Bomenkap Een motie tegen de verbreding van de A27 bij Amelisweerd is dinsdag aangenomen door de Tweede Kamer. Daarmee lijkt een einde gekomen aan een discussie die zestien jaar voortduurde. „Dit is winnen”, zegt de voorzitter van Kerngroep Ring Utrecht.
De betonbak van de A27 bij landgoed Amelisweerd.
De Tweede Kamer wil niet dat de A27 bij het historische Utrechtse landgoed Amelisweerd wordt verbreed. Een motie die het kabinet oproept het tracébesluit voor de vernieuwing van de snelweg in te trekken, kreeg dinsdag een meerderheid van de stemmen. Daarmee lijkt een einde te komen aan een discussie die al zestien jaar voortduurt.
De plannen voor de verbreding van de betonbak, een dieper gelegen wegdeel langs Amelisweerd, bestaan al sinds 2010. Meer rijstroken zouden de grote hoeveelheid files op het traject verminderen. Uitbreiden van tien naar veertien banen zou de doorstroming verbeteren. Dit zou ten koste gaan van enkele honderden bomen en struiken aan weerszijden van de bestaande betonbak.
Natuurliefhebbers en mensen die Amelisweerd een warm hart toedragen, zagen van meet af aan niets in de plannen. Vooral de bomenkap op het landgoed vonden ze onbespreekbaar. Demonstraties en juridische procedures tegen het Rijk volgden.
Ook in de Tweede Kamer werd sinds 2010 getwist over nut en noodzaak van extra rijstroken. Eerdere moties om de verbreding tegen te gaan, haalden het de afgelopen jaren niet. Dinsdag kreeg een motie van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop wel voldoende steun, onder meer dankzij D66 en CDA.
Bij de rechter hadden omwonenden en milieugroepen al eerder succes. In 2019 oordeelde de Raad van State dat de gevolgen van de stikstofuitstoot voor het milieu onvoldoende onderbouwd waren. In 2022 presenteerde Mark Harbers, toenmalig minister van Infrastructuur en Waterstaat (VVD), een nieuw tracébesluit met verbeterde stikstofberekening.
Intussen hadden ook de gemeente en provincie Utrecht zich gezamenlijk tegen de plannen gekeerd. Zij kregen van het kabinet-Rutte IV de kans om met een alternatief plan te komen, dat zou worden overgenomen als het „gelijkwaardig of beter” was dan het tracébesluit. Eind 2023 was Alternatief Ring Utrecht af.
De regio Utrecht stelde voor om de snelheid op het traject langs Amelisweerd te verlagen van honderd naar tachtig kilometer per uur, zodat in de bestaande betonbak twee extra rijstroken konden komen. Ook wilden stad en provincie inzetten op meer thuiswerken en reizen met de fiets of het openbaar vervoer. Het kostenplaatje zou honderden miljoenen euro’s lager uitvallen dan de bijna 2 miljard die voor de wegverbreding was begroot.
Minister Barry Madlener (Infrastructuur en Waterstaat, PVV) hield echter vast aan het tracébesluit van zijn voorganger, dat voor meer doorstroming zorgde en veiliger zou zijn dan de twaalf rijbanen die de opstellers van het ARU in de bestaande betonbak hadden ingetekend. Bovendien zou de tijd ontbreken om het regio-alternatief verder uit te werken. Wat nu ook een rol speelde bij de stemming, was dat Madleners opvolger Robert Tieman (BBB) maandag zei dat verbreding inmiddels zo’n 500 miljoen euro extra zou kosten. CDA-Kamerlid Luciënne Boelsma noemde de plannen van het kabinet daardoor „steeds minder realistisch”, dinsdag na de stemmingen.
„Dit is winnen”, reageert Jos Kloppenborg, voorzitter van Kerngroep Ring Utrecht en bestuurslid bij de Vrienden van Amelisweerd. „Ik ben heel tevreden. Het is duidelijk dat dit plan van de baan is.” Of nu ruimte komt voor het alternatieve plan, is nog niet duidelijk, al is dat wel onderdeel van de oproep in de aangenomen motie van De Hoop.
De regio Utrecht is „blij” met de steun voor de motie, laat een woordvoerder van de gemeente Utrecht weten. Stad en provincie blijven „graag” met het Rijk in gesprek over het verbeteren van de bereikbaarheid in en rond Utrecht, „met behoud van Amelisweerd”.
De steun van CDA en D66 voor de motie was dinsdag cruciaal. Die partijen formeren nog achter gesloten deuren met de VVD, die vóór de verbreding is. Op 20 januari, voordat de motie werd ingediend, zei D66-Kamerlid Robert van Asten al dat zijn partij in de formatie zou inzetten op het tegenhouden van de verbreding.
Ingewijden zeggen dat D66 en CDA zelf de motie niet zouden hebben ingediend, om het formatieproces niet onnodig te belasten. Daarom wordt de timing van de motie van De Hoop gezien als een poging om de aanstaande coalitiepartijen uit elkaar te spelen, voordat zij een gezamenlijk coalitieakkoord presenteren – volgens de planning gebeurt dat aanstaande vrijdag.
Van tevoren hadden de coalitiepartijen afgestemd over de motie. De pijn bij de VVD, werd daarbij vastgesteld, is niet bijzonder groot nu het tracébesluit niet door lijkt te gaan. Ook de lokale VVD in Utrecht was al geen voorstander.
Hoe het aanstaande minderheidskabinet zich de komende jaren gaat verhouden tot voorstellen die hen onderling splijten, is afwachten. Enerzijds koesteren die partijen de wens om zichzelf inhoudelijk te blijven profileren. Anderzijds zeggen ingewijden dat ze elkaar heel willen houden. Dat betekent: geen plannen steunen die elkaar te veel pijn doen.
Los van de politieke ontwikkelingen loopt een juridische procedure tegen de verbreding. Na het tracébesluit van 2022 stapten omwonenden en milieu- en actiegroepen opnieuw naar de bestuursrechter, die het ministerie in april de opdracht gaf beter te motiveren hoe de extra stikstofuitstoot van de snelweg zou worden gecompenseerd.
In november presenteerde demissionair minister Tieman de gewijzigde plannen, die opnieuw werden aangevochten door de actiegroepen. Een nieuwe zittingsdatum staat nog niet gepland, al is de vraag of deze überhaupt nog nodig is.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC