Een door mensen verspreide schimmel doorboorde de huid van de corroboreeschijnpad, die daardoor uitstierf. Oscar Furbacken maakte een enorme kikkerteen, als grafsteen voor de 91 soorten kikkers, padden en salamanders die hetzelfde lot trof.
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst en taal.
Een intrigerende, mossige berg torent in het Nieuwe Instituut in Rotterdam boven de bezoekers uit. Het groene oppervlak vertoont allerlei patronen en gaatjes, waardoor je naar binnen kunt kijken, waar je mysterieuze groene holtes ziet.
Wat is dit? Het is een extreem uitvergrote versie van een kikkerteen, gemaakt door de Zweedse kunstenaar Oscar Furbacken (1980). Om precies te zijn: een teentje van een baby-exemplaar van de zogeheten corroboreeschijnpad, waarvan op de muur van de museumzaal ook een enorme foto is afgebeeld. Het trieste is dat deze prachtige kikker is uitgestorven, door een door mensen verspreide schimmel die de huid van amfibieën doorboort. Vandaar die gaatjes.
In de rubriek ‘Kunstwerk van de week’ bespreekt de Volkskrant elke week een kunstwerk dat juist nu om aandacht vraagt.
Het kunstwerk maakt deel uit van de spectaculaire expositie Fungi – Anarchistische ontwerpers, waarin kunstenaars en designers samen met wetenschappers inzichtelijk maken hoe alomaanwezig en ontembaar schimmels zijn, en hoe onwetend en onachtzaam mensen daar vaak mee omgaan.
Dat is bij dit kunstwerk bij uitstek het geval. Wie om de teen heen loopt, ontdekt aan de achterzijde een stenen grafmonument met de namen van maar liefst 91 soorten kikkers, padden en salamanders die sinds de jaren zeventig zijn uitgestorven door dezelfde extreem dodelijke schimmel. Dat is heel bedroevend, in zichzelf, en ecologisch gezien rampzalig, gezien de rol van deze dieren in de voedselketen.
Een paar honderd meter verderop in het Rotterdamse Museumpark, in de Kunsthal, is een heel ander groen lichaamsdeel te zien. Het is een afgietsel van een menselijke hand, van de Engelse kunstenaar David Shrigley (1968).
In de begeleidende tekst bij het kunstwerk, dat Homemade Dog Toy heet (zelfgemaakt hondenspeelgoed), valt te lezen dat Shrigley dit afgietsel van zijn hand maakte in 1995. ‘Ik had toen zelf geen hond, dus er is op gekauwd door de spaniël van een vriend van me.’
Op de expositie waar de hand te zien is, getiteld What the Hell Was I Thinking?, wordt duidelijk dat Shrigley de mislukking niet schuwt. Integendeel, hij lijkt eerder het leven samen te vatten als een serie van niet helemaal gelukte zaken. Zelden bedreef iemand zulke vrolijke anti-marketing op zijn eigen tentoonstelling.
Bij een serie opzettelijk klungelige tekeningen plaatst hij de opmerking: ‘Ik geniet van het ongemak van een slechte tekening.’ En over het afgietsel van de hand schrijft hij verder: ‘Het is erg slecht gemaakt, met een beroerde mix van materialen: latex gemengd met acrylverf en gevuld met gips. In de afgelopen dertig jaar is het zeker achteruitgegaan. Als ik eraan terugdenk zag het er toen eigenlijk ook al niet geweldig uit.’ En: ‘In de jaren negentig gebruikte ik vaak waardeloze materialen om dingen te maken. Veel van wat ik toen heb gemaakt, valt nu uit elkaar.’
Het mag duidelijk zijn dat het groene kunstwerk van Furbacken en het groene kunstwerk van Shrigley in feite niets met elkaar te maken hebben. Maar toch ook weer wel. Beide kunstwerken laten zien dat wij mensen soms, vaak, niet helemaal weten wat we aan het doen zijn. En ze lijken wel naar elkaar te zwaaien, de uitgestorven kikker en de niet helemaal gelukte mens, met een doorboorde teen en een prachtige, beroerd gemaakte hand.
Oscar Furbacken (45)
Wat Perforated Protection – Mysterious Worldwide Frog Extinctions (2025)
In samenwerking met Lee Berger, Jamie Voyles en Danielle Wallace
Waar In de expositie Fungi – Anarchistische ontwerpers, Nieuwe Instituut, Rotterdam, t/m 9/8.
Op steenworp afstand Homemade Dog Toy van David Shrigley, te zien in de solo-expositie What the Hell Was I Thinking?, Kunsthal, Rotterdam, t/m 3/5.
Schimmelkunst Meer schimmelkunst is te zien in de expositie De paddenstoel aan het einde van de wereld, Coda Museum, Apeldoorn, t/m 12/4.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant