is columnist van de Volkskrant.
Een jaar geleden kondigde hij het al aan. ‘De Verenigde Staten zullen zichzelf opnieuw beschouwen als een groeiende natie – een natie die haar grondgebied uitbreidt’ aldus Trump in zijn inaugurele rede. Dat Trump in Davos terug begon te krabbelen, is volgens buitenlandcommentator Gideon Rachman van de Financial Times te danken aan de tegenstand waarop hij stuitte – van de Europeanen, vanuit zijn eigen Republikeinse Partij en van de financiële markten.
Na weken van dreigementen om Groenland te kopen, annexeren of binnen te vallen, zei Trump in Davos af te zullen zien van het gebruik van geweld. Ook trok hij het dreigement van tarieven tegen Europese landen die zich verzetten tegen zijn territoriale ambities in. Als de mondelinge overeenkomst die Mark Rutte met Trump in Davos sloot standhoudt, de details moeten nog worden uitgewerkt, verdient Rutte de Nobelprijs voor de Vrede.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar het zou naïef zijn om te denken dat dit het laatste conflict met de regering-Trump is. Nu de storm is gaan liggen, is het belangrijk om na te gaan hoe effectief de handelsbazooka nou helemaal is waarmee de Europese Unie de Verenigde Staten dreigde. Met het zogenoemde antidwanginstrument kan de handel met de Verenigde Staten vergaand aan banden worden gelegd, bovenop de lijst van Amerikaanse goederen ter waarde van 93 miljard euro waarop de Europese Unie importheffingen wilde leggen.
De Franse president Emmanuel Macron dreigde de Verenigde Staten met het antidwanginstrument zonder te zeggen hoe hij het wapen precies wilde gebruiken (twee weken daarvoor wilde hij het ook al tegen China inzetten). Bondskanselier Friedrich Merz was er als de kippen bij om Macron tegen te spreken, waarop de Amerikaanse minister van Financiën, Scott Bessent, smalend opmerkte niet bang te zijn voor vergeldingsmaatregelen omdat Europa daarvoor eerst een werkgroep zou moeten oprichten.
De Amerikanen de toegang tot de Europese markt ontzeggen, zoals onder meer defensie-expert Rob de Wijk bepleit, zal weinig effect sorteren. China, dat een grotere afzetmarkt heeft dan de Europese Unie, heeft in het verleden onder meer Litouwen (dat een Taiwanese vertegenwoordiging in Vilnius heeft) en Australië (dat pleitte voor een onderzoek naar de oorsprong van de coronapandemie) de toegang tot zijn markt ontzegd. Litouwen en Australië gaven geen krimp. In Vilnius is nog steeds een Taiwanese vertegenwoordiging.
De Franse econoom Gabriel Zucman pleit voor een speciale importheffing voor de Amerikaanse oligarchen: een vermogensbelasting voor de Amerikaanse techmiljardairs persoonlijk die ze moeten betalen om toegang te krijgen tot de Europese markt. De grote technologiebedrijven genereren een aanzienlijk deel van hun omzet in Europa. Maar, laten we eerlijk wezen, zij kunnen langer zonder de inkomsten uit Europa dan wij zonder de technologie en infrastructuur uit Silicon Valley.
De Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank waarschuwden drie maanden geleden al dat Europa sterk afhankelijk is van de Verenigde Staten. De combinatie van digitale afhankelijkheid, financiële verwevenheid, beperkte Europese alternatieven en geopolitieke risico’s maakt de financiële sector uiterst kwetsbaar voor verstoringen die voortkomen uit een (handels)oorlog met de Verenigde Staten. De drie grote Nederlandse banken zitten allemaal op de Amerikaanse cloud.
Niet alleen financiële instellingen zijn kwetsbaar. Zonder Microsoft werkt niemand meer in Nederland, zonder gps is er nauwelijks vliegverkeer meer mogelijk en zonder Amerikaanse datasystemen komt de patiëntveiligheid in gevaar. Europa verkrijgt nu zo’n 80 procent van zijn digitale diensten uit de Verenigde Staten. Slaagt Europa er niet in om eigen AI te ontwikkelen, dan stijgt dat percentage naar 95 procent. Als de Amerikaanse techreuzen het willen, gaat Europa op zwart.
Het is daarom naïef om te denken dat Europa Trump met het antidwanginstrument op zijn knieën kan dwingen. Europa is veel afhankelijker van de Verenigde Staten dan vice versa. In het handelsconflict met China krabbelde Trump niet terug omdat de Chinese regering een bestelling van Amerikaanse Boeing-vliegtuigen annuleerde, maar omdat zij de export van kritieke grondstoffen stopzette.
Er zit voor Europa niets anders op dan zich uit de Amerikaanse tentakels los te maken, hoe pijnlijk dat ook zal zijn. Het zal niet meer rustig worden op het wereldtoneel, althans niet gedurende mijn leven. Het lukt ons misschien niet om de volgende generatie welvarender achter te laten, maar het is een moreel imperatief om haar weerbaarder achter te laten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns