Concurrentie Dierenartsen, kraamzorg en kinderopvang: markttoezichthouder ACM trekt aan de bel wegens een gebrek aan concurrentie in onder meer deze sectoren. Enkele partijen, zoals private-equitybedrijven, krijgen te veel macht, wat ten koste gaat van het publieke belang, waarschuwt de waakhond voor de markt.
De kinderopvang is een van de sectoren waarover de ACM zich zorgen maakt wegens een te grote marktmacht van enkele partijen.
De marktmacht van sommige bedrijven wordt in Nederland te groot. Zij bezitten in één sector, en soms ook in één regio, zoveel ondernemingen dat de consument nog weinig te kiezen heeft. Daardoor gaan prijzen omhoog en is er geen prikkel voor de ondernemer om de kwaliteit van zijn product te verbeteren. Hiervoor waarschuwt de Autoriteit Consument en Markt (ACM) in het eerste rapport onder de naam Staat van de Markt, dat maandag is gepubliceerd en voortaan jaarlijks zal verschijnen. De ACM heeft de taak fusies en overnames te beoordelen op machtsconcentratie om de consument te beschermen.
In een bijkomend bericht over dit eerste verslag schrijft de ACM: „Afname van concurrentie is zorgwekkend, omdat concurrentie niet alleen bijdraagt aan lagere prijzen en hogere kwaliteit van producten en diensten, maar ook aan andere belangrijke publieke belangen. Zo bevordert concurrentie de innovatie die nodig is om onze brede welvaart op peil te houden en draagt deze ook bij aan de weerbaarheid van de samenleving tegen externe schokken. Wanneer er meerdere aanbieders zijn, is de schok kleiner wanneer er één wegvalt.”
Consumenten en bedrijven zijn ook steeds afhankelijker van clouddiensten van „enkele bijzonder grote, niet-Europese aanbieders”, onderstreept de ACM. Zo is op kantoren het gebruik van diensten van het Amerikaanse Microsoft alom aanwezig en onvermijdbaar.
Een gebrek aan verschillende aanbieders van eenzelfde product of dienst leidt tot marktmacht van een enkel bedrijf – met de nodige gevolgen. Die marktmacht heeft ”in toenemende mate” politieke consequenties, bijvoorbeeld via beïnvloeding van beleid. Of er ontstaan „geopolitieke en strategische risico’s” vanwege de afhankelijkheid van enkele bedrijven, schrijft de ACM. De Nederlandse overheid en de EU moeten zich hier actief mee bezighouden met meer mededingingstoezicht, adviseert zij. De drempels voor kleine nieuwe aanbieders van clouddiensten om tot de markt toe te treden moeten worden verlaagd.
Ook de marktmacht van private-equity-ondernemers neemt in bepaalde sectoren in Nederland toe. Zij „rijgen kralen”, zoals ACM-bestuursvoorzitter Martijn Snoep het noemt. Zij kopen bijvoorbeeld een reeks kleine bedrijven in één sector op en hebben daardoor veel macht in een regio. Dat gebeurt bij onder meer dierenartsenpraktijken, kraambureaus en kinderopvangcentra. De prijzen worden hoger, onnodige ingrepen worden bepleit bij honden- of poezenbezitters en soms worden ‘onrendabele’ patiënten of zelfs wijken gemeden. Soms kopen private investeerders in een „killer acquisition” veelbelovende farma- of andere innovatieve startups op, waardoor die concurrenten uit de markt verdwijnen.
Uit onderzoek van de consultant Ernst and Young in opdracht van de Rijksoverheid bleek vorig jaar dat zeker een vijfde van de kraamorganisaties inmiddels in handen is van private-equitypartijen. Het advieskantoor concludeert dat de zorg die zij verlenen niet minder goed is dan zorg van kraamorganisaties van wie eigenaren niet op winst zijn gericht. Wat wel een probleem is: het ziet ernaar uit dat deze organisaties doen aan cherry picking, wat inhoudt dat zij ervoor kiezen alleen patiënten te behandelen die weinig tijd en dus geld kosten. Juist patiënten met zwaardere problematiek en dus een urgentere zorgvraag blijven achter.
Alleen als bij fusies of overnames de gezamenlijke jaaromzet van de partners in Nederland boven de 60 miljoen euro uitkomt, óf als wereldwijd een omzet van 150 miljoen euro wordt behaald, zijn de deelnemende bedrijven wettelijk verplicht die vooraf te melden bij de ACM. Bij kleine fusies en overnames hoeft dat niet. Veel van de overnames die in de genoemde sectoren tot te grote marktmacht leiden, vallen daar niet onder en blijven nu uit het zicht van een markttoezichthouder.
Om ook kleinere overnames soms vooraf te kunnen beoordelen, zou de ACM graag een extra ‘inroep’-bevoegdheid krijgen. Als concurrenten, klanten of anderen zich zorgen maken over een aanstaande overname, zouden ze de ACM daar op moeten kunnen wijzen, waarop de ACM kan eisen ook zo’n overname te beoordelen voordat die plaatsvindt. Daarvoor ligt een wetsvoorstel om de Mededingingswet aan te passen in de Tweede Kamer, van Groenlinks-PvdA-Kamerlid Julian Bushof.
„Private equity draagt bij aan investeringen en productiviteit”, schrijft de ACM, maar te sterke winstprikkels voor die bedrijven kunnen publieke belangen schaden. „Dit vraagt om proportionele, sectorspecifieke maatregelen.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC