Deeltijdwerk Ondernemers uit CDU-kring stellen voor het Duitse recht op deeltijdwerk te beperken om af te komen van zogenaamde ‘lifestyle-deeltijd’, parttime werken uit luxe in plaats van noodzaak. Ze stuiten op heftige kritiek van vakbonden, economen en politici – ook uit eigen partij.
Deeltijdwerk is volgens de ondernemersvleugel in de CDU niet bedoeld om ruimte te houden voor luxe.
De kwakkelende Duitse economie mag niet verder achteruitgaan, en daarom moet parttime werken de kop worden ingedrukt. Die redenatie zit achter een initiatief van de ondernemersvleugel in regeringspartij CDU/CSU die een storm aan kritiek heeft veroorzaakt – met name van coalitiepartner SPD. Het voorstel, getiteld Geen wettelijk recht op lifestyle-deeltijd, houdt in dat Duitsers alleen nog maar in deeltijd mogen werken als zij daar een „gegronde” reden voor hebben.
Het recht op parttime werk in Duitsland is nu als volgt geregeld: werknemers kunnen vragen om vermindering van hun aantal werkuren als ze minstens een half jaar bij hetzelfde bedrijf werken. De werkgever mag dit verzoek alleen afwijzen om „operationele redenen”, als bijvoorbeeld vermindering van de werktijd de veiligheid van het bedrijf schaadt of onevenredige kosten met zich meebrengt.
Het CDU-plan, voortgekomen uit de aan de partij verbonden ondernemersclub MIT, draait die regeling nu in feite om. Werknemers zouden alleen nog in aanmerking komen voor deeltijdwerk om specifieke redenen, zoals mantelzorg en bijscholing buiten werktijd.
Het voorstel wil deeltijdwerkers bovendien alleen recht geven op sociale voorzieningen als daar bijzondere redenen voor zijn. „Als je meer kunt werken, dan moet je meer werken”, aldus MIT-voorvrouw Gitta Connemann in het weekblad Stern. „Deeltijdwerk om persoonlijke redenen mag niet permanent door de verzorgingsstaat worden opgevangen.”
Met name de term ‘lifestyle-deeltijd’ schiet velen in het verkeerde keelgat. Politici van SPD, de centrumlinkse coalitiepartner van de christen-democratische CDU/CSU, hebben zich tegenover Duitse media zeer kritisch uitgelaten. Deeltijdwerk is volgens hen geen luxe, maar een noodzaak. Economisch woordvoerder Sebastian Roloff noemt het initiatief „een bespotting van miljoenen werknemers – voornamelijk vrouwen – die parttime werken omdat de randvoorwaarden voor een voltijdbaan simpelweg niet goed zijn”. SPD-parlementariër Annika Klose noemt de hogere druk op werknemers „een doodlopende weg” die leidt tot meer burn-out en vervroegde pensionering.
Volgens Hanco Jürgens, wetenschappelijk onderzoeker bij het Duitsland Instituut, had de partij van bondskanselier Friedrich Merz deze kritiek kunnen verwachten. Wel past het volgens Jürgens in het bredere narratief van de bondskanselier. „Duitsland heeft, net als Nederland, te maken met een krimpende beroepsbevolking, maar Merz heeft óók beloofd de economie weer aan te zwengelen en het land weerbaar te maken.” Migratie zou een oplossing kunnen zijn om het gat op de arbeidsmarkt op te vullen. „Maar dat wil Merz juist beperken.”
Ruim 40 procent van de Duitse beroepsbevolking werkte vorig jaar in deeltijd, meer dan ooit. Enzo Weber, hoofdonderzoeker van het wetenschappelijk arbeidsbureau IAB, verklaart die toename doordat steeds meer vrouwen, ouderen en studenten werken. Deze groepen doen dat vaker parttime. „Dat zijn niet minder, maar extra werkuren”, schrijft Weber in reactie op de Teilzeit-dicussie.
Die extra arbeid is hard nodig. Duitsland verliest de komende vijftien jaar 7 miljoen werkenden door vergrijzing. Parttime werken kan dan een uitkomst bieden, omdat meer mensen hierdoor de arbeidsmarkt kunnen betreden. Per saldo heeft de toename in deeltijdwerken niet geleid tot vermindering van het aantal werkuren, ziet Weber.
Ook hoofdeconoom van het Duitse onderzoeksinstituut DIW Marcel Fratzscher ziet vooral negatieve gevolgen door ontmoediging van deeltijdwerken. De voorgestelde aanpak zou „grote schade toebrengen aan veel bedrijven”, omdat het aantal gewerkte uren er eerder door zou afnemen dan toenemen. „Het gevolg zal minder groei en welvaart zijn en een verdere toename van faillissementen.”
Desondanks blijft Merz met zijn partij ten strijde trekken tegen deeltijdwerken. Afgelopen voorjaar zei hij al dat behoud van de huidige welvaart niet samengaat met „work-life-balance en een vierdaagse werkweek”. Daarnaast opperde hij dat Duitsers langer moeten doorwerken en dat de mogelijkheid je telefonisch ziek te melden moet worden afgeschaft – voorstellen die ook op weinig enthousiasme konden rekenen.
Dat gebrek aan enthousiasme is ook merkbaar binnen de CDU zelf. Fractievoorzitter Steffen Bilger verklaarde tegenover Duitse media dat het „ronduit ongelukkig” geformuleerde voorstel waarschijnlijk geen meerderheid krijgt op het partijcongres in februari. De verwachting is dan ook dat het niet zal uitmonden in concreet beleid.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC