Labour De Britse premier Keir Starmer heeft voor één van zijn concurrenten de weg naar het Lagerhuis geblokkeerd. De partij is totaal verdeeld over zijn besluit. „Dit zal zijn ondergang bespoedigen.”
Premier Keir Starmer en Andy Burnham, burgemeester van Manchester, in 2024 in Stretford.
Er bestond geen goede keuze voor de Britse premier Keir Starmer. Moest hij één van zijn mogelijke opvolgers toelaten tot de Labour-fractie in het Lagerhuis, en diegene zo de gelegenheid geven om Starmers positie te verzwakken? Of kon hij die kandidatuur beter tegenhouden en vervolgens zijn positie zien verslechteren door alle kritiek op dat besluit?
Starmer koos voor het laatste en moet dat nu bezuren.
Afgelopen weekend stelde zijn partijgenoot Andy Burnham, de huidige burgemeester van Manchester, zich kandidaat voor een plotseling vrijgekomen plek in het Lagerhuis. Al maanden speculeerden politici, journalisten en ambtenaren in hun politieke ‘bubbel’ in Londen over de vraag of Burnham zo’n terugkeer overwoog en of hij het leiderschap van premier Starmer zou willen overnemen. Vorige week vertrok een Labour-fractielid, door gezondheidsredenen, en wilde Burnham inderdaad zijn kans grijpen.
Maar partijleider Starmer heeft de interne regels van Labour zó ingericht dat het partijbestuur – waar hij zelf ook lid van is – een besluit moest nemen over die kandidatuur. Zondagmorgen besloot een klein groepje van dat bestuur dat Burnham niet mag meedoen. Hun officiële verklaring was dat een campagne voor de verkiezing van een nieuwe burgemeester van Manchester te duur zou worden, omdat er begin mei ook al lokale verkiezingen zijn die geld kosten. Labour staat er slecht voor in de opiniepeilingen, dus de partij moet in die campagne hard aan het werk om Reform UK voor te blijven, de partij van Nigel Farage die het juist goed doet.
Officieus is maar al te duidelijk dat Starmer en zijn medestanders Andy Burnham niet in hun fractie willen, omdat ze bang zijn dat hij Starmers leiderschap van binnenuit zou ondermijnen. Hem wel toelaten zou „maanden van psychodrama hebben betekend”, zei één van Starmers ministers, Douglas Alexander, maandagochtend tegen journalisten „en volop gepraat over wie populair is in Westminster en wie niet. Dat is het soort conversatie waar de bevolking een grote hekel aan heeft”.
Het is „helder dat Andy de ambitie heeft om in de toekomst de Labour-partij te leiden en dat is mooi”, zei Alexander ook. Maar „de timing voor een terugkeer naar Westminster is niet goed”. Burnham zat eerder jarenlang in het Lagerhuis voor Labour, van 2001 tot 2017, en vertrok uit frustratie met de landelijke politiek. Maandagmorgen zei Burnham dat hij „teleurgesteld” is. En hij haalde uit naar de premier omdat hij zondag uit de media moest vernemen dat hij niet mocht meedoen. „Dat zegt alles over de manier waarop de partij nu geleid wordt.”
Sinds Labour in juli 2024 de verkiezingen won, heeft het leiderschap van Keir Starmer maar kort buiten twijfel gestaan. Met een relatief klein aandeel van de stemmen (34 procent) haalde Labour toen een grote meerderheid in het Lagerhuis. In aanloop naar die verkiezingen waren de fractieleden gedisciplineerd en kwam er amper kritiek over Starmer naar buiten, maar dat hielden ze niet lang vol. Vooral de linkerflank van de partij was van begin af aan sceptisch over regeringsbesluiten en ongeduldig over het uitblijven van verbeteringen in de leefomstandigheden van Britten.
Premier Starmer en de partijtop reageerden inconsequent op die kritiek. In de eerste maanden was Starmer meedogenloos en werden fractieleden geschorst als ze tegen de partijlijn ingingen. Later werden besluiten toch deels teruggedraaid als ministers onder druk kwamen te staan. Kranten en nieuwszenders publiceren lijstjes met alle u-bochten die Labour in anderhalf jaar tijd heeft gemaakt: van een erfbelasting voor boeren tot het invoeren van verplichte digitale identificatie en het terugdraaien van een bezuiniging op sociale voorzieningen.
In de Britse media barstte de partij maandag zowat uit elkaar van verdeeldheid over de gang van zaken. „Boodschap aan Keir: als je denkt dat dit je sterker maakt, zeg ik je dat dit je ondergang alleen maar zal bespoedigen”, zei Lagerhuislid van de linkerflank John McDonnell op X. „Dit laat zwakheid en een gebrek aan zelfvertrouwen zien”, volgens een ander, Jon Trickett. Er zou een brief binnen de fractie rondgaan met een verzoek aan het partijbestuur om hun besluit te heroverwegen. Maar vanuit het Starmer-kamp tekenden journalisten op dat de premier persoonlijk achter de beslissing om Andy Burnham te stoppen had gezeten – en dat de kans op een u-bocht dit keer klein is.
Source: NRC