‘De Europese Unie moet meteen anti-dwanginstrumenten inzetten en maatregelen nemen tegen Amerikaanse services en export naar Europa. Bij wapenaankopen moet de voorkeur gaan naar Europese waar. Dit heeft niets met escalatie te maken. Het gaat om geloofwaardigheid, om onze soevereiniteit.”
Geloof het of niet, deze uitspraak komt van de Europarlementariër Jordan Bardella, leider van het Franse nationalistische Rassemblement National, die deze week in Straatsburg pleitte voor een krachtig Europees antwoord op Donald Trumps annexatieplannen van Groenland, op de extra tarieven die Trump een aantal Europese landen had opgelegd omdat ze anderhalve man en een paardenkop naar Groenland hadden gestuurd, en meer in het algemeen op de manier waarop Trump de Europese soevereiniteit vertrappelt.
Ok, Trump heeft in Davos bakzeil gehaald. Maar deze speech, op X driftig doorgepost door Bardella’s partijgenoten, blijft een goed voorbeeld van de langzame draai die meerdere extreem-rechtse partijen in Europa maken vanwege Trumps geopolitieke capriolen: van anti-Europees naar steeds iets Europeser. Trumps plan om samen met deze lieden – die eens idolaat van hem waren – de Europese Unie met zijn ‘woke’ regels kapot te maken, lijkt daarmee flinke averij op te lopen.
Het is niet dat politici als Bardella, Nigel Farage of Alice Weidel plotseling het licht hebben gezien. Nee, het zijn opportunisten en populisten. Ze volgen slaafs opiniepeilingen, elke dag, want ze scoren op publiek (res)sentiment en onderbuikgevoelens. En laten die peilingen nu één ding uitwijzen: namelijk dat Europese burgers diep ontzet zijn over potentaten als Poetin, Trump en Xi die Europa vernederen, ondermijnen en saboteren. Daarom worden ze steeds positiever over de Europese Unie. Zoals Volodymyr Zelensky eens opmerkte: als ik kan kiezen tussen het bureaucratische monster of elke dag bestookt worden door Russische raketten, ga ik voor het monster. Liever Europese zwemwaterrichtlijnen dan Shahed-drones.
De EU wordt populairder bij burgers omdat zij begrijpen dat alleen Europa, niet de natiestaat, hen kan beschermen tegen de botte knotsen waar Trump, Poetin en Xi mee zwaaien. Ze begrijpen dat technocratische regels zoals de anti-dwangmaatregelen waar Bardella voor pleitte (om economische chantage tegen te gaan) effectieve wapens zijn. Ze snappen ook dat er een Europese defensie moet komen. En dat dit Europese wapenarsenaal behalve drones en raketten ook eurobonds moet bevatten: die maken Europese bedrijven en personen minder kwetsbaar voor Amerikaanse economische sancties die hun slagkracht ontlenen aan de machtige dollar.
Omdat burgers dit begrijpen, schieten de populisten zichzelf in de voet als ze uit een eurosceptisch vaatje blijven tappen. Vandaar dat Farage, eens MAGA’s favoriete groupie in Europa, Trumps Groenlandplannen deze week „a very hostile act” noemde. Vandaar dat Geert Wilders, wiens partij sowieso verkruimelt, geen Russisch vriendschapsspeldje meer draagt en zwijgt over Groenland. Vandaar dat Bardella’s getrouwen ineens pro-Oekraïense speeches houden. Vandaar dat AfD-leider Weidel Trump „bemoeienis in andere landen” verweet. Voor al deze politici was Brussel lang dé bedreiging. Nu ontdekken ze dat er ergere dingen op de wereld zijn dan Europese visquota of het derde EU-transportpakket.
Bardella en zijn ultraconservatieve consorten hadden het altijd over de ‘christelijke beschaving’. Zij zagen Europa hooguit als religieus gedefinieerde gemeenschap. Politiek, dat was voor de natiestaat. Maar nu lees je elke dag berichten over Trumps gezanten die een Franse magistraat zover proberen te krijgen dat ze Marine Le Pens veroordeling ongedaan maakt, over Amerikaanse diplomaten die zeggen dat de interne markt kapot moet, over Trumps beledigingen van Europese leiders, over techbro’s die er met onze data vandoor willen.
Dat extreem-rechtse politici temidden van zoveel vijandigheid ineens praten over de ‘Europese beschaving’ – ofwel een cultureel-politieke gemeenschap – is, behalve puur opportunisme, ook een goede ontwikkeling. Nu we een sterker Europa nodig hebben, staan zij het steeds minder in de weg.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC