Ecologische fabel Na het Oscar-genomineerde ‘Honeyland’ komt Tamara Kotevska nu met het vergelijkbare ‘The Tale of Silyan’, waar een ooievaar verteller is van een ecoparabel over een ramp die zich op het Noord-Macedonische platteland voltrekt.
De oude boer Nikola voert in 'The Tale of Sylian' vis aan zijn nieuwe vriend, een ooievaar.
The Tale of Silyan. Regie: Tamara Kotevska. 81 minuten.
Net als het veelbekroonde Honeyland (2019) is ook de nieuwe film The Tale of Silyan van Tamara Kotevska een mix van documentaire en fictiefilm. Niet zo extreem als in Honeyland, waarin ze een vrouwelijke bijenjager in Noord-Macedonië volgde maar de chronologie van haar jarenlang verzamelde filmmateriaal ten behoeve van het verhaal behoorlijk omgooide. In The Tale of Sylian portretteert ze zestiger Nikola, een landbouwer uit Cesinovo- Oblesevo, sinds 2013 een van de Europese „ooievaarsteden”. Terwijl hij met lede ogen toeziet hoe zijn oogst steeds minder oplevert, gebruikt ze de mythe van de avontuurlijke Silyan die na een vloek van zijn vader in een ooievaar verandert, om de relatie tussen mens en dier in een groter ecosysteem vorm te geven.
Er zijn op de Balkan veel legendes over gedaanteverwisselingen van mens naar ooievaar en andersom. Soms hebben ze een religieuze oorsprong en is de ooievaar een teruggekeerde pelgrim. Soms hebben ze een waarschuwende toon, zoals bij Kotevska, waar de jongen wordt gestraft omdat hij niet op het land van zijn vader wil werken. Die versie is in de 19de eeuw waarschijnlijk door de Bulgaarse folklorist Marko Tsepenkov opgetekend. In interviews vertelde Kotevska dat ze het verhaal al van haar grootouders heeft gehoord.
Die intergenerationele doorgave van verhalen en tradities past goed bij de film: Nikola en zijn vrouw Jana bewerken het land met handgereedschappen en eenvoudige ploegen. Maar hun dochter Ana en haar man zien geen toekomst meer in het boerenbedrijf en vertrekken naar Duitsland. Daar ontdekken ze dat een vast salaris weliswaar voordelen heeft, maar dat bijna hun hele salaris naar de kinderopvang moet. Dan vertrekt ook oma Jana om bij te springen en blijft Nikola alleen achter.
Aanvankelijk vindt hij werk op de lokale vuilnisbelt. Er zijn duizenden ongereguleerde open stortplaatsen in Noord-Macedonië die voor ernstige milieuvervuiling en gezondheidsrisico’s zorgen. Maar als hij ziet dat de ooievaars sterven aan ondervoeding omdat ze geen kikkers en wormen meer kunnen vinden doordat de akkers niet meer worden omgeploegd, gooit hij het roer om.
De film is wonderschoon, mede door de vele droneshots waardoor we met de witte ooievaars meevliegen. En de ooievaar die Nikola onder zijn hoede neemt is door zijn mythologische betekenis een symbool van hoop in een triest spookje over een land waar vruchtbare grond wordt opgekocht om afval op te storten.
Source: NRC