Overheid Binnen tien jaar bereikt ruim 30 procent van de gemeenteambtenaren de pensioengerechtigde leeftijd. Arnhem probeert de vergrijzing voor te blijven met een wervingsbeleid waarin cv’s en diploma’s geen rol spelen.
Florieke Moonen bij het stadhuis van Arnhem.
Florieke Moonen (30) studeerde bestuurskunde en Romy Berendsen (26) sociologie: niet per se opvallende studieachtergronden voor gemeenteambtenaren. Wel opmerkelijk is dat Moonen – „Ik had een gek cv” – na haar studie bijna zeven jaar in de horeca werkte. En dat Berendsen – die zich overigens na haar bachelor liever wilde storten op de maatschappij dan op de wetenschap – solliciteerde „met evenveel werkervaring als al mijn studiegenoten: nul”.
Op het stadshuis van Arnhem is men zeer tevreden over een proef waarbij ambtenaren worden geworven en geselecteerd zónder dat hun cv’s en diploma’s een rol spelen. Afgelopen twee jaar zijn zo twee lichtingen van vijftien mensen met een volwaardig dienstverband op het stadhuis ‘losgelaten’: zonder vaste afdeling, zonder geijkt carrièrepad.
Met het laten varen van traditionele functie-eisen hoopt Arnhem de vergrijzing tegen te gaan en tegelijkertijd mensen met diverse achtergronden aan te trekken. „We willen dat het medewerkersbestand een afspiegeling wordt van de beroepsbevolking van Arnhem”, zegt Maurits van de Geijn. Op z’n revers draagt deze enige wethouder van Volt (bedrijfsvoering en inclusie) in Nederland een speldje met een regenboogvlag. Verjonging „lukte beperkt met reguliere werving en selectie”, zegt hij op z’n kantoor. „Gemeenten hebben iets te weinig een sexy imago.”
Reclame voor het nieuwe wervingsbeleid voor gemeenteambtenaren in Arnhem.
En aanwas is dringend nodig. Binnen tien jaar bereikt ruim 30 procent van de gemeenteambtenaren in Nederland de pensioengerechtigde leeftijd, zo berekende brancheorganisatie A&O Fonds deze week in de Toekomstverkenning arbeidsmarkt gemeenten 2035. Voor de gehele beroepsbevolking is dat 23 procent. Het hardst gaat het bij kleinere gemeenten, met onder de honderdduizend inwoners.
Ook in de gemeente Arnhem, inwonertal bijna 170.000, kan binnen tien jaar bijna een derde van het ambtenarenbestand met pensioen. „Loop de kantine maar in, dan zie je het meteen”, lacht Betty Jacobi. „Al zegt mijn gevoel dat we al ontzettend hebben verjongd.” Jacobi managet de zogeheten ‘gemeentepool’, waarin de ambtenaren van de proef worden ondergebracht. Ze begeleidt deze ‘poolers’, een club variërend van een voormalig basisschooldirecteur tot een moeder die geen betaald werk deed, maar zich in haar buurt inzette op een manier „die we keihard kunnen gebruiken”, aldus Jacobi.
De allereerste ‘pooler’ die ze aannam was een gedupeerde van het Toeslagenschandaal. Zonder opleiding. „Die blies ons echt omver. Maar dan blijft altijd de vraag: gaat ze het redden binnen het systeem?” Per januari heeft de vrouw nu een functie bij de afdeling Bestaanszekerheid. „Er kwam toevallig een plek vrij voor ervaringsdeskundigen. Intussen praat ze met Kamerleden en zit ze bij allerlei platforms.”
Het sollicitatietraject van de ‘poolers’ verloopt dus zonder cv. Wel maken kandidaten eerst een motivatie- en drijfverentest. In een gesprek worden ze naar voorbeelden gevraagd waaruit hun competenties blijken. Verder staat de sollicitatiemethode vrij: een brief, een afbeelding, een video, zelfs een baksel behoort tot de mogelijkheden. Bij de eerste ronde, in 2024, meldden zich 650 mensen, van wie 34 op gesprek kwamen. 15 werden aangenomen, net als afgelopen jaar.
Romy Berendsen aan het werk in park De Gulden Bodem in Arnhem.
Hoe solliciteer je met nul ervaring? Berendsen kon aantonen dat ze bij haar studie had meegeschreven aan beleid dat bij de Koninklijke Marine was geïmplementeerd. „Dan werk je dus nog niet, maar kan je wel laten zien wat je kunt.” Inmiddels vervangt ze een seniore collega straatbomenbeleid die een paar maanden is uitgevallen.
Moonen is op Openbare ruimte gezet. Ze moet speeltuinen vernieuwen in samenspraak met kinderen uit de wijk Vredenburg, Arnhem-Zuid. De wijkmanager wilde al heel lang wat doen aan de verouderde speeltoestellen, vertelt Moonen. „Daar kwam hij maar niet aan toe, dus toen hij hoorde van de gemeentepool dacht hij: een van hen kan de kar wel trekken.”
Kweekt Arnhem met de geringe nadruk op specifieke ervaring en kwalificaties niet een enorm bestand van generalisten? „Natuurlijk moet je niet de hele organisatie vol zetten met ‘poolers’”, zegt Jacobi. „Specialisten blijf je altijd nodig hebben. Dus het is niet dé oplossing, maar één van de.” Gedurende hun dienstverband worden de poolers dan ook getest op hun potentieel, waardoor ze soms als specialisten uit de bus komen. Eén van Jacobi’s mensen is bijvoorbeeld aangenomen bij Grondzaken, waar een vacature voor een specialistische functie twee jaar lang niet was vervuld. „Dus dat kan wel.”
Florieke Moonen werkte na haar studie lang in de horeca en is nu aan de slag in het Stadhuis van Arnhem bij Openbare ruimte.
Wethouder Van de Geijn vertelt dat Arnhem te maken heeft met een normaal verloop van 100-200 fte per jaar op ongeveer 1.600 ambtenaren. Vacatures worden voor 98 procent vervuld, dus voor welk probleem is dit eigenlijk een oplossing? „Het gaat niet alleen om invullen. We zien dat dit leidt tot verjonging en grotere diversiteit. En het bevalt heel goed in de organisatie zelf, bij het management, bij collega’s die zeggen: kunnen we niet weer een gemeentepooler krijgen? Of: kan deze niet blijven?”
Jacobi bestrijdt dat deze wervingsmethode een knieval is. „Je kan wel wegens krapte wanhopig allerlei mensen binnenhalen, maar er wordt wel wat van je verwacht. Je opdrachten worden geëvalueerd, je hebt een ontwikkelingsplan en we blijven je competenties toetsen.”
Ze hoopt dat de gemeentepoolers een eigenzinnige club blijven, ongeacht waar ze terechtkomen. Maar het blijft wel een gemeentelijke ambtenarenorganisatie. „Je moet je afvragen of het wijs is om hier te werken als je voortdurende de barricades op wil. Maar wij moeten ook uitkijken dat je mensen niet twee jaar door een slang heen duwt en dat daar allerlei brave ambtenaren uit komen.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC