van de PVV afgesplitste Gidi Markuszower, dienden in september dit verzoek in.
Het strafdossier, waar de groep Kamerleden inzage in kreeg, blijkt echter voor de ‘Voorbereidende groep’ onvoldoende basis om tot een vervolgingstraject te adviseren. „Dat door of in opdracht van de Kamervoorzitter een vertrouwelijk besluit is gelekt naar de pers, kan op basis van het voorhanden strafdossier en de daarbij gevoegde stukken niet worden vastgesteld”, schreef de groep vorige week aan de Kamer. Twee leden van de groep, PVV’er Chris Jansen en FVD’ Gideon van Meijeren, wilden nog steeds positief adviseren over het vervolgingsverzoek. Hun fracties waren dan ook nog steeds voor een vervolgingstraject richting Bergkamp, evenals de deze maand van de PVV afgesplitste groep-Markuszower.
De Kamer nam afgelopen najaar een motie aan om bredere vervolgstappen te onderzoeken. Een meerderheid vond dat een onderzoek naar alle toenmalige presidiumleden ook verkend moest worden, omdat zij in potentie allemaal het lek konden zijn geweest. De ‘Voorbereidende groep’ concludeert dat ook deze bredere insteek tot niets zal leiden.
In het strafdossier naar de woordvoerder, waar Follow the Money, Nieuwsuur en de Volkskrant afgelopen juni uit publiceerden, bleek dat Bergkamp appconversaties met haar woordvoerder wiste. Ook gaf de griffier, de hoogste baas van het ambtelijke apparaat in de Tweede Kamer, met medeweten van Bergkamp de secretaresse van de Kamervoorzitter opdracht om het advies van de landsadvocaat te wissen uit de ‘verzonden items’. Volgens Bergkamp was dat allemaal uit voorzorg om digitale verspreiding tegen te gaan, terwijl ze de apps gewist had omdat de woordvoerder niet langer voor haar werkte. De griffier noemde Bergkamp in haar politieverhoor „een verwijderaar”.
Ook had Bergkamp, zo bleek uit telefoongegevens die de recherche analyseerde, op de dag van publicatie van het nieuws over het onderzoek naar Arib contact met de directeur Huisvesting en de woordvoerder, die op hun beurt in contact stonden met een NRC-journalist. Bergkamp wist echter niet meer waar dit over ging, vertelde ze de politie.
De griffier trad kort na de commotie rond het aangekondigde onderzoek naar Arib in het najaar van 2022 terug uit de ambtelijke top van de Tweede Kamer en werd lid van de korpsleiding van de Nationale Politie. Zij is vorige week teruggekeerd na ziekte, maar niet langer actief in de leiding. „Zij gaat als strategisch adviseur opdrachten uitvoeren binnen of buiten de politieorganisatie”, meldde de politie vorige week.
Het onderzoek naar Aribs gedrag werd uiteindelijk in 2023 afgerond door Hoffmann Bedrijfsrecherche, waarbij bleek dat een groot deel van de beweringen in twee anonieme klachtbrieven bevestigd werden door meerdere mensen die werken of werkten voor de Tweede Kamer. In de zaak die de oud-Kamervoorzitter daarop aanspande tegen Hoffmann en de Staat, oordeelde de rechter dat het onderzoek voldeed aan de voorschriften en „rechtmatig” was. Aribs hoger beroep tegen deze uitspraak loopt nog.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC