Vreemdelingenpolitie Links Amerika vreest dat Trump in Minneapolis een massale klopjacht op migranten heeft geopend in de hoop dat verzet ertegen ontspoort – om vervolgens militairen in te zetten. Na het doodschieten van een tweede anti-ICE-betoger kan dat scenario dichterbij komen.
Een vrouw houdt haar handen omhoog tijdens een protest in Minneapolis, in de staat Minnesota, nadat ICE-agenten daar opnieuw een persoon hebben doodgeschoten.
Voor de tweede keer deze maand is een Amerikaan die protesteerde tegen het agressieve anti-immigratiebeleid van de regering-Trump daarbij doodgeschoten door een federale agent. Opnieuw vond het incident plaats in Minneapolis. Opnieuw spreken linkse Amerikanen van „een openbare executie op klaarlichte dag”, terwijl regeringskopstukken spreken van gerechtvaardigd noodweer tegen „een opstandeling” dan wel „binnenlandse terrorist”. En opnieuw zijn de VS dieper verdeeld geraakt over de razzia’s waarmee Trump zijn centrale campagnebelofte van „de grootste deportatie-operatie ooit” zegt in te lossen.
Door omstanders gefilmde beelden tonen hoe de 37-jarige IC-verpleger Alex Jeffrey Pretti zaterdagochtend in een worsteling belandt met federale agenten, wanneer hij betoogt tegen hun aanwezigheid in de midwestelijke stad. Het handgemeen escaleert, waarbij een agent onder meer met een traangascilinder op Pretti inslaat. Terwijl hij op de grond wordt gewerkt, klinken kort achter elkaar minstens tien schoten. Volgens de federale autoriteiten zijn deze gelost door een grenswacht van de grenspolitie CBP, die vreemdelingenpolitie ICE ondersteunt bij haar omvangrijke operatie in Minneapolis.
In een eerste verklaring over het geweld stelde het ministerie van Binnenlandse Veiligheid dat Pretti op de agenten zou zijn afgelopen met een getrokken vuurwapen. Volgens dit departement, dat zowel verantwoordelijk is voor ICE als voor de grenswacht, dreigde hij met „het aanrichten van een bloedbad”.
Op opnames die Amerikaanse media analyseerden lijkt Pretti een mobiele telefoon in zijn hand te houden. Er bestaan beelden waarop het lijkt alsof een agent de man al voordat het schieten begint zijn wapen heeft ontnomen. In Minnesota, de staat waar Minneapolis in ligt, is het burgers wettelijk toegestaan in de publieke ruimte een wapen te dragen. Pretti had hiervoor de benodigde vergunning.
Het incident ontketende meteen een nieuwe golf van protest in de stad. Betogers keerden zich tegen de federale troepen. Bij een overheidsgebouw waar ze al weken protesteren, ontstonden opstootjes. Dit noopte de Democratische gouverneur van Minnesota, oud-vicepresidentskandidaat Tim Walz, ertoe de Nationale Garde van zijn staat te mobiliseren. Dit zijn reservisten die onder zijn gezag vallen en die de lokale politiekorps nu moeten helpen de orde in de stad te herstellen en bewaren.
Eind 2025 trok ICE met minstens tweeduizend agenten naar Minneapolis en haar tweelingstad St. Paul. Aanvankelijk leek hun ‘Operation Metro Surge’ vooral gericht op mensen zonder verblijfspapieren binnen de omvangrijke Somalisch-Amerikaanse gemeenschap. Omdat de meeste mensen uit deze bevolkingsgroep legaal in het land verblijven, werd de jacht al snel verlegd naar immigranten met een Latijns-Amerikaanse achtergrond.
Burgers proberen die klopjachten te frustreren door onder meer met fluitjes de komst van ICE aan te kondigen zodra ze hun nauwelijks herkenbare auto’s zien rijden. Minneapolis staat al bijna drie weken onder hoogspanning sinds een zo’n anti-ICE-betoger deze vorm van protest met de dood moest bekopen.
Renee Good werd op 7 januari in haar auto door een ICE-agent met drie kogels fataal geraakt na een woordenwisseling met hem en een collega. Volgens de regering-Trump schoot de agent uit noodweer, toen Good hem dreigde te overrijden. Uit videobeelden valt op te maken dat ze probeerde weg te rijden.
De regering-Trump schaarde zich onmiddellijk onvoorwaardelijk achter de schietende ICE-agent. Vicepresident JD Vance beloofde hem en zijn collega’s „absolute immuniteit” voor rechtsvervolging. Onderzoek van de lokale autoriteiten naar Goods dood werd verhinderd. Naar gouverneur Walz en de eveneens Democratische burgemeester Jacob Frey werd door Trumps ministerie van Justitie een vooronderzoek geopend, omdat ze het federale overheidsingrijpen zouden hinderen met hun kritiek.
Donderdag reisde Vance naar de stad en gaf een toespraak waarin hij zei dat zijn regering „de temperatuur naar beneden probeert te krijgen”. Het zouden „uiterst linkse betogers” zijn die samen met lokale en deelstaatbestuurders olie op het vuur zouden gooien. Achter de vicepresident stonden twee zwarte ICE-voertuigen met daarop de slogan ‘Verdedig het Thuisland’.
Vrijdag vond – ondanks de zelfs voor lokale begrippen zeer intense vrieskou – een massaal protest en algemene staking plaats tegen ICE. Bij een gevoelstemperatuur van min twintig trokken tienduizenden betogers door de stad om vertrek dan wel volledige afschaffing van de vreemdelingenpolitie te eisen. In de ogen van critici is de dienst uitgegroeid tot Trumps persoonlijke paramilitaire knokploeg.
Veel progressieve Amerikanen menen dat het Trump in Minneapolis niet te doen is om het oppakken, detineren en uitzetten van ongedocumenteerde immigranten. Zij zeggen dat de regering met opzet escaleert in de hoop dat ook het verzet tegen ICE gewelddadig ontspoort.
Dat zou Trump aanleiding geven om van een ‘binnenlandse opstand’ te spreken, waarna hij de Insurrection Act kan proberen in te roepen – waarmee hij al heeft gedreigd. Onder die 19de-eeuwse wet kan hij nationale gardes tegen de wens van de gouverneur onder federaal gezag brengen of zelfs de reguliere strijdkrachten inzetten op Amerikaanse bodem. Links Amerika vreest in dat geval voor annulering of uitstel van de Congresverkiezingen van november, waarbij Trumps Republikeinen fors lijken te gaan verliezen.
Of het werkelijk zover zal komen, is geen uitgemaakte zaak. Het door conservatieven gedomineerde Hooggerechtshof, dat Trumps uitvoerende macht al op menig vlak uitbreidde, floot hem eind december terug nadat hij gedurende 2025 tegen de zin van Democratische gouverneurs gardisten mobiliseerde in Los Angeles, Portland en Chicago. In Minneapolis is Walz hem nu voor geweest met het inzetten van deze reservisten.
Met een tweede dode in minder dan drie weken tijd, groeien de ICE-razzia’s uit tot dé nieuwe splijtzwam in de gepolariseerde VS. Dat heeft potentieel ook electorale gevolgen nu beide partijen zich opmaken voor de Congresverkiezingen.
De Republikeinen zijn daarbij kwetsbaar, omdat vooral veel van hun onafhankelijke en latino kiezers het huidige immigratiebeleid té agressief vinden. Zij waren in 2024 in de veronderstelling dat na een stem op Trump bovenal illegalen met een strafblad zouden worden uitgezet. Nu zien ze dat het net veel wijder wordt uitgegooid. De waardering voor Trumps immigratiebeleid is daardoor snel tanende, terwijl dit thema electoraal jarenlang welhaast exclusief aan de Republikeinen toebehoorde.
Ook de Democraten lopen echter een risico. De linkervleugel van de oppositiepartij grijpt de ICE-excessen aan om te pleiten voor volledige afschaffing van de dienst, omdat die „niet meer te redden” zou zijn. Die ‘abolish ICE‘-oproep echoot de ‘defund the police’-leuze die na de racistische politiemoord op George Floyd – in 2020, óók in Minneapolis – alom klonk op links.
Die slogan was in werkelijkheid genuanceerder: steek een deel van de politiebegroting in preventie en betere geestelijke gezondheidzorg. Maar ze werd door Republikeinen succesvol uitgelegd alsof Democraten politiekorpsen volledig wilden opdoeken. In de jaren na 2020 zou de partij hierdoor veel kiezers van zich vervreemdden op het thema openbare veiligheid.
Een zelfde risico loopt de oppositiepartij nu weer. De meeste Amerikanen zijn voor goed bewaakte grenzen en voor immigratiehandhaving – alleen niet op Trumps inhumane manier. Een foto van een vijfjarig schoolkind dat in Minneapolis door ICE werd opgepakt, werd deze week wereldwijd symbool van die hardvochtige aanpak.
Of Democraten dit verkiezingsjaar beter kunnen pleiten voor hervorming van ICE dan wel voor volledig opdoeken van de dienst, zal mede in Minnesota bepaald worden. Bij de naderende voorverkiezingen voor de Democratische gouverneurskandidaat pleit de meest linkse kandidaat (zittend vicegouverneur Peggy Flanagan) voor dit laatste, terwijl haar meer centristische rivale Angie Craig bepleit dat ze vooral tegen „Trumps versie van ICE” gekant is.
Op landelijk niveau speelt eenzelfde dilemma. De Democraten kunnen de escalatie in Minneapolis aangrijpen voor het opstarten van afzettingsprocedures tegen bijvoorbeeld minister Kristi Noem van Binnenlandse Veiligheid. Of door wetgeving te introduceren die ICE-agenten verbiedt hun gezicht te verbergen. Omdat de Republikeinen in beide kamers nog een meerderheid hebben – en de gelederen onder Trumps intimidatie doorgaans gesloten houden – oogt dit weinig kansrijk.
Het zou ondertussen wel de aandacht afleiden van de succesvolle focus van de Democraten op de blijvend hoge kosten van levensonderhoud onder Trump-II. Het afgelopen halfjaar is gebleken dat de Republikeinen zeer kwetsbaar zijn op dat onderwerp. Als de Democraten in november het Huis (en wellicht ook de Senaat) mochten heroveren, zullen ze veel beter kansen hebben om Trumps agressieve razzia’s in te snoeren.
Maar het zijn ook lange tien maanden tot die stembusgang. En Democraten zullen ook rekening moeten houden met dat deel van hun electoraat dat vreest dat Trump de democratie – met hulp van ICE – voor die tijd al zal proberen op te schorten.
Demonstranten in Minneapolis, in de staat Minnesota, tegenover de autoriteiten nadat ICE-agenten opnieuw een persoon hebben doodgeschoten.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC