Eritreeër Amanuel W. is dinsdag veroordeeld tot de maximale gevangenisstraf van twintig jaar voor het leiden van een internationaal mensensmokkelnetwerk. Met marteling en afpersing ging W. volgens de rechter in Zwolle nietsontziend en ‘volstrekt gewetenloos’ te werk.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
De veroordeling voor internationale mensensmokkel door een Nederlandse rechter is vrij uniek. W. (42) opereerde immers vanuit het buitenland (Libië) en pleegde geen misdrijven tegen Nederlanders. Toch vond de rechtbank dat zij hem mocht berechten.
Onder meer omdat het afpersen hier plaatsvond. Familieleden van W.’s slachtoffers werden in Nederland onder druk gezet om geld over te maken voor de overtocht vanuit Libië naar Europa. Ook eindigde de smokkelroute voor veel slachtoffers in Nederland, wat de rechtbank zogenoemde rechtsmacht gaf om een uitspraak te kunnen doen.
‘Deze strafzaak is zowel door haar omvang als aard van uitzonderlijke ernst’, zei de rechter dinsdag. ‘Enerzijds vanwege de ondermijning van het Nederlandse en Europese vreemdelingenbeleid, maar anderzijds en vooral vanwege de bijzonder wrede, gewelddadige en mensonterende behandeling waaraan de verdachte en zijn mededaders de migranten hebben blootgesteld.’ De rechter rekent W., die door het Pieter Baan Centrum volledig toerekeningsvatbaar is verklaard, ook aan dat hij op geen enkel moment spijt heeft betuigd.
Met name Eritrese landgenoten werden slachtoffer van W. Zij verklaarden door hem en zijn handlangers te zijn gemarteld en verkracht op hun vlucht naar Europa. ‘Hij leeft op de pijn van mensen die geen kant op kunnen’, zei een van zijn slachtoffers in november in de rechtbank. De rechter ziet dit ook zo. Zijn handelen was gericht op ‘zoveel mogelijk geld afpersen van kwetsbare mensen die alleen maar op zoek waren naar een beter leven’.
Na een levensgevaarlijke reis van Eritrea via Soedan en door de Sahara werden de slachtoffers van W. in Libië gevangengehouden in een kippenschuur en in onhygiënische loodsen, waar uitbraken van schurft en tbc waren. ‘Amper geschikt voor het houden van dieren’, zei de officier van justitie in november. Meerdere vluchtelingen stierven er door gebrek aan voedsel en gezondheidszorg.
Tijdens de vele zittingsdagen vorig jaar bleef W. ontkennen de persoon te zijn die door meerdere getuigen in de rechtbank is herkend als hun beul. Volgens de rechter leidt het geen twijfel en staat vast dat W. de daden heeft gepleegd.
‘Onafhankelijke verklaringen van migranten die het verblijf in Libië en de reis overleefden komen grotendeels overeen, ook op detailniveau.’ De verklaringen worden ondersteund door beeldmateriaal waarop W. te zien is en de omstandigheden waaronder de boten aankwamen in Italië. Waarbij de opvarenden zichtbaar ondervoed waren, gewond en in ongezonde omstandigheden verkeerden.
In de rechtbank werden in november filmpjes getoond van martelingen in de loodsen van W. Daarop is te zien hoe een vastgebonden slachtoffer gillend over de grond rolt, terwijl er smeltend plastic op zijn blote rug wordt gedruppeld. Een ander slachtoffer wordt geslagen met een stuk tuinslang.
Martelingen werden vaak uitgevoerd tijdens telefoongesprekken met familieleden van de slachtoffers in het buitenland. Zo werden die onder druk gezet om duizenden dollars te betalen voor de verdere doorreis. Na betaling werden de slachtoffers volgens het OM in ‘niet-zeewaardige bootjes’, vaak zonder motor, ‘dobberend achtergelaten op de Middellandse Zee’.
Het smokkelonderzoek genaamd Pearce telt 25 duizend pagina’s. Het OM werkte samen met het Internationaal Strafhof, Italiaanse diensten en Interpol. Voor de zaak werden bijna tweehonderd getuigen gehoord. In 2018 kreeg justitie Kidane H., een andere Eritrese verdachte van mensensmokkel, in beeld. In 2019 werden diverse huizen in Nederland doorzocht en vijf mensen aangehouden. Gaandeweg kwam W. als compagnon van Kidane in beeld.
W. werd in 2022 uitgeleverd door Ethiopië, waar hij een jarenlange straf uitzat voor mensensmokkel. Kidane H. werd een jaar later opgepakt in Soedan en zat tot eind vorig jaar vast in de Verenigde Arabische Emiraten. Net voor kerst werd hij uitgeleverd aan Nederland om hier, net als W., te worden berecht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant