Al jaren veroorzaakt een groep drugsgebruikers overlast in en rond het Oosterpark in Amsterdam. Omwonenden klagen over rondzwervende naalden en openlijk drugsgebruik. Als tijdelijke oplossing is er een mobiele gebruikersruimte, een oude camper. ‘We moesten iets.’
Voor de omgebouwde Mercedes‑camper schuifelt een groepje mannen heen en weer. Ze trekken hun jassen dichter om zich heen, blazen in hun handen en houden de deur goed in de gaten. Dan klinkt er geschreeuw vanuit de rij: ‘Hij heeft van mij gestolen!’ Met zijn schouders werkt een man zich naar voren, richting de deur.
Een maatschappelijk werker van De Regenboog Groep stapt tussenbeide. ‘Dat zal best’, zegt ze, ‘maar als je blijft schreeuwen, moet je echt weg.’ Even later vliegen twee oranje doosjes de bus uit, ze stuiteren over het trottoir. ‘Hier, neem ze’, roept een gebruiker van binnen, ‘maar dan wil ik je ook nooit meer zien.’ De man raapt de doosjes met scheermesjes op, steekt ze in zijn jaszak en loopt mompelend weg.
De ‘gebruikersbus’ staat op het ’s-Gravesandeplein, net buiten het Oosterpark in Amsterdam, een stadspark met eendenvijver, muziekkoepel en een Lourdesgrot die de status van rijksmonument heeft. Het park is populair, maar er wordt ook al jaren geklaagd over overlast door drugsgebruikers. De bus is bedoeld om deze groep te helpen.
‘Mensen kunnen hier binnen drugs gebruiken en even opwarmen, een bakje koffie drinken of schone kleren krijgen’, legt Yke Maas, dagcoördinator van de bus, uit. ‘Veel mensen die hier komen, hebben te maken met ernstige problematiek. Ze zijn vaak dakloos, verslaafd en kampen met psychische problemen.’
Voor de bus smeert ze de handen van een man in met handcrème. ‘We proberen hier het eerste stapje te zijn, om deze mensen door te verwijzen naar instanties zoals Jellinek’, zegt ze. Twee keer per week is er een maatschappelijk werker aanwezig om mensen te helpen.
‘We zien dat het Oosterpark al sinds de jaren tachtig een geliefde plek is voor drugsgebruikers’, vertelt Carolien de Heer, stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Oost. Het park is ook makkelijk te bereiken. ‘Het ligt dicht bij een metrohalte, waardoor je er vanuit alle kanten gemakkelijk kunt komen. Blijkbaar kun je er ook goede drugs kopen, en dat is natuurlijk wat gebruikers aantrekt.’
Hoewel er al jarenlang overlast was, nam die de afgelopen tijd sterk toe. ‘Eerst hadden we jaarlijks honderd unieke gebruikers in het park’, zegt De Heer, ‘toen tweehonderd en vervolgens vierhonderd – en daar zitten we nu nog op.’
De toename heeft te maken met het groeiende aantal daklozen in Nederland, volgens De Heer, onder wie veel Oost-Europese arbeidsmigranten die op straat belanden als ze hun baan en onderkomen kwijtraken. ‘Ik denk dat misschien wel de helft hier in Nederland heeft gewerkt.’
Onder deze groep is crack, een rookbare variant van cocaïne, steeds meer in trek. Uit onderzoek van het Trimbos‑instituut blijkt dat deze drug inmiddels populairder is onder probleemgebruikers dan heroïne. Het lastige is dat deze groep buiten het zicht van verslavingszorg blijft: slechts 31 procent van de crackgebruikers staat geregistreerd, tegenover 61 procent van de gebruikers van opiaten zoals heroïne.
In het verleden zijn er maatregelen genomen om de overlast te beperken. Zo zijn er camera’s geplaatst op plekken waar veel gebruikers en dealers rondhingen. Ook is er een alcoholverbod ingesteld in het park en zijn er bankjes weggehaald. Toch bleven de problemen. ‘We moesten iets’, zegt De Heer, ‘en door out of the box te denken zijn we hierop uitgekomen.’
In de bus zitten vijf mannen op blauwe bankjes aan de tafeltjes. Voor hen ligt aluminiumfolie, waarop ze wit poeder leggen. Dat steken ze aan en inhaleren ze met een pijpje. Een man die zichzelf Six noemt, herinnert zich hoe rustig het de eerste weken in april was: ‘Ik zat hier alleen samen met twee medewerkers.’ Een paar weken later veranderde dit opeens. ‘Er was een grote politieactie in het park waarbij meerdere mensen werden aangehouden.’
De gebruikersbus is een tijdelijke maatregel. ‘Het was altijd bedoeld als een tussenoplossing en dat moet het ook blijven’, zegt De Heer. Volgens haar kan de bus met de huidige aantallen gebruikers geen structurele oplossing bieden en blijft een vaste gebruikersruimte noodzakelijk. ‘Je wilt deze mensen natuurlijk het liefst in een begeleidingstraject krijgen’, zegt ze. ‘De gebruikersbus kan ondersteuning bieden, maar voor een duurzaam herstel is een rustige, stabiele plek onmisbaar.’
De gemeente had een permanente locatie op het oog, maar in december bleek deze locatie aan de Spinozastraat toch niet geschikt. ‘Het zat vlak bij een plek waar mensen op medisch voorschrift heroïne en methadon krijgen, een uiterste vorm van schadebeperking. Om dan zo dicht bij een gebruikersruimte te plaatsen, vond de GGD niet verstandig.’
En dus blijft de overlast ook. Sinds de bus er staat, is het aantal overlastmeldingen niet gedaald. Maar er lijkt wel sprake van een verschuiving, zegt De Heer: ‘We krijgen vooral meldingen als de bus er niet staat.’ De bus staat er elke dag, maar alleen van elf tot vijf. ‘Daarna blijven ze hier toch rondhangen.’
Binnen in de bus steekt Six zijn sigaret aan. ‘Voor mij is het vooral belangrijk dat we hier als mens worden gezien’, zegt hij terwijl hij een trekje van zijn sigaret neemt. ‘Overal in het land gebruiken mensen thuis drugs, ons nadeel is dat wij geen huis hebben.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant