Vergeleken met andere benoemingen van Donald Trump lijkt de nieuwe Nasa-directeur opvallend gekwalificeerd. Jared Isaacman wil het roer omgooien bij de ruimtevaartorganisatie. Drie inzichten over – dat dan weer wel – de bondgenoot van Elon Musk.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Jared Isaacman richtte vanuit de kelder van zijn ouderlijk huis een miljardenbedrijf op in betalingsdiensten, beklom ijswanden op Antarctica, vliegt voor zijn lol in straaljagers en vloog met zijn bemanning in 2024 het verst de ruimte in sinds het Apollo-tijdperk – zijn tweede ruimtereis, beide op eigen kosten. Sinds enkele weken is hij de kersverse directeur van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa.
Zet hem naast de andere aanstellingen van president Donald Trump – van vaccintwijfelzaaier Robert F. Kennedy Jr. als minister van Volksgezondheid tot de Kremlin-gezinde Tulsi Gabbard als chef van de nationale inlichtingendiensten – en Isaacman lijkt een opvallend gekwalificeerde keuze.
‘Hij komt toegankelijk over, minder excentriek dan andere miljardairs, menselijker ook’, zegt ruimtevaartingenieur Erik Laan, die actief is als docent space engineering aan de Hogeschool Inholland in Delft. ‘Ik ben wel positief over hoe hij naar de rol van Nasa kijkt.’
Toch zijn er ook zorgen: brengt Isaacmans nauwe band met Elon Musk, met wiens ruimtevaartbedrijf hij tweemaal naar het kosmische vloog, belangenverstrengeling met zich mee? En hoe zit het met de wensen van zijn baas, Donald Trump, wiens historisch grootschalige bezuinigingen op het instituut onlangs werden weggestemd door het Amerikaanse Congres?
Drie inzichten over Amerika’s nieuwe ruimtebaas.
Niets leek zijn start als nieuwe Nasa-directeur nog in de weg te staan. Astronauten, ruimtevaartondernemers, Democraten, Republikeinen - eigenlijk was iederéén wel enthousiast over Jared Isaacman. Totdat Donald Trump in juni zijn nominatie halsoverkop introk.
Isaacman, zo bleek achteraf, werd het slachtoffer van de tegenstanders van Elon Musk in de kringen rond Trump. Een van hen, een Witte Huis-medewerker, ging met printjes naar Trump die aantoonden dat Isaacman in het verleden had gedoneerd aan Democraten. Hij wist dat dit Trump zou irriteren, zo schreef The Washington Post eind december in een uitgebreide reconstructie.
Kort daarop kondigde Trump aan dat hij Isaacmans nominatie zou intrekken. Drie dagen later klapte mede daardoor de relatie tussen de president en Musk.
Achter de schermen probeerde JD Vance de breuk te repareren. De vicepresident wist dat het alsnog aanstellen van de astronaut-miljardair een belangrijke handreiking zou kunnen zijn naar Musk.
Uiteindelijk slaagde hij in die opzet. Isaacman werd op 17 december aangesteld als hoofd van de Nasa en op 3 januari dineerde Musk weer voor het eerst met Trump op het Witte Huis.
Isaacman doneerde in september een miljoen dollar van zijn persoonlijk vermogen aan Trumps politieke actiecomité MAGA Inc., zo onthulde The New York Times. In juni, kort voor zijn eerste geplande aanstelling, had hij dat ook al had gedaan. Het lijkt een voorbeeld van het soort ‘voor wat, hoort wat’-gedrag dat onder Trump wel vaker voorkomt.
Dat de nieuwe Nasa-directeur daaraan meedoet, is zorgwekkend, gegeven de miljarden die de Nasa uitgeeft aan diensten van Elon Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX en Isaacmans band met zowel Musk als dat bedrijf.
De risico’s zijn onder meer te zien bij de Amerikaanse ambitie om voor het eerst sinds het Apollo-tijdperk mensen te laten landen op de maan. Die missies moeten culmineren in de toekomstige maanlanding tijdens ruimtemissie Artemis III, volgens planning in 2027.
Daarbij heeft SpaceX een contract op zak van zo’n 4,4 miljard dollar voor onder meer de ontwikkeling van de lander waarmee de astronauten afdalen naar het maanoppervlak.
Het bedrijf loopt achter op de planning, tot grote zorg van Amerikaanse politici die bang zijn dat China straks eerder mensen op de maan zet. Ook Isaacman ziet het risico. Tijdens de Congres-hoorzitting over zijn aanstelling in december noemde hij dat scenario een slag voor ‘Amerikaans exceptionalisme’.
Er gaan daarom stemmen op om Starship, de ambitieuze maanlander van SpaceX die ook meteen ontworpen wordt om naar Mars te kunnen vliegen, te vervangen door een exemplaar van concurrent Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Amazon-eigenaar Jeff Bezos.
‘Blue Origin heeft een eenvoudiger ontwerp dan SpaceX, dat daarom ook sneller klaar kan zijn. Ik denk wel dat Isaacman daar eerlijk naar zal kijken’, zegt Laan. ‘Ik verwacht dat hij de resultaten zal laten spreken en niet zijn vriendjes zal voortrekken.’ Tijdens de hoorzittingen toonde Isaacman zich in elk geval een voorstander van concurrentie tussen de twee maanlanders.
Ook Joost Carpay, adjunct-directeur van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie NSO, benadrukt dat het afwachten is of SpaceX door de aanstelling van Isaacman nog meer macht krijgt in de ruimtevaartwereld. ‘SpaceX speelt nu al best een grote rol bij de Nasa. En het krachtenveld rond dit soort beslissingen, bijvoorbeeld over de maanlander, of welke raket zo’n maanmissie moet lanceren, is heel complex’, zegt hij.
‘Het gaat niet alleen om Trump, Musk en Isaacman. Er zijn ook veel senatoren met werknemers in de ruimtevaartindustrie in hun staten. Die oefenen ook invloed uit. Dat zie je aan het feit dat het Congres de begroting van Trump zo’n beetje helemaal heeft weggestemd. Isaacmans vriendschapsband met Musk speelt ook heus een rol, maar de vraag is of die doorslaggevend zal zijn.’
Als astronaut ligt de passie van Isaacman bovenal bij de bemenste ruimtevaart. In november, nog voor zijn aanstelling, lekten de plannen die hij ter voorbereiding van zijn vorige nominatie met adviseurs had opgesteld naar de Amerikaanse pers. Isaacman lichtte ze in een lang bericht op X verder toe.
‘Meer astronauten met hogere frequentie de ruimte in sturen’, zo formuleerde hij een van zijn doelstellingen. Daarbij staat onder meer maanprogramma Artemis hoog op zijn to-dolijst. De menselijke maanlanding staat op de rol voor op z’n vroegst 2027, tijdens missie Artemis III, al denken veel ruimtevaartkenners dat die planning onhaalbaar is.
Onlangs beloofde Isaacman tijdens een interview met de Amerikaanse zender CNBC dat hij die maanlanding zou voltooien tijdens Trumps huidige termijn – voor 2029, dus. ‘Dat verraste me wel’, zegt Laan. ‘De kans lijkt me best aanzienlijk dat het niet lukt. Misschien betekent dat toch ook dat hij al besloten heeft over te stappen op de maanlander van Blue Origin.’
Isaacman wil daarnaast alvast inzetten op de ontwikkeling van ruimteschepen op kernenergie, zodat mensen zo snel mogelijk naar Mars kunnen, de langgekoesterde droom van Musk.
Verder wil hij de levensduur van het internationaal ruimtestation zo lang mogelijk rekken en onderzoek doen naar verdienmodellen in zulke stations, zodat de geplande commerciële opvolgers van het ISS een zo goed mogelijke kans van slagen hebben.
Isaacman wil de ruimtevaartorganisatie bovendien reorganiseren. ‘Een data-gedreven reorganisatie gericht op het verminderen van de lagen bureaucratie tussen het leiderschap en de ingenieurs, onderzoekers en technici’, zo omschreef hij die plannen.
De afgelopen maanden zijn al veel ontslagen gevallen, vooral bij de wetenschappelijke tak. Zo werd het Goddard Space Flight Center al geconfronteerd met grootschalige sluitingen van faciliteiten zoals de beroemde bibliotheek met een rijk ruimtevaarthistorisch archief, en plotselinge verhuizingen van het personeel.
‘Elke suggestie dat ik antiwetenschap ben of de verantwoordelijkheid voor onderzoek wil uitbesteden is simpelweg onwaar’, beantwoordde Isaacman de zorgen in de onderzoeksgemeenschap.
Vakblad Science schreef in december op basis van gesprekken met anonieme bronnen bovendien dat de aanstelling van Isaacman de dreiging van een radicale stop op het klimaatonderzoek voorlopig heeft beëindigd. Dat komt door de inperking van de macht van Trump-getrouwen in de Nasa-leiding die bleven eisen de voorgestelde bezuinigingen door te voeren, tegen de expliciete wensen van het Congres in, zo onthulden Democratische beleidsmakers in september.
Toch zijn de zorgen niet helemaal weggenomen. Al was het maar vanwege de stappen die de regering-Trump heeft gezet tegen het bredere klimaatonderzoek: van het terugtrekken uit verdragen tot het stopzetten van lopend onderzoek.
‘Isaacman wordt gezien als deskundig. Hij heeft verstand van, en affiniteit met, ruimtevaart’, zegt Carpay. ‘Het vermoeden is dat hij meer dingen commercieel zal aanbesteden – maar dat is een trend die je overal ziet.’
Het meest opgelucht is de vicevoorzitter van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie NSO echter dat het Amerikaanse Congres de grootschalige bezuinigingen heeft weggestemd die door de regering-Trump waren voorgesteld.
‘Het Congres heeft het budget weer grotendeels hersteld, inclusief dat voor wetenschap. Ik heb goede hoop dat de samenwerking met Europa voor grote onderzoeksmissies zoals de zwaartekrachtgolftelescoop LISA en de ruimtetelescoop Athena weer grotendeels worden hervat.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant