De Europese Unie zal zelfverzekerd reageren op nieuwe dreigementen van Donald Trump. Zich afwenden van de Verenigde Staten gaat de Europese regeringsleiders te ver, ondanks alle intimidatie en chantage door de Amerikaanse president.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De speciaal ingelaste EU-top donderdagavond in Brussel begon zonder het mes op de keel van Trump. Die trok woensdag zijn dreigement in om Groenland – deel van het koninkrijk Denemarken – te annexeren en EU-landen die Denemarken militair hielpen te straffen met importheffingen. ‘Het is gebleken dat eensgezindheid en vastberadenheid aan Europese zijde wel degelijk een verschil kunnen maken’, zei de Duitse bondskanselier Friedrich Merz bij aanvang van de dinertop met zijn EU-collega’s.
De Franse president Emmanuel Macron prees de Europese kalmte en vastberadenheid de afgelopen dagen. Direct nadat Trump zijn dreigementen had geuit, schaarden de EU-landen zich achter Denemarken. Verder toonde de EU zich bereid met tegenmaatregelen te komen: miljardenheffingen op de Amerikaanse export naar Europa en – indien nodig – nog verdergaande economische sancties.
De Deense premier Mette Frederiksen zei ‘zeer dankbaar’ te zijn voor de steun voor haar land ‘in deze extreem moeilijke’ periode. ‘Wanneer Europa verenigd is, wanneer ze helder en stevig optreedt en voor zichzelf opkomt, zijn er goede resultaten’, aldus Frederiksen. Onder druk van de EU en door bemiddeling van Navo-chef Mark Rutte achter de schermen, gaan Denemarken en de VS nu op zoek naar een onderhandeld akkoord over de veiligheid van Groenland. Frederiksen benadrukte dat het afstaan van grondgebied niet aan de orde is.
De Poolse premier Donald Tusk – een naar eigen zeggen ‘overtuigd transatlanticus’ – erkende geschrokken te zijn van de voorgenomen aanval van Trump op het grondgebied van Navo-lid Denemarken. ‘We hebben vertrouwen nodig en respect, geen overheersing en dwang’, aldus Tusk. Maar de samenwerking afbouwen, acht Tusk onverantwoord.
Ook EU-buitenlandchef Kaja Kallas maakte duidelijk dat de EU niet ‘tachtig jaar samenwerking met de VS bij het grofvuil gaat zetten’. De enorme economische band met de VS en de militaire afhankelijkheid van de VS maken zo’n stap volgens de leiders even onmogelijk als ongewenst.
Maar de verhouding dient wel op een andere leest geschoeid. ‘Ik heb mijn collega’s in de Europese Unie geprobeerd uit te leggen – op basis van onze eigen ervaring en geschiedenis – dat kruiperigheid, concessies doen en zwakte tonen geen effectieve methoden zijn. Partners respecteren ons dan niet, laat staan onze tegenstanders’, zei Tusk. Ook andere leiders stelden dat de EU kalm en vastberaden moet zijn tegenover Trump. ‘Het idee dat vleien of stilzitten helpt, is inmiddels verdwenen’, zei een EU-diplomaat.
In plaats daarvan moeten de EU-landen met spoed werk maken van hun plannen om economisch en militair meer op eigen benen te staan. Dat vermindert de afhankelijkheid van de VS en maakt het makkelijker te reageren op dreigementen. Demissionair premier Dick Schoof zei dat de EU-landen ‘nu echt werk moeten maken’ van de beloofde verhoging van hun defensie-uitgaven. De leiders spraken eerder af dat de EU in 2030 in staat moet zijn zichzelf te verdedigen.
Verder dienen de plannen voor een sterkere economie – minder regels, meer durfkapitaal, minder vergunningen – werkelijkheid te worden. De EU-landen praten daar al jaren over. Medio februari komen de regeringsleiders opnieuw bijeen voor overleg over het versterken van de Europese concurrentiekracht.
De uitnodiging van Trump aan ruim twintig EU-landen om zitting te nemen in zijn Vredesraad voor Gaza, ontmoet vooralsnog weinig enthousiasme. De EU-landen zijn graag betrokken bij de wederopbouw van Gaza, maar niet op de manier die Trump voor ogen staat. De Vredesraad van Trump wordt geleid door hemzelf, zal onder meer Rusland en Belarus als leden tellen en lijkt bedoeld om de VN te ondermijnen.
Daar willen de EU-landen niet aan meewerken. ‘Leiders gaan niet aan tafel zitten met Poetin zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt’, stelde een diplomaat. Vooralsnog hebben alleen Hongarije (vriend van de VS en Rusland) en Bulgarije (onder zware druk van de VS) ingestemd met deelname. De rest van de EU heeft ‘vragen’ gesteld over de precieze structuur van de Vredesraad en zijn mandaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant